Formy Krasowe

PRESENTATION

procesy krasowe

Zuzanna Biela

Skały Ulegające Krasowaniu

Czyli skały rozpuszczane przez wode

Skały Siarczanowe

SKały Chlorowe

Skały Węglanowe

-sól kamienna-sól potasowa

-wapienie -dolomity -margle -opoki i kreda

-gipsy -anhydryty

Krasowanie

• Rozpuszczanie skał przy udziale powstającego roztworu kwasu węglowego.-
• Powstawanie kwasu węglowego:

H2O + CO2 → H2CO3

• Dwutlenek węgla znajdujący się w wodzie pochodzi z atmosfery oraz z procesów rozkładu materii organicznej

• Woda infiltrując w podłoże i przechodząc przez warstwę roślinności i gleby, ulega dodatkowo wzbogaceniu w dwutlenek węgla

Rozpuszczanie skał Węglaonowych

CaCO3 + H2CO3 → Ca(HCO3)2

Głównym składnikiem skał węglanowych jest węglan (IV) wapnia-CaCO3.

roztwór kwasuwęglowego

wodorowęglan (IV) wapnia

Weglan (IV) wapnia

Węglan (IV) wpania reagując z roztworem kwasowym tworzy wodorowęglan (IV) wapnia, czyli rozpuszczone skały węglanowe

Czynniki wpływające na tempo rozpuszczania skał

Ilość CO2

Rodzaj skały

Temperatura wody

Pokrywa roślinna i glebowa

Ilość wody opadowej

Ukształtowanie terenu

Jest ona nośnikiem CO2, który odpowiada za stężenie H2CO3, a tym samym na szybkość rozpuszczania się skał.

rozpuszczonego w wodzie odpowiada za stężenie H2CO3, czyli wpływa na intensywność rozpuszczania się skał.

W wodzie o wysokiej temperaturze rozpuszcza się mniej CO2 niż w wodzie o niższej temperaturze .

Szata roślinna i glebowa stanowi źródło dwutlenku węgla w wodzie opadowej wsiąkającej w głąb ziemi

(m.in jej skład i stopień spękania), decyduje o podatności na rozpuszczanie oraz o tempie przebiegu tego procesu

Im bardziej płaski obszar i przepuszczalny teren, tym więcej wody wsiąka w podłoże.

Pojęcie krasu pochodzi od nazwy płaskowyżu Kras, który znajduje się na pograniczu Słowenii i Włoch.

Author's Name

Formy Krasu Powierzchniowego

Write a subtitle here

Mogoty

• Ostańce krasowe-wysokie pagóry wapienne o stromych stokach, wznoszące się ponad powierzchnią zrównaną przez procesy krasowe.
• Występujące w miejscach gdzie wietrzenie chemiczne nie zniszczyło całkowicie dotychczasowej rzeźby
• Występują w chińskiej prowincji Guilin, Wietnamie, Jawie, Celebes, Nowej Gwinei, Kubie, Jamajce, Portoryko, Madagaskarze,
• Chorwacji i w Meksyku.

• Rozległe płaskodenne kotliny krasowe, otoczone stromymi ścianami wapiennymi, powstałe wskutek niemal całkowitego zniszczenia skał przez procesy krasowe
• Powstają zwykle z połączenia wielu uwałów, są też od nich większe.
• Są to zamknięte kotliny o dużych rozmiarach (ograniczają je strome zbocza), aczkolwiek zróżnicowane wielkościowo od mniej niż 1 do ponad 500 km2.

Pojla

Pojla

• Pojle po roztopach i długotrwałych opadach są okresowo zalewane przez wody podziemne, które wpływają wywierzyskami, a odpływają w głąb skał – ponorami.

• Z płaskiego dna Pojli mogą wyrastać mogoty.

Żłobki krasowe

• Naprzemianległe bruzdy występujące na powierzchni skał wapiennych.
• Są rozdzielone grzebietami, podłużnymi, wypukłymi formami, czyli żebrami krasowymi.
• Powstają wskutek erozyjnej działalności wody, która spływa zgodnie ze spadkiem powierzchni nacinając ją.
• Zazwyczaj są one dość płytkie, chociaż najstarsze i najlepiej rozwinięte tego typu formy mogą osiągać głębokość nawet kilku metrów (np. w Alpach)
• Obejmują one zwykle całą powierzchnię skalną – występują gromadnie, tworząc cały zespół wielu równoległych do siebie rynien.

