g.8 Ludność i gospodarka Australii

Związek Australijski - ludność i gospodarka

Pyt. kluczowe: Dlaczego Australia jest atrakcyjna dla imigrantów?

Cele

Nacobezu

Ludność

Nie jest do końca jasne, w jaki sposób pierwszym ludziom udało się zasiedlić kontynent. W czasie ostatniego zlodowacenia, poziom morza w okolicach Australii mógł być niższy nawet o 135 metrów. Kontynent był najpewniej połączony z wyspą Nowa Gwinea, jednak nadal oddalony o przynajmniej 200 kilometrów od stałego lądu Eurazji.

Ludność

Szacuje się, że pierwsi ludzie dotarli do Australii (wtedy znanego jako prehistoryczny kontynent Sahul) 40–65 tys. lat temu, prawdopodobnie z południowo-wschodniej Azji, przez pomost wyspowy dzisiejszej Indonezji i wyspę Nową Gwineę. Prowadzili koczowniczy tryb życia. Byli uzależnieni od otaczającego ich środowiska i bardzo z nim związani. Do ich podstawowych zajęć należały: łowiectwo i zbieractwo, a w rejonach nadbrzeżnych także rybołówstwo. Nie wiadomo czy zasiedlenia dokonali jednorazowo, czy też było kilka fal migracji. Aborygeni (rdzenna ludność Australii) nie zorganizowali żadnej państwowości. W momencie rozpoczęcia europejskiej kolonizacji Australii, rdzenna ludność kontynentu była całkowicie bezbronna i bezradna.

Ludność

Kiedy James Cook po raz pierwszy spotkał Aborygenów – w 1770 r., ich populacja mogła sięgać według różnych szacunków od 300 tysięcy do 1 miliona osób, zorganizowanych w około 600 plemion władających 500 językami.

Ludność

Od XVIII w. rozpoczęła się przymusowa kolonizacja, która w XIX w. stała się dowolną. Na początku osiedlali się tu Anglicy, Irlandczycy i Szkoci, później - Włosi, Niemcy i Grecy. Dużo Polaków do Australii napłynęło podczas i po drugiej wojnie światowej. Zamieszkują oni przede wszystkim duże miasta. Polonię australijską ocenia się na około 140 tys. osób. Aborygeni zostali zepchnięci na nieurodzajne obszary półpustyń, sawann i wilgotnych lasów równikowych. Zamieszkują współcześnie rezerwaty, pracują jako robotnicy rolni na plantacjach lub prowadzą koczowniczy tryb życia.

Ludność

Wraz z kolonizacją Australii przez Europejczyków, liczba Aborygenów zaczęła maleć (ze względu na wymuszoną migrację na mniej żyzne terytoria, przymusową asymilację, pojawienie się nowych chorób czy upowszechnienie przywiezionych z Europy używek takich jak alkohol). W latach 30-tych XX wieku ich liczbę oceniano na mniejszą niż 70 tysięcy (a więc około 10% stanu z przed 150 lat), a całemu ludowi groziło wymarcie. W latach 60-tych przerwano politykę przymusowej asymilacji i przyznano Aborygenom pełne prawa polityczne i obywatelskie. Od tego czasu ich populacja dynamicznie wzrasta, obecnie jest ich około 760 tysięcy (3% populacji kraju).

Ludność

Aborygeni zaliczani są do australijskiej (niekiedy także australijsko-melanezyjskiej) odmiany człowieka, będącej podgrupą w obrębie odmiany czarnej, wykazującej pewne fizyczne różnice w wyglądzie w stosunku do odmiany czarnej zamieszkującej Afrykę (różnice dotyczą zwłaszcza owłosienia głowy i kształtu czaszki).

Ludność

Liczba ludności w Australii rośnie bardzo szybko bo jeszcze w 2000 roku było 19 milionów mieszkańców a w 2016 populacje sięgnęła 24 milionów mieszkańców i wynika to nie tylko z przyrostu naturalnego, ale z tego ze Australia jest krajem otwartym na imigracje.

Ludność

Średnia długość życia w Australii wynosi około 80 lat. Dla porównania średnia na świecie to 70 lat. (mężczyźni 79,99 a kobiety 84,15). Jest to kraj, w którym ludzie wiodą długie i szczęśliwe życie. Społeczeństwo jest młode, otwarte i wielokulturowe. Średnia wieku wynosi 37 lat. Jest to miejsce, gdzie spotykają się ludzie z całego świata i tworzą nowoczesne, otwarte i wielokulturowe społeczeństwo.

