Przewodnik po Powązkach

Zapraszam Was na spacer po jednej z najsłynniejszych nekropolii w Polsce.

Cmentarz - Stare Powązki w Warszawie

Mapa Warszawy

mapa okolic cmentarza 2021r.

mapa okolic cmentarza z 1939r.

Krótka historia

Cmentarz powstał w 1790 r. na działce darowanej przez starostę klonowskiego Melchiora Korwina Szymanowskiego. Nekropolię poświęcono 20 maja 1792, a w 1793 ukończono budowę kościoła pw. św. Karola Boromeusza, ufundowanego przez króla Stanisława Augusta i ks. prymasa Michała Poniatowskiego, a zaprojektowanego przez Dominika Morliniego. W kolejnych latach następowały poszerzenia terenu cmentarza. W 1887 nekropolia została włączona w granice administracyjne miasta Warszawy. II wojna światowa przyniosła dość duże zniszczenia, m.in. z powodu umieszczenia tu przez Niemców ciężkiej artylerii w czasie Powstania Warszawskiego. Na terenie cmentarza działała Armia Krajowa i to tu znajdowały się składy broni, transportowano żywność do warszawskiego getta czy odbywały się wykłady wojskowe. W 1974 Jerzy Waldorff założył Społeczny Komitet Opieki na rzecz Ochrony Starych Powązek. Z jego inicjatywy corocznie odbywa się tam 1 listopada kwesta na ten cel prowadzona przez osoby kultury i mediów. W 2012 runął ceglany mur oddzielający Stare Powązki od strony cmentarza żydowskiego, zniszczeniu uległo około 70 nagrobków. W 2014 roku cmentarz, wraz z sąsiednimi nekropoliami na Powązkach został umieszczony na liście Pomników Historii.

Plany cmentarza

plan cmentarza z 1900r.

obecny plan cmentarza

Informacje praktyczne

Brama IV

Cmentarz Powązkowski otwarty jest w zależności od pory roku w godzinach: maj-wrzesień 7:00-20:00, październik 7:00-19:00, listopad 7:00-18:00, grudzień-kwiecień 7:00-17:00. Na Cmentarz Powązkowski można się dostać tylko przez dwie bramy: św. Honoraty (Brama II) i Bramę IV. Obydwie znajdują się od ul. Powązkowskiej i mniej więcej na ich wysokości ulokowano także przystanki autobusowe (autobusy: 180, 409, tramwaje: 1, 22, 27) Brama Pięciu Poległych, Brama V (od ul. Tatarskiej) oraz furta od ul. Spokojnej otwierane są tylko we Wszystkich Świętych i Zaduszki. Odnalezienie danej kwatery może być kłopotliwe, gdyż ich numeracja jest zawiła. Dlatego też najlepiej zaopatrzyć się w niewielki plan (najlepiej wydrukować z interentu), choć w ostateczności można też "zawrócić głowę" pracownikom cmentarza.

Brama II

"Są miejsca, gdzie czas się zatrzymuje, ludzie są równi, a nic poza pamięcią i miłością już się nie liczy. Miejsca, po których wśród drzew i kamieni przemykają eteryczne postacie uśmiechniętej kobiety w rozkloszowanej spódnicy, poważnego pana w surducie i cylindrze czy też małego szkraba grającego z kolegami w palanta" ZWYKLI NIEZWYKLI

JERZY WALDORFF

Jerzy Waldorf-Preyss herbu Nabram - polski pisarz, publicysta, krytyk muzyczny i działacz społeczny. Popularyzator kultury muzycznej na łamach prasy, w radiu i telewizji. Barwna postać PRL-u, wybijająca się zachowaniem i językiem. W 1974 r. Waldorff założył Społeczny Komitet Opieki na rzecz Ochrony Starych Powązek. Z jego inicjatywy corocznie odbywa się tam 1 listopada kwesta na ten cel, prowadzona przez znane osobistości kultury i mediów. Zmarł 29 grudnia 1999 r. w Warszawie. Został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim.

Władysław Reymont

Władysław Stanisław Reymont, właśc. Stanisław Władysław Rejment (ur. 7 maja 1867 w Kobielach Wielkich, zm. 5 grudnia 1925 w Warszawie) – polski pisarz, prozaik i nowelista, jeden z głównych przedstawicieli realizmu z elementami naturalizmu w prozie Młodej Polski. Niewielką część jego spuścizny stanowią wiersze. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za czterotomową „epopeję chłopską” „Chłopi”. Jeden z najwybitniejszych i najważniejszych pisarzy w dziejach literatury polskiej.

Tadeusz Bór Komorowski

Tadeusz Komorowski h.Korczak, ps. „Bór”, „Znicz”, „Lawina”, „Korczak”, „Gajowy”, „Prawdzic” (ur. 1 czerwca 1895 w Chorobrowie, zm. 24 sierpnia 1966 w okolicach Buckley) – pułkownik kawalerii Wojska Polskiego, generał dywizji Polskich Sił Zbrojnych. Premier rządu RP na uchodźstwie (1947–1949), Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych (1945–1947), Komendant Główny Armii Krajowej (1943–1944), członek Rady Trzech (od 1956). Kawaler Orderu Orła Białego i Virtuti Militari.

Hugo Kołłątaj

Hugo Stumberg Kołłątaj herbu Kotwica, (ur. 1 kwietnia 1750 w Dederkałach Wielkich, zm. 28 lutego 1812 w Warszawie) – polski polityk, mąż stanu, publicysta oświeceniowy, pisarz polityczny, katolicki prezbiter, kanonik, satyryk, poeta, geograf, historyk. W latach 1782–1786 rektor Szkoły Głównej Koronnej, referendarz wielki litewski od 1786, podkanclerzy koronny od 1791, radca wydziału skarbu Rady Najwyższej Narodowej w 1794. Jeden z twórców Konstytucji 3 maja.

Władysław Grabski

Władysław Dominik Grabski (ur. 7 lipca 1874 w Borowie, zm. 1 marca 1938 w Warszawie) – polski polityk narodowej demokracji, ekonomista i historyk, minister skarbu oraz dwukrotny premier II Rzeczypospolitej, autor reformy walutowej.

Irena Sendlerowa

Irena Stanisława Sendlerowa z domu Krzyżanowska, ps. „Jolanta” (ur15 lutego 1910 w Warszawie zm. 12 maja 2008 tamże) – polska działaczka społeczna i charytatywna, członkini PPS i w czasie II wojny światowej kierowniczka referatu dziecięcego Rady Pomocy Żydom przy Delegaturze Rządu na Kraj („Żegoty”). Sprawiedliwa wśród Narodów Świata, dama Orderu Orła Białego i Orderu Uśmiechu.

Moje ulubione miejsca na Starych Powązkach

Pięknie o Starych Powązkach opowiada Bogusław Staroń - historyk, przewodnik miejski po Warszawie

Zapraszam do Zwiedzania!

Bibliografia:

1. cmentarz-starepowazki.pl
2. cmentarze.um.warszawa.pl
3. starepowazki.sowa.website.pl
4. wikipedia.org
5. culture.pl
6. Telewizja Górczewska - YouTube.com
7. Archiwum własne