LApiez (lapiaz)

• Lapiez z bogactwem mikroform o różnym wyglądzie i rozmiarach,
• tworzy się w obrębie rozległych i odsłoniętych powierzchni wapiennych.
• Występują on powszechnie w krasie wysokogórskim (np. w Górach Jura).
• W Polsce możemy je spotkać w Tatrach Zachodnich (Czerwone Wierchy).

ospa krasowa

• Małe, krągłe zagłębienia o prostym dnie, tworzące się najczęściej na powierzchniach płaskich.

• Rozwój tych form związany jest z erozyjną działalnością wody zalegającej okresowo po opadach deszczu (aż do wsiąknięcia lub wyparowania) w tych zagłębieniach.

• Głębokość największych form, które zwężają się ku dołowi, w skrajnych wypadkach może dochodzić nawet do kilku metrów głębokości.

Kamenice (Miseczki Krasowe)

• Kamenice (miseczki krasowe) – są największymi (najgłębszymi i najszerszymi) formami powstałymi z rozwijającej się ospy krasowej (jest to rodzaj ospy krasowej).

• Ich dno jest zazwyczaj płaskie, zaś boki – bardzo strome, często podcięte.

Lejki Krasowe

• Okrągłe zagłębienia terenu powstałe w wyniku intensywnego rozpuszczania skał na powierzchni lub zapadania się podziemnych pustek krasowych.
• Są to formy występujące pojedynczo lub grupowo, będące zagłębieniami o średnicy od kilku do nawet kilkuset metrów

Jioro krasowe

Lejek KrasowyW Tatrach

Lejki Krasowe

Jezioro Krasowe powstałe w lejku Krasowym

Lejki Krasowe będace na dnie cieków Wodnych

Uwały

• Są znacznie większe od lejków krasowych
• powstają w wyniku rozszerzania się i łączenia sąsiadujących z sobą lejków krasowych.

• Ich dno jest początkowo nierówne, ale w późniejszych stadiach coraz bardziej wyrównuje się wskutek zniszczenia grzęd oraz akumulacji w obrębie obniżeń.

Wywierzyska

• Źródło z którego podziemny ciek krasowy wypływa na powierzchnię
• Jest ono bardzo wydajne (niekiedy przekracza nawet tysiące litrów na miutę.

Ponor

• Zagłębienie, którym wody spływają pod powierzchnię ziemi i przyłączają się do wód podziemnych
• Posiada ono kształt otworu lub korytarza wydrążonego przez wodę.
• W Polsce, na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej zwane są one łykawicami.

Formy Krasu Podziemnego

Write a subtitle here

Komin Krasowy

• Łączy system podziemny z powierzchniowym.
• Woda wsiąkając w podłoże skalne przyczynia się do poszerzania szczelin pionowo biegnących przez skały.
• Jest to zwykle pionowy korytarz powstały nad jaskinią krasową.
• Ich szerokość zwykle wzrasta wraz z głębokością (na dole są najszersze).
• Najgłębsze kominy krasowe mają kilkaset metrów.

• Naturalne puste przestrzenie w skale powstałe w wyniku rozpuszczania skał.
• Tworzą się one w miejscach w których wody podziemne płynące poziomymi spękaniami łączą się z systemami pionowymi.
• Jaskinie rozwijają się w pionie lub poziomie i mogą znajdować się na różnych wysokościach.
• Sieć połączonych ze sobą pionowych i poziomych jaskiń tworzy system jaskiniowy.
• Badaniem i eksploracją jaskiń zajmują się speleolodzy.

Jaskinia Krasowa

drAPERIE

• Nacieki w postaci stosunkowo cienkiej zasłony, która zwisa w dół.
• Tworzą się ona zwykle na nachylonych ścianach lub pochyłych stropach.

Write atitle here

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit

Stalaktyty

• Wydłużone, zwisające ze stropu, stożkowate sople, powstające wskutek gromadzenia się węglanu wapnia w ich obrębie.

• Tworzą się one niezwykle wolno – średnie tempo wynosi tylko 0,1 mm/rok.

Makarony

Najcieńsze i długie stalaktyty, które mają puste wnętrzna, w którach spływają woda zawierająca węglan wapnia wydłuża je.