Liczba ludności i gęstość zaludnienia

Liczba ludności

Liczba ludności Australii jest niewielka – kontynent jest najsłabiej zaludniony ze wszystkich. Jednak w ostatnich latach daje się zauważyć dynamiczny wzrost liczby ludności Australii. W momencie odkrycia kontynent liczył mniej niż milion mieszkańców – rdzennej ludności. W 1900 r. było to już ponad 3,7 mln. W tym okresie w Australii panowała tak zwana “gorączka złota”, zachęcająca do osiedlania się ludzi poszukujących przygody i bogactwa. Liczba ludności zaczęła jednak najszybciej wzrastać po II Wojnie Światowej, gdy kraj uzyskiwał wysoki wzrost gospodarczy. W 1945 w Australii mieszkało niecałe 7,5 mln osób, a w 1990 r. było to już ponad 17 milionów. Na koniec 2018 r. liczba ludności przekroczyła 25 milionów.

Przyczyny wzrostu liczby ludności

1. Dodatni przyrost naturalny (rodzi się więcej dzieci)

2. Dodatnie saldo migracji (więcej ludzi przyjeżdża niż wyjeżdża)

3. W społeczeństwie żyje około 15% ludności powyżej 65 roku życia - wzrosła średnia długość życia, w Australii wynosi około 80 lat (zachodzi proces starzenia się społeczeństwa)

Rozmieszczenie ludności

Australia to państwo federalne podzielone na 6 stanów i 3 terytoria federalne. Stany Australii: 1. Australia Zachodnia (stolica: Perth) 2. Australia Południowa (stolica: Adelajde) 3. Tasmania (stolica: Hobart) 4. Wiktoria (stolica: Melbourne) 5. Nowa Południowa Walia (stolica: Sydney) 6. Queensland (stolica: Brisbane) Terytoria federalne: 1. Australijskie Terytorium Stołeczne (stolica: Canberra) 2. Terytorium Północne (stolica: Darwin) 3. Terytorium Jervis Bay (brak stolicy)

Rozmieszczenie ludności

Rozmieszczenie ludności w Australii jest bardzo nierównomierne. Wnętrze kontynentu, ze względu na niesprzyjające warunki - zwłaszcza suchy i gorący pustynny klimat - jest niemal bezludne. Zdecydowana większość ludności Australii jest skupiona na południowo - wschodnim wybrzeżu. Ze wzgledu na dostępność słodkiej wody i łagodny klimat obszar ten charakteryzuje się najkorzystniejszymi warunkami do osadnictwa.

Gęstość zaludnienia

Najbardziej zaludnione stany to Nowa Południowa Walia i Victoria oraz okręg stołeczny Canberry - zamieszkuje tutaj około 60% ludności (ponad 14 milionów). W miastach żyje około 90% Australijczyków. Największym z nich jest Sydney (ponad 4,5 mln ludności), Melbourne (3,7 mln ludności), Brisbane (1,9 mln ludności), Adelaide (1,1 mln ludności).

Canaberra

Stolica Australii. Jest największym miastem Australii położonym w środku lądu i 8. co do wielkości miastem kraju.

Gospodarka Australii - rolnictwo

Australijskie rolnictwo charakteryzuje się: wysoką mechanizacją, niewielkim zatrudnieniem (poniżej 5% zawodowo czynnych mieszkańców kraju), przewagą hodowli zwierząt nad uprawą roślin. Hoduje się głównie owce w wielkoobszarowych gospodarstwach (pogłowie owiec w 2009 r wynosiło 72,7 mln sztuk i było najniższe od 1905 roku), na gruntach ornych uprawia się głównie: pszenicę, bawełnę, winorośl i owoce cytrusowe. Uprawy koncentrują się na południowym wschodzie i południowym zachodzie kraju, gdzie są najkorzystniejsze warunki. Kraj ten kieruje swoją produkcję głównie na eksport.

Rolnictwo Australii jest silnie uzależnione od warunków środowiska przyrodniczego. Czynnikami intensyfikacji produkcji rolnej są:

• wzrost powierzchni obszarów sztucznie nawadnianych;
• wzrost zużycia nawozów sztucznych;
• zwiększenie mechanizacji zarówno w produkcji roślinnej, jak i hodowli zwierząt (np. maszyny do strzyżenia owiec);
• wykorzystanie lotnictwa zarówno w transporcie płodów rolnych, jak i w zabiegach agrotechnicznych.

Australia to kontynent bardzo ubogi w wodę. Mimo to aż 53,4% jej powierzchni jest użytkowane rolniczo. Największy obszar – 47,1% powierzchni państwa – zajmują łąki i pastwiska, które jednak pokryte są rzadką i suchą roślinnością półpustynną i sawannową.

