Quo vadis, l. 8

Przepisz temat do zeszytu:

Quo vadis jako przykład powieści historycznej.

U źródeł chrześcijaństwa

Rodzaje literackie

Zanim ustalimy, czym jest powieść historyczna, musimy odświeżyć pewne informacje...

Czym natomiast jest powieść?

Przede wszystkim, opisując powieść należy pamiętać, że jest to utwór prozatorski. Oznacza to, najprościej rzecz ujmując, że powieść jest pisana prozą. Jednocześnie, cechą charakterystyczną tego gatunku literackiego jest zazwyczaj bardzo mocno rozbudowana akcja i duża liczba postaci. Historia opowiadana w powieści jest natomiast przedstawiona w kompleksowy sposób. Oznacza to, że ma swój początek, rozwinięcie oraz zakończenie.

Powieść zazwyczaj jest relatywnie długim utworem, w przeciwieństwie do opowiadania. Wynika to w dużej mierze z rozbudowanej akcji prowadzonej przez narratora. Bardzo często akcja powieści składa się z wielu wątków, które wymagają odpowiedniego opisania.

Świat fikcyjny, przedstawiony w powieści, przez dobór materiału i kompozycję fabularną sugeruje określoną wizję świata rzeczywistego, zgodną z wiedzą autora i jego światopoglądem

Jest to utwór narracyjny, wielowątkowy, najczęściej pisany prozą z licznymi dialogami. Bardzo ważną funkcję pełni w niej narrator, który przedstawia wszystkie wydarzenia.

Wskażcie te cechy utworu Henryka Sienkiewicza, które pozwalają określić go jako powieść...

Zbadajmy narrację w utworze...

A Rzym szalał po dawnemu, tak iż zdawało się, że miasto, które podbiło świat, poczyna się wreszcie z braku przewodników rozdzierać samo w sobie. Jeszcze zanim dla apostołów wybiła ostatnia godzina, przyszedł spisek Pizona, a po nim kośba tak nieubłagana najwyższych głów w Rzymie, że tym nawet, którzy widzieli bóstwo w Neronie, wydał się on w końcu bóstwem śmierci. itd

Petroniusz obudził się zaledwie koło południa i jak zwykle, zmęczony bardzo. Poprzedniego dnia był na uczcie u Nerona, która przeciągnęła się do późna w noc.

Wszędy te ściany słyszały jęki i chrapanie konających, a ci ludzie, którzy śpieszą teraz na ucztę w togach, w barwnych tunikach, w kwiatachi klejnotach, to może jutrzejsi skazańcy; może na niejednej twarzy uśmiech pokrywa strach, niepokój, niepewność jutra; może gorączka, chciwość, zazdrość wżerają się w tej chwili w serca tych na pozór beztroskich, uwieńczonych półbogów.

Czy powyższy cytat świadczy o obiektywizmie, czy subiektywizmie narratora?

W której osobie wypowiada się narrator?

Co narrator wie o świecie przedstawionym?

Spojrzymy teraz na wątek związany z pożarem Rzymu. Przeanalizujemy trzy różne teksty kultury - fragment powieści, którą już doskonale znacie, fragment filmy oraz fragment tekstu popularnonaukowego. Bądźcie czujni i zastanówcie się, czym charakteryzuje się każdy z nich...

1) Film

2) Powieść

Łuna od palącego się miasta zalała niebo tak szeroko, jak wzrok ludzki mógł sięgnąć. Zza wzgórz wytoczył się księżyc wielki i pełny, który rozgorzał wnet od blasku i przybrawszy barwę rozpalonej miedzi zdawał się ze zdumieniem spoglądać na ginący gród światowładny.W zaróżowionych przepaściach nieba świeciły również różowe gwiazdy, lecz w przeciwieństwie do zwykłych nocy ziemia jaśniejsza była od niebios. Rzym oświecał na kształt olbrzymiego stosu całą Kampanię. Przy krwawym blasku widać było dalsze wzgórza miasta, wille, świątynie, pomniki i akwedukty biegnące ze wszystkich okolicznych gór ku miastu, na akweduktach zaś roje ludzi,którzy schronili się tam dla bezpieczeństwa lub dla przypatrywania się pożarowi.

[rozdz. XLIV]

3) Relacja historyka

Najgorętsze spory dzisiejszych historyków dotyczą pożaru, jaki spopielił dużą część Rzymu w 64 r. Już się na ogół nie podtrzymuje wątpliwości Tacyta, który, opisując tę klęskę (Roczniki, XV, 38–39), zadaje sobie pytanie, czyzdarzyła się ona ze złowrogiego przypadku, czy po prostu Nero kazał miasto podpalić. Orkan zaczął się w części cyrku […]. Ludzie, uciekając, potrącali jedni drugich, padali i ginęli. Byli i tacy, którzy rabowali. Szóstego dnia zburzonow dzielnicy eskwilińskiej wiele budynków, aby żywioł zatrzymać.

Z. Kubiak "Dzieje Greków i Rzymian"

Mając na uwadze obejrzany fragment filmu oraz relację historyka wyciągnijcie wnioski na temat literackich walorów "Quo vadis".

Powieść historyczna

Powieść historyczna nie tylko nie porzebuje być poniewieraniem prawdy dziejowej, ale może być jej objaśnieniem i dopełnieniem. Ona powlecze odpowiednią barwą szare mury wzniesione przez historię, ona wypełni odpowiednio ich szczeliny, odtworzy na mocy analogii odarte przez czas ornamenta, odgadnie to, co być mogło, wygrzebie, co zostało zapomniane, i nie przekraczając zdarzeń dziejowych, może ułatwić ich zrozumienie. I może, bo odtworzy duszę człowieka lat minionych, jego namiętności, sposób myślenia; pokaże nam go, jak rzekłem wyżej, nie w mroku grobowej krypty, ale w świetle słonecznym. Co jeśli uczynić zdoła, będzie w całym znaczeniu wyrazu – i powieścią, i historią.

Powieść historyczna