WYDALNICZY

BUDOWA I DZIAŁANIE UKŁADU WYDALNICZEGO

sprawdź, czy pamiętasz

Higiena i choroby układu wydalniczego

1. co to jest wydalanie (ZPPM) 2. sposoby wydalania 3. budowa układu wydalniczego /moczowego/

WYDALANIE - to usuwanie z organizmu niepotrzebnych i trujących substancji, które powstały w procesach przemiany materii, np. dwutlenek węgla, mocznik, nadmiar soli mineralnych.

tzw. ZPPM (Zbędne Produkty Przemiany Materii)

w jaki sposób pozbywamy się tych związków?

SPOSOBY WYDALANIA

Z MOCZEM przez UKŁAD WYDALNICZY - ....

Z POTEM przez SKÓRĘ ...

Z WYDYCHANYM POWIETRZEM przez UKŁAD ODDECHOWY ...

UWAGA ZAPAMIĘTAJ

DEFEKACJA (usuwanie niestrawionych resztek pokarmu) to nie jest wydalanie.

Niestrawione resztki nie są produktami przemiany materii. Organizm pozbywa się ich właśnie dlatego, że w żadem sposób nie umiał ich w nic przemienić.

TO NIE WYDALANIE

BUDOWA UKŁADU WYDALNICZEGO

2 NERKI

2 MOCZOWODY

PĘCHERZ MOCZOWY

CEWKA MOCZOWA

CELE NA DZISIAJ: 1. budowa i funkcje narządów układu wydalniczego 2. funkcja nerek 3. nefron i jego budowa 4. jak powstaje mocz (pierwotny a ostateczny)

- parzysty narząd wielkości pięści (11x6 cm) - w tylnej części jamy brzusznej - fasolowatego kształtu

BUDOWA WEWNĘTRZNA NERKI

2 - narysuj nefron, podpisz ciałko nerkowe, kanalik nerkowy, kłebuszek i torebkę kłebuszka zapisz funkcję ciałka i kanalika

3 - wykonaj pozostałe zadania w dzisiejszej karcie pracy

1 - podpisz elementy budowy nerki i ich funkcje

4 - podsumowanie wspólnie

2. Dopisz nazwy narządów układu wydalniczego do ich opisów a. elastyczny, rozciągliwy narząd przechowujący mocz ……………….. b. długie przewody wyprowadzające mocz z nerek do pęcherza ………………... c. przewód wyprowadzający mocz z organizmu …………………. d. mniejsze jednostki budujące nerki, w których powstaje mocz, zbudowane z ciałka nerkowego i kanalika nerkowego ………….. e. element budowy nefronu, w którym zachodzi filtrowanie krwi ………………... f. element budowy nefronu, w którym powstaje mocz ……………………...

CIAŁKO NERKOWE (kłebuszek i torebka kłębuszka)

KANALIK NERKOWY

PĘCHERZ MOCZOWY

NEFRONY

MOCZOWODY

CEWKA MOCZOWA

2. na podstawie ilustracji „Jak pracuje nefron” odpowiedz na pytania: a. jaki jest skład moczu pierwotnego, który powstał w ciałku nerkowym po przefiltrowaniu krwi …………………………………………………………….. b. które substancje są odzyskiwane z moczu pierwotnego z powrotem krwi w kanaliku nerkowym ……………………………………………....……………... c. co zawiera mocz ostateczny, który zostanie wydalony ……………………………………………………………………………………… d. ile moczu pierwotnego powstaje w nerkach w ciągu doby …………………. e. ile moczU ostatecznego wydalamy? ………………………………………….