Grunty orne stanowią jedynie 6% terytorium Australii, z czego uprawia się 80%. Pas ziemi uprawnej ciągnie się wzdłuż zachodnich zboczy Wielkich Gór Wododziałowych. Pastwiska zajmują 51% kraju. 25% powierzchni Australii zajmują gospodarstwa hodowlane, których jest ok. 16 tysięcy, o powierzchni średnio 30 tysięcy hektarów.

Związek Australijski jest wysoko rozwiniętym krajem przemysłowo-rolniczym. Współcześnie dominującą rolę przejął przemysł wydobywczy i przetwórczy. Australia obfituje we wszelkiego rodzaju bogactwa naturalne, dlatego znaczne ilości różnego rodzaju produktów przeznacza się na eksport. Do połowy lat 70-tych, główną rolę w eksporcie kraju zajmowały produkty rolnicze (głównie eksport wełny).

Głównymi produktami eksportowymi australijskiego rolnictwa są: wełna - 1 miejsce w świecie, Australia eksportuje wełnę do pięćdziesięciu krajów. Chiny są największym nabywcą australijskiej wełny, cukier - drugie miejsce, pszenica, masło, groch - trzecie.

Rybołówstwo w gospodarce Australii ma znaczenie drugorzędne. Poławia się głównie: ostrygi, kraby, homary, krewki oraz perły.

W rolnictwie Australii dominującą rolę odgrywa chów zwierząt. Szczególnie widoczne efekty ekonomiczne przyniosła hodowla owiec merynosów zapoczątkowana w poł. XIX w. Istotnym czynnikiem jej rozwoju były wielkie potrzeby przemysłu brytyjskiej metropolii, do której wysyłano większość wyprodukowanej w Australii wełny. Liczba owiec w Australii stanowi 12% światowego pogłowia tych zwierząt. Obecnie pod względem hodowli owiec, Australia zajmuje drugie miejsce w świecie, po Chinach.

Gospodarka Australii - przemysł

Głównymi towarami eksportowymi są: węgiel kamienny, złoto, produkty przerobu ropy naftowej, tlenek glinu, rudy żelaza, skroplony gaz ziemny, uran, nikiel, srebro, cynk, miedź, szafiry i opale. Australia jest największym światowym producentem i eksporterem boksytów. Niezwykle ważna rolę odgrywa wydobycie rud żelaza (trzecie miejsce na świecie), ołowiu i cynku, a także rud miedzi, niklu, wolframu, złota (czwarte – 2008r.) oraz srebra (czwarte – 2008r.). Ponadto eksploatuje się znaczne ilości węgla kamiennego i brunatnego, a od niedawna ropę naftową i gaz ziemny. Większość surowców jest przeznaczona na eksport, głównie do Japonii. W 2009 roku wartość eksportu wyniosła 196 mld AUD (dolarów australijskich). Eksport Australii jest zdominowany przez surowce mineralne - 37,4% i produkty rolnicze - 4,6% eksportu w 2009).

Mount Tom Price –kopalnia rud żelaza

Główne górnicze ośrodki znajdują się w górach Hamersley - rudy żelaza - Kopalnie rud żelaza Mount Tom Price i Mount Whaleback w regionie Pilbara (Australia Zachodnia) należą do największych na świecie; Mount Isa i Broken Hill - rudy miedzi, cynku, ołowiu i srebra. Weipa i Gove – boksyty. Stan Queensland i Nowa Południowa Walia (w zagłębiu Newcastle - węgiel kamienny - wydobywa się go tu spod dna morza)

Jamy Pilbara - kopalnia rud żelaza

Super Pit – kopalnia złota

Cieśnina Bassa, Wyspa Barrowa oraz na północno-zachodni szelf - najważniejsze złoża ropy naftowej. Szybko rozwijający się przemysł przetwórczy skoncentrował się w południowo-wschodniej części kraju. Hutnictwo zlokalizowało się w okolicach Perth. W Sydney, Melbourne i innych okolicznych miastach rozwija się produkcja samochodów osobowych i ciężarowych, odbiorników telewizyjnych i radiowych. Ważne miejsce w gospodarce kraju zajmuje przemysł włókienniczy, chemiczny i spożywczy.

Gospodarka Australii - usługi

Choć Australia jest bogata w owce i surowce naturalne, to usługi odpowiadają za wytworzenie aż 70% PKB kraju. Produkcja rolna i przemysłowa pozwalają na silny rozwój handlu zagranicznego. Ciepły klimat i nadmorskie położenie oraz obecność rzadkich gatunków roślin i zwierząt sprzyjają z kolei coraz dynamiczniej rozwijającej się turystyce. Do innych liczących się usług należą – ochrona zdrowia, budownictwo, badania naukowe i edukacja oraz sektor finansów i bankowości. Bezrobocie w Australii pozostaje na bardzo niskim, kilkuprocentowym poziomie.

