kręgowce stałocieplne

Kręgowce stałocieplne

Amelia Kulawik kl.6

Spis treści

I Ptaki - kręgowce zdolne do lotu

II Ssaki - kręgowce, które karmią młode mlekiem

Amelia Kulawik kl.6

I. Ptaki - kręgowce zdolne do lotu

1. Środowisko życia

Ptaki są niezwykle zróżnicowaną grupą – znanych jest ponad 12 000 gatunków tych zwierząt. Spotyka się je we wszystkich niemal środowiskach – niektóre potrafią przeżyć nawet na gorących pustyniach Afryki i lodowatyc pustyniach Antarktydy. Ptaki żyją na wszystkich kontynentach i zamieszkują prawie wszystkie typy środowisk. Występują tak dzięki stałocieplności. Natomiast umiejętność lotu pozwala im przemieszczać się na duże odległości (np. w poszukiwaniu pokarmu lub miejsc rozrodu).

2. Budowa i przystosowanie do lotu

1. Budowa i przystosowanie do lotu

Ciało ptaków jest lekkie, ponieważ niektóre kości szkieletu są wypełnione powietrzem.

3. Rodzaje piór i ich budowa

Pióra ptaków są wytworem ich naskórka.Pojedyncze pióro składa się z części zanurzonej w skórze – dutki – oraz części występującej ponad powierzchnią ciała – stosiny, na której występująliczne promienie z promykami tworzące chorągiewkę.

3. Rodzaje piór i ich budowa

4. Oddychanie ptaków

U ptaków wymiana gazowa zachodzi w płucach zbudowanych z ogromnej liczby splątanych ze sobą cieniutkich rureczek. Dzięki temu posiadają one dużą powierzchnię wymiany gazowej. Jest to istotne, ponieważ lot wymaga bardzo wiele energii, a ta jest uwalniana w obecności tlenu. Do magazynowania powietrza służą worki powietrzne. Dzięki temu ptaki mają najbardziej wydajny układ oddechowy spośród wszystkich kręgowców.

5. Rozmnażanie i rozwój ptaków

Ptaki rozmnażają się płciowo. Często samce są barwniejsze od samic, obie płcie mogą też różnić się wielkością. W czasie godów, które rozpoczynają tzw. toki (zaloty) samce mogą toczyć walki (np. głuszce lub bataliony), tańczyć (np. żurawie, łabędzie) lub tylko prezentować upierzenie (np. paw), aby zwrócić uwagę samicy. Ptaki są jajorodne, występuje u nich zapłodnienie wewnętrzne. Składają jaja i wysiadują je w różnych rodzajach gniazd, dziupli lub nor. Wysiadywanie polega na ogrzewaniu jaj ciepłem ciała rodzica.

6. Jak zbudowane są jaja ptaków

Ptaki, podobnie jak gady, są owodniowcami. Zarodek ptaka rozwija się z tarczki zarodkowej, która powstaje na powierzchni żółtka, stanowiącego źródło pokarmu dla zarodka. Żółtko w jaju utrzymuje się w miejscu, dzięki strukturom białkowym zwanym skrętkami. Silnie uwodnione białko chroni zarodek przed wyschnięciem i amortyzuje wstrząsy. Wymianę gazową umożliwiają pory w skorupce jaja oraz komora powietrzna. Błony pergaminowe i skorupka wapienna zabezpieczają jajo przed urazami mechanicznymi. W trakcie rozwoju zarodka skorupka staje się cieńsza, gdyż zawarty w niej wapń jest stopniowo wbudowywany w kości.

7. Opieka nad potomstwem

Gniazdowniki (np. wróble, jaskółki, potrzosy i dzięcioły) wylęgają się z jaj niezdolne do samodzielnego życia. Pisklęta są nagie lub okryte rzadkim puchem, ślepe i nie potrafią samodzielnie zdobywać pożywienia. Osobniki dorosłe muszą im dostarczać pokarm, chronić przed deszczem i ogrzewać własnymi ciałami. Zagniazdowniki natomiast (np. kaczki, kury, perkozy, łabędzie) wylęgają się pokryte gęstym puchem i potrafią chodzić lub pływać. Podążają za rodzicem, który wyszukuje pokarm, samodzielnie zjadany przez pisklęta.

