Krzysztof Kamil Baczyński - gazetka

RODZICE

Z ŻYCIA MŁODEGO POWSTAŃCA

Jego rodzicami byli Stanisław Baczyński (krytyk literacki, żołnierz Legionów oraz uczestnik III powstania śląskiego) i Stefania Zieleńczyk (nauczycielka oraz autorka podręczników). Niestety w dzieciństwie Krzysztofa z powodu złych stosunków między nimi, ich drogi się rozeszły.

CIEKAWOSTKI

• Krzysztof marzył o karierze grafika – ilustratora.
• Sam “młody Słowacki” - Baczyński nie pojawia się w książce "Kamienie na szaniec", ponieważ do konspiracji dołącza już po Akcji pod Arsenałem. Jednak zwiedzając Warszawę śladami bohaterów książki jest on wspominany.
• Postrzegany jako żartowniś bardzo dobrze potrafił udawać profesorów, ale z nauką miał kłopoty.
• Miał trudności z dopuszczeniem do matury.
• Był nie tylko kiepski z matematyki, ale nawet z języka polskiego.
• W maju 44′ ukończył “Agrlicolę” – Szkołę Podchorążych Rezerwy. Brał udział w szkoleniach terenowych i w akcjach Grup Szturmowych. Uczestniczył m.in. w akcji wysadzania pociągu niemieckiego, który z frontu wschodniego jechał do Berlina – wysadzono tory pod Urlami.
• 24 lipca 2009 roku Narodowy Bank Polski wprowadził do obiegu monetę o nominale 10 zł upamiętniającą Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, wykonaną w srebrze z pierścieniem platerowanym złotem.
• Krzysztof Kamil Baczyński został patronem licznych szkół, bibliotek, drużyn harcerskich i innych instytucji.

ŻYCIORYS

- wadzeniu się żony Baczyńskiego do kawalerki, stosunki z teściowa były napięte. Od lipca 1943 Baczyński - należał do II plutonu "Alek" 2. kompanii "Rudy" batalionu Zośka AK w stopniu starszego strzelca pod ps. Krzysztof. Niestety został zwolniony z pełnienia funkcji, by odsunąć go od walki. Kilka dni później przeszedł do harcerskiego batalionu "Parasol" na stanowisko zastępcy dowódcy III plutonu 3. kompanii. W "Parasolu" przyjął pseudonim "Krzyś". Wybuch powstania warszawskiego zaskoczył Baczyńskiego w rejonie placu Teatralnego, gdzie odbierał buty dla oddziału. Zginął w wieku 23 lat w Pałacu Blanka 4 sierpnia około godziny 16 postrzelony przez niemieckiego snajpera, strzelającego z gmachu Teatru Wielkiego. W ostatnich dniach sierpnia 1944 roku żona - Barbara Baczyńska podczas bombardowań została trafiona w głowę odłamkiem szkła. Zdołała powiedzieć: "Mamo, jestem ranna" i straciła przytomność. Mimo wezwania lekarza, w wyniku braku pomocy medycznych Barbara Baczyńska zmarła 1 września. Oboje - Krzysztof Kamil Baczyński wraz żoną są pochowani na Cmentarzu Wojskowym na warszawskich Powązkach.

Krzysztof Kamil Baczyński urodził się 22 stycznia 1921 roku w Warszawie. W młodości chorował na astmę. Od 1931 roku uczęszczał do Państwowego Gimnazjum im. Stefana Batorego. W klasie uczył się z późniejszymi bohaterami Szarych Szeregów – Tadeuszem Zawadzkim "Zośką", Janem Bytnarem "Rudym" i Maciejem Aleksym Dawidowskim "Alkiem". Mając 14 lat związał się z polityką - został członkiem Komitetu Wykonawczego "Spartakusa" – tajnej organizacji działającej w szkołach średnich pod szyldem Polskiej Partii Socjalistycznej. Następnie po 2 latach liceum ogólnokształcącego o profilu humanistycznym zdał maturę. Po dwóch miesiącach w lipcu 1939 r. zmarł jego ojciec, a we wrześniu wybuchła wojna, która uniemożliwiła Baczyńskiemu studia we Francji. Razem z matką zamieszkali w 40-metrowej kawalerce. W 1940 roku zaczął publikować swoje wiersze w podziemnej prasie – pod pseudonimem Jan Bugaj. Swoją przyszłą żonę poznał 1 grudnia 1941 r., a niecały rok później 3 czerwca 1942 r. w Kościele Św. Trójcy w Warszawie doszło do zaślubin. W tamtym okresie jego twórczość opierała się głównie na miłości do swojej ukochanej. Niestety po wpro -

Grób Baczyńskich na Powązkach Wojskowych / Źródło: materiały prasowe

"Był wieczór. Wykopano dół i przyniesiono nosze z zabitym. Wtedy nie wiedziałem jeszcze, że to Krzysztof. Gdy składano go do grobu, zobaczyłem znaczek Agricoli."