2. na podstawie ilustracji „Jak pracuje nefron” odpowiedz na pytania: a. jaki jest skład moczu pierwotnego, który powstał w ciałku nerkowym po przefiltrowaniu krwi …………………………………………………………….. b. które substancje są odzyskiwane z moczu pierwotnego z powrotem krwi w kanaliku nerkowym ……………………………………………....……………... c. co zawiera mocz ostateczny, który zostanie wydalony ……………………………………………………………………………………… d. ile moczu pierwotnego powstaje w nerkach w ciągu doby …………………. e. ile moczu ostatecznego wydalamy? ………………………………………….

woda, sole mineralne, glukoza, mocznik, aminokwasy, witaminy

woda, sole mineralne, glukoza, aminokwasy, witaminy

woda, mocznik, trochę soli mineralnych

150 - 180 litrów

1 - 1,5 litra

BUDOWA NEFRONU

podstawowe elementy funkcjonalne i budulcowe nerki w których powstaje mocz

kłębuszek nerkowy (naczynia włosowate) otoczone torebką kłebuszka

JAK POWSTAJE MOCZ?

1. filtrowanie krwi w ciałku nerkowym - substancje przenikają z krwi do ciałka nerkowego i tworzą MOCZ PIERWOTNY

2. odzyskiwanie wody i porzebnych substancji (woda, glukoza, białka) spowrotem do krwi w kanaliku nerkowym

3. powstawanie MOCZU OSTATECZNEGO w kanaliku zbiorczym - zawiera wodę i 100% mocznika

4. mocz ostateczny -> kanaliki zbiorcze -> miedniczki nerkowe -> moczowody -> pęcherz moczowy -> cewka moczowa -> na zewnątrz

JAK POWSTAJE MOCZ?

...odzyskiwanie wody i porzebnych substancji (woda, glukoza, białka) spowrotem do krwi w kanaliku nerkowym

...powstawanie MOCZU OSTATECZNEGO - zawiera wodę i 100% mocznika

...filtrowanie krwi w ciałku nerkowym - substancje przenikają z krwi do ciałka nerkowego i tworzą MOCZ PIERWOTNY

...mocz ostateczny -> miedniczki nerkowe -> moczowody -> pęcherz moczowy -> cewka moczowa -> na zewnątrz

JAK POWSTAJE MOCZ?

1. filtrowanie krwi w ciałku nerkowym - substancje przenikają z krwi do ciałka nerkowego i tworzą MOCZ PIERWOTNY

2. odzyskiwanie wody i porzebnych substancji (woda, glukoza, białka) spowrotem do krwi w kanaliku nerkowym

3. powstawanie MOCZU OSTATECZNEGO w kanaliku zbiorczym - zawiera wodę i 100% mocznika

4. mocz ostateczny -> kanaliki zbiorcze -> miedniczki nerkowe -> moczowody -> pęcherz moczowy -> cewka moczowa -> na zewnątrz

1, narysuj i podpisz budowę układu moczowego 2. co to jest wydalanie i 3 drogi wydalania różnych substancji (jakich?) 3. co to jest nefron i co w nim zachodzi? 4. jak powstaje mocz w nefronie?

co to jest wydalanie? sposoby wydalania ZPPM funkcje kolejnych narządów

BUDOWA WEWNĘTRZNA NERKI

z czego zbudowane są nerki?

mocz pierwotny i ostateczny - czym się różnią?

co to jest kłębuszek nerkowy?

co to jest ZPPM

1. Napisz w punktach, JAK DBAĆ O UKŁAD WYDALNICZY 2. przeczytaj informacje o chorobach układu wydalniczego, następnie obejrzyj filmiki i odpowiedz na pytania w karcie pracy 3. wykonaj zadania dotyczące kamicy nerkowej

ZAKAŻENIE DRÓG MOCZOWYCH

KAMICA NERKOWA

zakażenie dróg moczowych

bakterie

cukrzyca,

stan zapalny narządów ukł. wydalniczego

zapalenie nerek, zbyt duży wysiłek fizyczny tuż przed badaniem moczu

choroba, uszkodzenie nerek

JAKICH SUBSTANCJI NIE MOŻE BYĆ W MOCZU??

CO TO JEST DIALIZA I NA CZYM POLEGA?

CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO

wymień choroby układu moczowego oraz napisz w jaki sposób można im zapobiegać

https://www.youtube.com/watch?v=Y0VPQMj_9j0