Węgry - ustrój

WĘGRY

System polityczny

Jagoda Nawrocka, klasa 2H

.01

informacje ogólne

Oficjalna nazwa: Republika Węgierska Ustrój: demokracja parlamentarna Stolica: Budapeszt Język: węgierski Waluta: 1 forint (Ft) = 100 fillerów

Węgry to państwo śrądlądowe w Europie Środkowej. Jego ludność stanowi blisko 10 mln mieszkańców.Kontury ustroju politycznego Węgier zostały zarysowane podczas obrad tzw. Trójkątnego Stołu (jesień 1989). Obecny ustrój definiuje Konstytucja Węgier. Węgry są od tego czasu demokratyczną republiką o charakterze parlamentarno-gabinetowym.

.02

Forma rządu

Węgry są republiką parlamentarną, w której panuje pluralizm polityczny. Na czele rządu stoi premier, który sprawuje władzę wykonawczą, a na czele państwa – prezydent, który pełni głównie funkcję reprezentacyjną. Węgry podzielone są na 19 komitatów, Budapeszt i 23 miasta na prawach komitatów. Dotychczas obowiązywała konstytucja z 18 sierpnia 1949 roku, wzbogacona o poprawki z 19 kwietnia 1972 roku i 18 października 1989 roku, wprowadzające demokratyczne rozwiązania systemowe. Nowa konstytucja została przyjęta przez Zgromadzenie Narodowe 18 kwietnia 2011 roku. Weszła w życie z początkiem roku 2012.

.03

władza ustawodawcza

Zgromadzenie Krajowe (węg. Országgyűlés) – jednoizbowy parlament Węgier. Jest "najwyższym organem władzy państwowej i przedstawicielstwa ludu". W jego skład wchodzi 199 deputowanych wybieranych bezpośrednio na 4-letnią kadencję. 106 z nich wybieranych jest w jednomandatowych okręgach wyborczych,a 96 z krajowych list partyjnych. Każdy głosujący oddaje zatem dwa głosy, jeden na indywidualnego kandydata, a drugi na listę partyjną. Zarówno prawo wyborcze czynne (możliwość głosowania), jak i bierne (prawo kandydowania) przysługuje osobom, które ukończyły przynajmniej 18 lat. Pracami izby kieruje marszałek, zastępowany przez trzech wicemarszałków. Partie ubiegające się o mandaty obowiązuje próg wyborczy wynoszący 5%. Zgromadzenie Narodowe ma siedzibę w Budapeszcie, w neogotyckim budynku z końca XIX wieku.

.03

Główne partie:

- Fidesz – Węgierska Partia Obywatelska (centroprawicowa)- Węgierska Chrześcijańsko-Demokratyczna Partia Ludowa (prawicowa) - Węgierska Partia Socjalistyczna (centrolewicowa) - Partia Lepszej Prawicy Węgier (Jobbik, prawicowa) - Polityka Może Być Inna (liberalno-lewicowa)

Wśród deputowanych obowiązuje zakaz łączenia stanowisk (tzw. incompatibilitas). Deputowanym nie może być np. prezydent czy członek Trybunału Konstytucyjnego. Inicjatywę ustawodawczą posiadają: - prezydent, - rząd, - wszystkie komisje Zgromadzenia Krajowego, - każdy deputowany. Zgromadzenie Krajowe wybiera także trzech ombudsmanów: - do spraw mniejszości narodowych, - do spraw ochrony praw obywatelskich, - do spraw ochrony danych osobowych.

.04

władza wykonawcza

Rząd

Składa się z ministrów i premiera, którego wybiera na wniosek prezydenta Zgromadzenie Narodowe większąścią głosów swoich członków. W konstytucji nie ma zapisu o stanowisku wicepremiera, ale premier wskazuje swojego zastępcę. Ministrów powołuje prezydent na wniosek premiera.Zadaniem rządu jest ochrona ustroju konstytucyjnego państwa, ochrona i zapewnianie praw obywatelskich, jak również wykonywanie ustaw, kierowanie pracą ministerstw i innych organów podległych mu bezpośrednio i koordynacja ich działalności. Rząd odpowiada za swoją działalność przed parlamentem. Wotum nieufności jest konstruktywne – parlamentarzyści w liczbie minimum 1/5 składu izby zgłaszają wniosek wraz z kandydaturą nowego premiera. Większość zwykła jest wymagana dla przejścia wniosku. Obecnie premierem Węgier jest Viktor Orbán.