Archiwum Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Biblioteka Narodowa

Zbigniew Czajkowski, powstaniec warszawski

Swoją przygodę z poezją zaczął w gimnazjum, wówczas wzorami Baczyńskiego byli J. K. Weintrauba, poezja Czechowicza i wileńskich Żagarystów (zwłaszcza Zagórskiego i Rymkiewicza). Uległo to zmianie w 1941 roku. Zaczął się wzorować na polskich poetach m.in Słowackim i Norwidzie. Wtedy w swoich wierszach powracał do tradycji romantycznej.

TWÓRCZOŚĆ

WYBRANE UTWORY

Elegia o ... [chłopcu polskim]

Do matki

Oddzielili cie, syneczku, od snów, co jak motyl drżą, haftowali ci, syneczku, smutne oczy rudą krwią, malowali krajobrazy w żółte ściegi pożóg, wyszywali wisielcami drzew płynące morze. Wyuczyli cię, syneczku, ziemi twej na pamięć, gdyś jej ścieżki powycinał żelaznymi łzami. Odchowali cię w ciemności, odkarmili bochnem trwóg, przemierzyłeś po omacku najwstydliwsze z ludzkich dróg. I wyszedłeś, jasny synku, z czarną bronią w noc, i poczułeś, jak się jeży w dźwięku minut - zło. Zanim padłeś, jeszcze ziemię przeżegnałeś ręką. Czy to była kula, synku, czy to serce pekło?

Mat­ko! czy są gdzieś jesz­cze te ci­che go­dzi­ny snów o sła­wie, zwy­cię­stwie i ży­ciu-bez­klę­sce, ma­rzo­ne i za­klę­te: z Bo­giem, sła­wą, sy­nem. Mat­ko! czy są gdzieś jesz­cze te ja­sne go­dzi­ny? Go­dzi­ny... zgo­nów, ży­cia po­de­pta­ne bu­tem, roz­bi­te na mi­nu­ty i se­kun­dy bólu, w ostrza bro­ni i wal­ki po­trze­bą prze­ku­te, cią­żą­ce z kro­kiem na­przód oło­wia­ną kulą. Były dni - roz­pa­lo­ne szczę­ściem nie­zmie­rzo­nym, były dni - za­chla­pa­ne bło­tem li­lie bia­łe, były dni - jak per­ła­mi usia­ne ko­ro­ny, były dni ci­che, smut­ne, ni­ja­kie, nie­śmia­łe. Ty za­wsze je­steś we mnie, trwasz we mnie krwio­pły­nem i trwasz tak ziem­sko, jed­nak nad­cza­so­wo... Jak Chry­stus cu­dze przyj­mu­ją­ca winy i cu­dze krzy­że nio­są­ca nad gło­wą. Nad nami mi­łość żywa, bo bo­ga­ta, wiecz­na, nie za­kwi­tła na rwa­nych roz­ognie­niem ra­nach, mi­łość jak przy­stań spo­koj­na, bli­sko­ścią bez­piecz­na i je­dy­na wza­jem­na bez rany po­zna­na...

Lato w mieście

Ma­to­we li­ście przez fi­ran­ki. Ser­ca ma­to­we ku­rzem mia­sta. Po no­cach z mu­rem - swym ko­chan­kiem, smu­tek się w folt­nach po­dwórz za­stał. Usta zdy­sza­ne hu­kiem bie­gu chło­ną spy­lo­ne w stal po­wie­trze; znak rów­ny­ro ulic rąk - sze­re­gów ostrza­mi, świ­stów pły­ną mie­cze. Zmę­czo­ne drze­wa klę­czą w pyle; przy­mknę­ły sza­re po­wiek li­ście; tram­waj roz­pru­te brzu­chy alej czer­wo­ną smu­gą zszy­wa krwi­ście. Li­ście od ku­rzu po­kłę­bio­ne roz­bi­te na czer­wo­nym mu­rze... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . i nogi bolą tło­kiem ulic... i usta tyl­ko... dła­wią ku­rzem...

"Piosenka", rękopis wiersza Archiwum Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Biblioteka Narodowa

"Zwierzęta pana Joachima", rękopis pierwszej strony opowiadania Archiwum Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Biblioteka Narodowa

Fragment "Bajka"

Ludzie prości i zbrojni, więc smutni, wchodzili na okręty omszałe; niebo grało podobne do lutni srebrnej chyba i kwiatem pachniało.