Około 5% dochodów państwa pochodzi z turystyki. Australię odwiedza rocznie ponad 2 mln turystów. Do najciekawszych obiektów turystycznych możemy zaliczyć: Wielka Rafę Koralową, Złote Wybrzeże, Górę Kościuszki i Tasmanię.

Wyspa Wielkanocna

Kamienne kolosy - 880, niczym nieśmiertelni wojownicy, strzegą niewielkiej Wyspy Wielkanocnej, zagubionej pośród wód Oceanu Spokojnego. Zainspirowały setki legend i mitów, rozbudziły wyobraźnię podróżników i naukowców. Są świadectwem fascynującej kultury Rapa Nui. Wyspa Wielkanocna to fenomen w skali świata.

Uluru - Ayers Rock

Uluru to święta skała Aborygenów, inaczej nazywana Ayers Rock. Symbol Australii, największa atrakcja i cel wycieczek do Parku Narodowego Uluru – Kata Tjuta, znajdującego się w sercu kontynentu. Według wierzeń aborygeńskiego plemienia Anangu to miejsce powstania świata, otaczane przezeń czcią jako najważniejszy punkt na Ziemi. Zachwycający zmiennością i intensywnością odcieni czerwonej barwy majestatyczny kamień ery prekambryjskej, wznosi się na wysokość ponad 300 metrów i ma 8 kilometrów w obwodzie.

Wielka Rafa Koralowa

Położona u wybrzeży Australii Wielka Rafa Koralowa to niekwestionowany cud natury. Powstała dzięki żywym organizmom i składa się z ok. 3 tys. pojedynczych raf. Jej szerokość w najszerszym miejscu sięga 150 km, a grubość to co najmniej 500 m. Nic dziwnego, że gigantyczna struktura widoczna jest z kosmosu.

Park Narodowy Kakadu

Park Narodowy Kakadu – park narodowy położony w północnej części Terytorium Północnego w Australii. W 1981 park został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Południe parku stanowią skaliste regiony, doskonałe miejsce dla węży i jaszczurek. Występują tam niewielkie lasy palmowe. Centrum parku to trawiaste równiny z gęstą siecią rzek, z kępami eukaliptusów.

Dwunastu Apostołów

Dwunastu Apostołów – grupa naturalnie powstałych kolumn z wapienia stojących w morzu, tuż przy brzegu w parku narodowym Port Campbell, przy Great Ocean Road w stanie Wiktoria w Australii. Kolumny są wynikiem erozji i mają różną grubość i wysokość.

Wyspa Fraser

Wyspa Fraser, czyli Wielka Wyspa Piaszczysta położona jest na wschodnim wybrzeżu, w odległości około 200 km na północ od Brisbane w stanie Queensland. Jej rozmiary są imponujące - rozciąga się na długości 120 km i 25 km szerokości. Jej łączna powierzchnia wynosi 1600 km kw., co daje jej tytuł największej na Ziemi wyspy piaskowej. W 1992 roku jej urzekające piękno i walory zarówno przyrodnicze, jak i krajoznawcze dostrzegli eksperci z UNESCO wpisując ją na światową listę dziedzictwa.

Opera Hause w Sydney

Sydney Opera House – budynek w stylu nowoczesnego ekspresjonizmu, położony na przylądku Bennelong Point w Sydney. Opera budowana była w latach 1959–1973

Góra Kościuszki

Czy wiedzieliście, że najwyższym szczytem Australii, położonym w Górach Śnieżnych w pasmie Alp Australijskich, jest góra nazwana na cześć polskiego bohatera? Odkrył ją w 1840 roku Polak Paweł Edmund Strzelecki. Legenda mówi, że nowoodkryta góra bardzo przypominała polskiemu podróżnikowi krakowski Kopiec Kościuszki.

Transport

Duże znaczenie posiada transport lotniczy. Australia posiada 462 lotniska (w tym z betonowym pasem startowym: 332). Największe międzynarodowe linie lotnicze to Quantas.

Zapis do zeszytu

• Około 90% Australijczyków mieszka w miastach. Największymi miastami są Sydney i Melbourne. • Rdzennymi mieszkańcami Australii są Aborygeni. Stanowią oni około 2% społeczeństwa. • Związek Australijski jest jednym z najlepiej rozwiniętych gospodarczo krajów świata. • Podstawą gospodarki Australii są bogate złoża surowców mineralnych oraz hodowla zwierząt, głównie owiec.

Australia w pigułce