8. Wędrówki ptaków

Ptaki podejmują wędrówki w poszukiwaniu pokarmu lub lęgowisk. Niektóre pokonują wiele tysięcy kilometrów (np. bocian biały odlatuje z Europy do Afryki, by tam spędzić zimę). Mapa obrazuje trasy niektórych gatunków ptaków odlatujących na zimę do ciepłych krajów.

9. Różnorodność ptaków i ich znaczenie

Ptaki są niezwykle zróżnicowaną grupą – znanych jest ponad 12 000 gatunków, z czego 450 gatunków żyje w Polsce, większość z nich jest objęta ochroną. Budowa ptaka wynika z przystosowania do środowiska, w którym żyje. Czym różnią się ptaki? - ubarwieniem,- sylwetką,- wielkością i masą ciała,- kształtem skrzydeł,- budową dzioba i nóg.

9. Różnorodność ptaków -przystosowanie do życia w określonym środowisku

9. Różnorodność ptaków - odżywianie

A. ptaki drapieżne posiadają haczykowato zakończony dziób, ostre pazury(szpony) oraz doskonały wzrok, dzięki czemu są doskonałymi „myśliwymi”. Polują głównie na zwierzęta bezkręgowe (najczęściej owady). Przykłady ptaków drapieżnych: orzeł, sokół, jastrząb

9. Różnorodność ptaków - odżywianie

B. ptaki owadożerneposiadają mocny, ostro zakończony dziób, aby sprawnie wydobywać owady. Przykłady ptaków owadożernych: jaskółki, dzięcioły, jerzyki.

9. Różnorodność ptaków - odżywianie

C. ziarnojady posiadają krótki i mocny dziób do rozłupywania i rozdrabniania nasion. Przykłady ziarnojadów: wróble, gile.

9. Różnorodność ptaków - odżywianie

D. ptaki odcedzające pokarm z wody posiadają płaski dziób z „listewkami”, które umożliwiają odcedzanie pokarmu z wody, działa na zasadzie sitka. Między palcami ptaki te osiadają błonę pławną. Przykłady ptaków odcedzających: kaczki, łabędzie, gęsi.

9. Różnorodność ptaków - odżywianie

E. ptaki brodzące posiadajądługi, wąski i ostro zakończony dziób, który wkłuwają w ofiarę oraz długie, chude kończyny. Przykłady ptaków brodzących: bociany, czaple.

9. Różnorodność ptaków - stopy i dzioby

9. Różnorodność ptaków - dzioby

9. Różnorodność ptaków - sposób zdobywania pożywienia

10. Znamy gatunki ptaków krukowatych

(Kliknij w obraz)

11. Znaczenie ptaków

Ptaki masowo hoduje się na potrzeby przemysłu spożywczego dla mięsa i jaj. Niektóre gatunki dzikiego ptactwa widnieją na liście zwierząt łownych. Ptasich piór używa się do wypełniania kołder, poduszek lub kurtek, a także – z uwagi na ich walory estetyczne – do wyrobu ozdób. Papugi i kanarki, ze względu na towarzyski charakter lub piękny śpiew, są hodowane jako zwierzeta domowe.Dzięki zdolności niektórych gatunków ptaków do polowania na szkodniki pól i magazynów uważa się je za cennych sprzymierzeńców człowieka. Należą do nich żywiące się owadami: sikory, wilgi, dzięcioły, żołny, kuropatwy. Zjadają stonkę ziemniaczaną, mszyce i inne szkodniki upraw. Liczne gatunki sów, myszołowy, jastrzębie i pustułki polują na myszy, które wyrządzają szkody w magazynach ze zbożem, a także w samych uprawach. Z drugiej strony, ptaki mogą powodować poważne straty, np. wróblowate wyjadają ziarna zbóż, a kormorany i mewy przyczyniają się do ubytków w gospodarstwach rybackich.