Dzięki dbałości matki poety Stefanii Baczyńskiej i jego teściowej Feliksy Drapczyńskiej - udało się ocalić cały dorobek twórczy Krzysztofa Kamila Baczyńskiego.

"Przechowywałam te wiersze, a teraz często z nimi obcuję, doskonale je rozumiem. To są moje wnuki. Tylko to żyje."

Fragment "Rodzicom"

Feliksa Drapczyńska, matka Basi Baczyńskiej (PR. 1971)

A otóż i ma­cie wszyst­ko. By­łem jak lipy sze­lest, na imię mi było Krzysz­tof, i jesz­cze cia­ło - to tak nie­wie­le.

"Matka Krzysztofa traktowała te wiersze jak bezcenną pamiątkę. Przed śmiercią przekazała je mnie z prośbą, by doprowadzić do ich pełnego wydania."

Aniela Kmita Piorunowa, siostra cioteczna poety (PR, 1970)

Był wybitnym poetą, ale również utalentowanym ilustratorem. Ma na swoim koncie wiele wspaniałych dzieł sztuki.

Ilustracja z tomiku "Serce jak obłok", 1941 Archiwum Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Biblioteka Narodowa

Grafika bez tytułu, 1942-1944 Archiwum Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Biblioteka Narodowa

Grafika bez tytułu, bez daty; Archiwum Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Biblioteka Narodowa

“Roślina”, Biblioteka Narodowa

"Nowe szaty cesarza", bez daty Archiwum Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Biblioteka Narodowa

Grafika bez tytułu, 1942-1944, Biblioteka Narodowa; wersja mono

“Koty”, Biblioteka Narodowa

“Labirynt miasta”, Biblioteka Narodowa

Grafika bez tytułu, 1942-1944, Biblioteka Narodowa

TWÓRCZOŚĆ POWSTAŃCA OCZAMI EKSPERTÓW

Andrzej Zieniewicz twierdził, że Baczyńskiego z grona rówieśników wyróżnia jego niezwykle plastyczna wyobrażnia, którą pasiadali również twórcy, tacy jak Tadeusz Gajcy, czy Zdzisław Stroiński.

,, Wiersze Baczńskiego są inne-Retoryka baśni poetyckiej sprawia, że liryka jest jasna, pogodna, nieaporetyczna''

Andrzej Zieniewicz

,,Pokolenie Baczyńskiego dojrzewało nieprawdopodobnie szybko. Chętnie widzimy w nich młodych ludzi, którzy dzielnie chwycili za broń''

,,Każda lektura tego poety uświadamia, że wkraczamy w splątany ogród wyobraźni''

literaturoznawca

Anna Nasiłowska, polska pisarka, poetka oraz krytyk literacki.

,,Na przełomie 1941/42 roku Baczyński gwałtownie dojrzewa artystycznie, ogromną rolę w jego twórczości zaczyna odgrywać Słowacki, Norwid''

ŹRÓDŁA:

dr Karol Samsel z Wydziału Polonistyki UW

• https://tvn24.pl/magazyn-tvn24/mamo-ja-leze-drugi-od-brzegu,228,3926
• http://www.sww.w.szu.pl/index.php?id=biografia_krzysztof_kamil_baczynski
• https://baczynski.polskieradio24.pl/tworczosc/
• https://dzieje.pl/postacie/krzysztof-kamil-baczy%C5%84ski-1921-1944
• https://www.poznajwarszawe.com/sladami-lektury-kamienie-na-szaniec/krzysztof-kamil-baczynski/
• http://www.baczynski.art.pl/wiersze/
• https://sztukipiekne.pl/nie-tylko-poeta-rysunki-krzysztofa-kamila-baczynskiego/
• https://culture.pl/pl/tworca/krzysztof-kamil-baczynski
• https://www.polskieradio.pl/8/2382/Artykul/2663805,Stulecie-urodzin-K-K-Baczynskiego-Nie-chcemy-w-nim-zobaczyc-osoby-dojrzalej
• https://pl.wikipedia.org/wiki/Narodowy_Bank_Polski
• https://pl.wikipedia.org/wiki/Dru%C5%BCyna_(harcerstwo)

Na pytanie czy słusznie postać młodego utalentowanego pisarza, który zginął w powstaniu warszawskim postrzegamy jako uosobienie Mitu, dr Karol Samsel odpowiedział:

,, Warto dzisiaj, w setną rocznicę urodzin Baczyńskiego, pomyśleć o tym-mówi Samsel. Jest to wyzwanie dla naszej historyczno-literackiej wyobraźni. Nie powinniśmy karmić się tylko legendą życia Baczyńskiego, dokonywać jej fikcjonalizcji, fabulizacji, ale też karmić się legendą jego twórczości."

HASŁO: NATLENA