Bociany Jolanta Dyrda

Ciekawostki

Film o bocianach

Wywiad z bocianem

Piosenka

Jak narysować bociana?

Piosenka

Jak zrobić bociana?

Gatunki bocianów.

W Polsce występują dwa gatunki bocianów. Oprócz liczniejszego i lepiej znanego bociana białego, występuje u nas też bocian czarny. Jak sama nazwa wskazuje, jest on cały czarny, za wyjątkiem białych piór pokrywających brzuch. Dziób i nogi, podobnie jak u drugiego gatunku, są czerwone. Ptaki te są dość skryte – zamieszkują podmokłe lasy i raczej unikają otwartych obszarów, takich jak łąki i pola uprawne. Czarne bociany nie lubią towarzystwa człowieka – nigdy nie budują gniazd na domach ani słupach, ale na wysokich drzewach w gęstych lasach. Bociany czarne i białe są drapieżnikami i mają podobny jadłospis, ale bocian czarny zjada więcej ryb i żab, ponieważ częściej poluje na terenach podmokłych. Ptaki obu gatunków odlatują na zimę do Afryki i wykorzystują te same szlaki migracyjne. Bocian czarny jest jednak mniej liczny i trudniej go dostrzec w naturalnym środowisku.

Opieka nad potomstwem.

Pisklęta chwytają rodzica za dziób i pod wpływem tego dorosły bocian porcjami wyrzuca z wola pokarm. Kiedy jest gorąco, rodzice przynoszą też w wolu wodę i poją swoje maluchy, a nawet robią im orzeźwiający prysznic. Gdy młode bociany nauczą się już latać, jeszcze przez jakiś czas są dokarmiane przez rodziców, ale jednocześnie uczą się już same polować.

Miejsce zamieszkania

Wbrew powszechnemu przekonaniu większość bocianów nie wraca co roku do tego samego gniazda. Po powrocie z zimowisk ptaki te toczą często poważne boje o zajęcie najlepszych gniazd i nie zawsze wygrywa poprzedni właściciel. Wiadomo jest jednak, że wracając z zimowiska muszą zbudować nowe gniazda. Podobnie jest z tworzeniem się par – samiec i samica tworzą parę tylko na czas wychowu młodych. W późniejszym okresie, czy to podczas wędrówek czy na zimowiskach, żyją oddzielnie. Co roku więc, po powrocie z zimowisk, dobierają się na nowo w pary.

Wychowywanie młodych bocianów

Wędrówki bocianów

Bociany odlatują z Europy na czas zimy, ponieważ w tym okresie nie ma tu dla nich w ogóle pokarmu. W związku z tym lecą tysiące kilometrów na południe, gdzie jest w tym okresie cieplej i mogą znaleźć pożywienie, np. ogromne stada szarańczy. Po dotarciu na afrykańskie rozlewiska żerują pojedynczo lub w niewielkich grupach, a jeśli pokarmu jest bardzo dużo, mogą tworzyć wielotysięczne stada. Noce spędzają wspólnie, siedząc na drzewach.

Loty bocianów

Głównym sposobem lotu bocianów jest szybowanie – ptak rozkłada szeroko skrzydła i wykorzystując siłę wiatru „ślizga się” w powietrzu. W przeciwieństwie do aktywnego machania skrzydłami, taki szybowcowy lot jest bardzo oszczędny. Droga, którą pokonują bociany na wiosnę i jesienią mierzy tysiące kilometrów, więc na jej pokonanie ptaki potrzebują dużo energii. W czasie tych przelotów wyszukują one obszary nagrzanego powietrza. Jest ono lżejsze, dlatego też wynosi te ptaki w górę, nawet na ponad 3 tysiące metrów nad ziemię. Obszary takie nazywamy „kominami termicznymi”. Ptaki opuszczają następnie taki komin, co wiąże się z szybowaniem w dół, aż do momentu, w którym wpadną w kolejny komin unoszący je ponownie do góry. W taki sposób praktycznie przez całą podróż nie muszą one machać skrzydłami i praw ie bez wysiłku docierają na zimowiska.

Bocianie zgromadzenia

Mniej więcej od połowy sierpnia bociany zaczynają gromadzić się w niewielkie stada, przygotowując się do jesiennej wędrówki. Takie zgromadzenia nazywamy „sejmikami bocianimi”. W ich skład wchodzą dorosłe, doświadczone już w wędrówkach ptaki, a także młode, które będą leciały w daleką podróż po raz pierwszy.

Wyplówki

Ptaki nie mają zębów i połykają pokarm w całości. Później jednak muszą pozbyć się tego, czego nie uda im się strawić. Wypluwki, inaczej zrzutki, są to właśnie zlepki niestrawionych części pokarmu, np. sierści i kości kręgowców, pancerzyków owadów czy skorupiaków, które co jakiś czas są wyrzucane na zewnątrz przez otwór gębowy ptaka. Również sowy, ptaki szponiaste i mewy wytwarzają wypluwki. Wprawni badacze na podstawie składu tych tworów mogą często odgadnąć gatunek ptaka, który je wytworzył, a także poznać jego upodobania żywieniowe.

Bociani klekot

Bociany nie potrafią śpiewać ani gwizdać, ale potrafią się bardzo dobrze komunikować za pomocą tzw. klekotania. Jest to dźwięk podobny do serii wystrzałów z karabinu, który wytwarzany jest, gdy ptak bardzo szybko zamyka i otwiera dziób. Klekotanie można usłyszeć podczas powitania dorosłych bocianów lub walk o zajęcie gniazda. Młode bociany mają na początku zbyt miękkie dzioby, by wydawać te dźwięki, więc przywołują rodziców, sycząc i piszcząc. Z czasem, gdy ich dzioby twardnieją, uczą się także klekotać.

Opis bociana

POSŁUCHAJ ZAŚPIEWAJ ZATAŃCZ

Naucz się słów i melodii

Tekst piosenki

Jak zrobić bociana?