11. Znaczenie ptaków

W przyrodzie ptaki pełnią istotną funkcję, gdyż stanowią ważny składnik licznych łańcuchów pokarmowych. Ponadto, zjadając owoce, przyczyniają się do rozsiewania nasion. Kolibry podczas pobierania nektaru zapylają rośliny, głównie storczyki i kaktusy.

12. Wiemy wiele o ptakach - sprawdź się!

(Kliknij w obraz)

13. Kilka ciekawostek o ptakach

* Najmniejszymi ptakami w Polsce są mysikrólik i zniczek. * Żurawie są najwyżej latającymi ptakami na świecie. * Dzięcioł czarny jest największym dzięciołem występującym na terenie Polski.

13. Kilka ciekawostek o ptakach

* Fregaty są dużymi ptakami, a większość swojego życia spędzają one w powietrzu.* Pardwa górska to ptak potrafiący wykopać w śniegu tunele noclegowe. Mają one długość nawet jednego metra. Potrafi on także wbić się z lotu w dość grubą warstwę śniegu. * Cudowronki są najpiękniejszymi i najbarwniej upierzonymi ptakami na świecie.

II Ssaki - kręgowce, które karmią młode mlekiem

1. Gdzie żyją ssaki?

Ssaki - zwierzęta, których potomstwo odżywia się mlekiem matki - odżywczą wydzieliną wytwarzaną w jej organizmie. Sposób pobierania mleka nazywamy ssaniem. Stąd nazwa tej gromady kręgowców. Dzięki stałocieplności zwierzęta te opanowały wszystkie środowiska na Ziemi. Żyją na lądzie, na drzewach, w glebie, w wodzie i w powietrzu.

1. Gdzie żyją ssaki?

Większość ssaków żyje na lądzie. Największą grupę wśród niech stanowią ssaki naziemne (np. jelenie, niedźwiedzie).Niektóre żyją w koronach drzew (np. małpy) lub pod ziemią (np. krety). Są też ssaki, które opanowały latanie (np. nietoperze).

1. Gdzie żyją ssaki?

Część ssaków zamieszkuje środowiska wodne. Są wśród nich takie, które nigdy nie opuszczają wody (np. delfiny) i takie, które wychodzą na ląd (np. foki).

2. Budowa ssaków

3. Skóra ssaków - funkcje

- wytwarzanie włosów, pazurów, paznokci, kopyt i rogów, - wydzielanie łoju, potu, mleka, - warstwa tkanki tłuszczowej pod skórą chroni organizm ssaka przed utratą ciepła i uszkodzeniami, stanowi też rezerwę nergetyczną

4. Jak oddychają ssaki?

Narządem oddechowym ssaków są pęcherzykowate płuca. Mają one dużą powierzchnię wymiany gazowej i dzięki temu dostarczają odpowiednią ilość tlenu i sprawnie usuwają dwutlenek węgla.

5. Rozmnażanie się i rozwój ssaków. Opieka nad potomstwem.

Niemal wszystkie ssaki są żyworodne. Występuje u nich wyłącznie zapłodnienie wewnętrzne. Samice większości ssaków wytwarzają w okresie ciąży łożysko, czyli narząd pozwalający na wymianę substancji między organizmem matki a rozwijającym się w macicy potomstwem. Organizm matki poprzez łożysko dostarcza składniki pokarmowe i tlen, a odbiera produkty przemiany materii. Po narodzinach młode są karmione mlekiem wytwarzanym w gruczołach mlekowych matki. Ssaki opiekują się swoim potomstwem. Opieka rodziców, w zależności od gatunku zwierzęcia, może trwać od kilku tygodni do wielu lat.