.04

władza wykonawcza

Prezydent - głowa państwa

Prezydent Węgier uznawany jest za najsłabszego, pod względem uprawnień i kompetencji, prezydenta w krajach Europy Środkowej. Wybierany jest przez Zgromadzenie na 5 lat, dopuszczalna jest jedna reelekcja. Kandydat musi mieć minimum 35 lat. Prezydent jest głową państwa, wyraża jedność narodu i stoi na straży demokratycznego funkcjonowania państwa. Jest również naczelnym dowódcą sił zbrojnych. Nie ponosi odpowiedzialności politycznej. Reprezentuje Węgry poza granicami kraju.W razie niemożności pełnienia funkcji przez prezydenta, zastępuje go przewodniczący Zgromadzenia Narodowego. Obecnie urząd pezydenta pełni János Áder, który objął to stanowisko 10 maja 2012. W 2017 roku został wybrany na drugą kadencję.

.05

System polityczny

System parlamentarno - gabinetowy

Na Węgrzech wiodącą rolę polityczną odgrywa rząd, którym kieruje premier. Głowa państwa w postaci prezydenta nie kreuje polityki wewnętrznej, ani zagranicznej, spełnia jedynie funkcje reprezentacyjne i ceremonialne, a także wobec woli większości parlamentarnej – powołuje premiera, Parlament ma prawo do pociągnięcia rządu do odpowiedzialności politycznej, natomiast egzekutywa ma prawo do rozwiązania parlamentu.

.06

Ustrój terytorialny

Podział administracyjny Węgier

Podział administracyjny Węgier jest obecnie III stopniowy. Obszar państwa jest podzielony na komitaty (obecnie 19), które dzielą się na powiaty ( obecnie – 175), a te – na gminy (miejskie obecnie 346, oraz wiejskie obecnie 2809). Rangę równą powiatom mają miasta na prawach komitatu (obecnie 23). Szczególny status, równy komitatowi, ma stołeczny Budapeszt, który dzieli się na dzielnice. Jednostki podziału administracyjnego Węgier I i II stopnia są jednostkami administracji rządowej, a III stopnia samorządu terytorialnego.

.06

Ustrój terytorialny

Burmistrz

• W sprawach samorządowych samodzielnie normuje i zarządza; jego rozstrzygnięcia mogą być kontrolowane wyłącznie z punktu widzenia legalności
• Może podejmować działalność gospodarczą na własną odpowiedzialność.
• W ramach ustawy ustala rodzaje i wysokość podatków lokalnych.
• Może ustanawiać godła samorządowe oraz lokalne odznaczenia i tytuły honorowe
• W sprawach publicznych, które dotyczą społeczności lokalnej, może występować z wnioskami do organów uprawnionych do wydania rozstrzygnięcia

Samorząd terytorialny Węgier

Gmina:- Rada gminy jest organem stanowiącym. Burmistrz, który stoi na czele Rady Gminy pełni funkcję wykonawczą - Członkowie rady i burmistrz wybierani są w wyborach powszechnych, równych, tajnych, bezpośrednich – kadencja trwa 4 lata. - Na wniosek burmistrza Rada gminy powołuje ze swego grona zastępcę lub zastępców, którzy pełnią obowiązki burmistrza podczas jego nieobecności i wspomagają go w wypełnianiu powierzonych zadań - Posiedzenia rady są zwoływane i przewodniczone przez burmistrza, który również reprezentuje je na zewnątrz. - Rada obraduje w trybie sesyjnym w razie potrzeby nie rzadziej niż 6 razy w roku

Dziękuję za uwagę

Jagoda Nawrocka, klasa 2H