Stalagmity

• Narastające ku górze kolumny, stosunkowo niskie oraz zwykle nieco szersze od stalaktytów.
• Powstają wskutek skapywania wody zawierającej węglan wapnia, który się z niej wytrąca i gromadzi w postaci właśnie tych form. Tworzą się one najczęściej tuż pod stalaktytem.

STalagnaty

Kolumna biegnącą od stropu aż do podstawy, powstała wskutek rozwoju i połączenia z sobą dwóch form: stalaktytu (od stropu) i stalagmitu (od podstawy).

Misy Martwicowe

• Płytkie baseny otoczone progami i groblami, zbudowanymi z wytrąconego z wody węglanu wapnia.
• Powstają one wskutek gromadzenia się w nich wody.
• W niektórych jaskiniach ciągną się dziesiątkami, a nawet setkami metrów.
• Mogą one tworzyć czasem występujące na różnych poziomach całe systemy kaskadowo ciągnących się wzdłuż korytarzy form.

Perły Jaskiniowe

• Kuleczki kalcytowe, powstałe w obrębie mis martwicowych, w wyniku ruchu obrotowego, związanego z ruchem wody przemieszczającej się bardzo wolno po dnie korytarza.
• W środku każdej z nich znajduje się ziarnko, najczęściej piasku, nad którym koncentrycznie wytrącał się węglan wapnia.
• Perły jaskiniowe są zróżnicowane pod względem barwy, co wynika z obecności w nich innych obok węglanu wapnia związków chemicznych.

• Osady na dnach jaskiń pozostawione przez niegdyś okresowo płynącą rzekę podziemną.
• W osadach tych spotyka się czasami szczątki roślin i zwierząt żyjących na powierzchni Ziemi.
• W ich skład wchodzi głównie osad mineralny.
• Mogą one wypełniać komory oraz korytarze jaskiniowe.

Namuliska

• Znajduje się ona w stanie Kentucky w USA.
• Tworzy ona najdłuższy system jaskiń na świecie-640 km.
• Jaskinie Mamucie mają około 10 mln lat.
• Działalność człowieka jest od blisko czterech tysiącleci.
• Dotychczas odkryto tam ponad 400 sal, korytarzy, jedank nadal znajdywane są nowe.
• Na florę jaskini składa się ponad 200 gatunków zwierząt.

Jaskinia Mamucia

Jaskinia Optymistyczna

• Najdłuższa jaskinia w Europie.
• Liczy około 236 km i znajduje się na Ukrainie.
• Zbudowa jej z bardzo kruchych skał Gipsowych.
• Znajdują się w niej ogromne kolorowe kryształy oraz unikalne formy naciekowe.

• Najgłębsza jaskinia położona w Gruzji w górach Kaukazu.
• Ma 2204 m głębokości.
• Jest zbudowana głównie z wapienia, na terenie gdzie wsytępują silne zjawiska krasowe.

Jaskinia Wieriowkina

Jaskinia Raj

• Rozwiniętą w wapieniach w pobliżu Gór Świętokrzyskich, koło Chęcin.
• Charakteryzując się bogatą i unikalną szatą nieciekow, została uznana za rezerwat przyrody nieożywionej.
• Prymitywne narzędzia oraz kości zwierząt z epoki lodowcowej świadczą o obecności w tamtejszych terenach praprzodków.
• Odkryto ją w 1963 r. przez uczniów krakowskiego Technikum Geologicznego.

Słowacki Kras

• Leży w południowo-wschodniej Słowacji.
• Zbudowany jest z skał wapiennych i dolomitów, które są przecinane głebokimi, długimi dolinami.
• Strome wapienne ściany osiągają wysokość ponad 200 m.
• Jeleni vrch, najwyższy punkt Słowackiego Krasu leży na wysokości 947 m. n.p.m.
• Występują tutaj studnie krasowe np.: Čertova diera (186 m), Brázda (181 m), lejki, uwały, pola żeber krasowych.
• Rzeki i strumienie giną w ponorach lub wypływają malowniczymi wywierzyskami.

Jaskinie na terenie słowackiego Krasu

Jaskinia Gombasecka

Jaskinia Lasowska

Jaskinia Ochtińska Aragonitowa

Jaskinia Domica

2020

Koniec

Dziękuje za uwagę.