5. Rozmnażanie się i rozwój ssaków - ssaki składające jaja.

Tzw. monotremy to ssaki składające jaja. Na planecie są tylko dwa znane gatunki ssaków składających jaja: dziobak i koziołek znany również jako echidna. Oba gatunki występują w Nowej Gwinei, Australii i Tasmanii. Chociaż są klasyfikowane jako ssaki, wykazują cechy wspólne dla zwierząt innych niż ssaki. Mają nieco niższą temperaturę ciała w porównaniu ze zwykłymi ssakami. Dziobak jest półkulistym ssakiem składającym jaja, pochodzącym z Tasmanii i sąsiadujących obszarów wschodniej Australii. Samica dziobaka wykopuje dziurę w ziemi i składa jaja. Większość z tych zwierząt znajduje się w środowisku wodnym, a gdy wylęgną się jaja, pisklęta są wprowadzane do wody, gdzie żywią się owadami, larwami i małymi organizmami. Męski dziobak pełni rolę chroniącą kobietę i noworodka, uwalniając potężną toksynę zdolną do zabicia człowieka, gdy jest zagrożony.

6. Przegląd i znaczenie ssaków

B. Budowa kończyn

6. Przegląd i znaczenie ssaków

B. Czym się żywią ssaki?

Pierwszym pokarmem ssaków jest mleko matki. Dorosłe ssaki mogą być: - wszystkożerne (zdecydowana większość), - roślinożerne, - mięsożerne.

Zęby ssaków

6. Przegląd i znaczenie ssaków

B. Czym się żywią ssaki?

7. Rozpoznajemy gatunki ssaków drapieżnych

Kliknij w obraz

8. Znaczenie ssaków w przyrodzie

Ssaki są ważnym składnikiem ekosystemów. Drapieżniki polują na mniejsze od siebie zwierzęta i nie pozwalają na nadmierne zwiększenie ich liczebności. Drobne ssaki stanowią cenne źródło pokarmu dla innych kręgowców, zwłaszcza innych ssaków, ptaków i gadów. Ssaki owadożerne (jeże i ryjówki) zjadają bardzo duże ilości owadów, zwłaszcza tych postrzeganych przez człowieka jako szkodniki pól i upraw. Przyczyniają się do rozsiewania nasion (np. wiewiórki, sarny) oraz uczestniczą w zapylaniu kwiatów (np. niektóre nietoperze). Niektóre ssaki, jak dziki i gryzonie, mogą powodować straty, niszcząc uprawy. Niektóre są zwierzętami łownymi: dziki, sarny, zające czy kuny .

8. Znaczenie ssaków dla człowieka

Ssaki od tysięcy lat służą człowiekowi. Są hodowane dla mięsa i mleka, skór, futer i wełny. Niektóre zostały oswojone, aby pomagać człowiekowi w pracy. Konie, bydło, osły, wielbłądy, nawet słonie są używane do transportowania towarów i ludzi. Wiele ssaków (psy, koty, chomiki) towarzyszy człowiekowi, daje mu radość i poczucie bezpieczeństwa. Specjalnie szkolone psy z poświęceniem ratują ludzkie życie podczas katastrof i kataklizmów, są przewodnikami niewidomych, a konie i delfiny pomagają w rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Na ssakach testuje się skuteczność leków oraz bada mechanizmy powstawania chorób i sposoby ich leczenia.

9. Zagrożenia i sposoby ochrony ssaków

Zagrożeniem dla ssaków jest niszczenie terenów,na których te zwierzęta występują poprzez: - Wycinanie lasów - Osuszanie terenów podmokłych - Zwiększanie powierzchni pól uprawnych - Rozbudowa miast - Budowa dróg, które przecinają terytoria zwierząt. Najbardziej skutecznymi metodami ochrony ssaków są: - Ochrona miejsc ich występowania - Budowa bezpiecznych przejść przez drogi - Dokarmianie zwierząt szczególnie zimą - Objęcie ochroną gatunkową.

Thank you!

Lorem ipsum dolor sit amet