Powtórzenie lektur i utworów literackich

Powtórzenie lektur i utworów literackich

Start

,,Balladyna" Juliusza Słowackiego

Gatunek i rodzaj literacki: Dramat,

Bohaterowie: a) realistyczni b) fantastyczni - Balladyna, - Goplana, - Alina, - Chochlik, - Wdowa, - Skierka, - Kirkor, - Pustelnik, - Grabiec, - Fan Kostryn, - Gralon, - Filon

Czas i miejsce zdarzeń

1. Czas zdarzeń: Czasy prehistoryczne polski, legendarne (rządy króla Popiela, odwołanie do przeszłości kraju- postać Lecha i tajemnicze pochodzenie korony królewskiej, Gniezno ówczesną stolicą Polski) 2. Miejsce: - las nad jeziorem Gopło, - miejsce spotkań i rozmów Goplany ze Skierką i Chochlikiem, miejsce baśniowe, część królestwa Goplany, - hata Pustelnika (spotkania miejsc z Kirkorem, Balladyną, Filonem i Wdową) - zamek (uczta na zamku i sąd, rozmowy z Kirkorem, rozmowa Balladyny z Gralonem, zabójstwa Balladyny, hata Wdowy (przyjazd Kirkora)

Problematyka

Balladyna to dramat o funkcjonowaniu na świecie dobra i zła. Bohaterki zostały opisane na zasadzie kontrastu: Alina to uosobienie dobra, Balladyna - zła. W świecie utworu zło zwycięża nad dobrem. Alina ginie, żoną Kirkora, księżną zostaje okrutna Balladyna. Ginie także jej mąż, szlachetny Kirkor, który chce zwrócić Pustelnikowi (a w rzeczywistości prawowitemu królowi Popielowi) koronę - symbol władzy. Dopiero w ostatniej scenie dobro odzyskuje władzę. Juliusz Słowacki wykorzystał w swoim utworze liczne wątki znane z baśni. Przede wszystkim jest to wyraźny podział bohaterów na dobrych (Alina, Wdowa, Kirkor, pustelnik) i złych (Balladyna, Kostryn, Grabiec). Duże znaczenie mają tu czary: rolę wróżki z baśni odgrywa Goplana. To jej słudzy - Chochlik i Skierka - przywłaszczają sobie koronę Popielów, co krzyżuje plany Kirkora pragnącemu zwrócić ją prawowitemu władcy. Koronę zakłada Grabiec - król-błazen. Święty przedmiot zostaje zbezczeszczony, a postać władcy ośmieszona. Przy okazji dochodzi do ujawnienia się ironii romantycznej. Walka Kirkora idzie na marne, choć książę nie zawinił i miał szlachetne plany. Typowy dla baśni jest także motyw rywalizacji siostry dobrej i złej - pojawił się on np. w baśni Ch. Perraulta Wróżki (dobra siostra i zła Franusia). Słowacki wykorzystał motywy baśniowe w oryginalny sposób. Są to motywy odwrócone: zło zwycięża dobro, dobra siostra ginie z ręki złej, czary nie pomagają, ale utrudniają życie bohaterów. Obok baśniowych pojawiają się tu motywy legendarne. Najważniejszy z nich to korona Popielów - symbol władzy legendarnego króla Popiela III, pozostającego na wygnaniu. Aby przywrócić byt państwowy niezbędne jest, by na tronie zasiadł prawowity władca. O to walczy Kirkor.

Streszczenie

W skromnej chatce mieszka uboga wdowa wraz ze swymi dwiema pięknymi córkami: Aliną i Balladyną. Pierwsza z nich jest łagodna i kochająca, druga to egoistka, pragnąca bogactwa i władzy. Okazja do ich zdobycia nadarza się dla Balladyny wraz z nadejściem wiosny, kiedy budzi się wróżka Goplana, pani pobliskiego jeziora Gopło. Jest ona zakochana w Grabcu, a ten z kolei spotyka się z Balladyną. Aby temu zapobiec Goplana wysyła do chaty wdowy księcia Kirkora. Ten zamierza ożenić się z jedną z dziewczyn. Wdowa proponuje malinowy konkurs - która przyniesie pierwsza dzban malin, ta zostanie żoną Kirkora. Balladyna, wiedząc, że nie zwycięży, zabija swoją siostrę. Odbywa się huczne wesele i Balladyna zostaje żoną Kirkora i panią na jego zamku. Zabiera ze sobą matkę, ale szybko zaczyna ją ukrywać przed ludźmi, bo wstydzi się swojego chłopskiego pochodzenia. Podaje się za osobę z królewskiego rodu. Kiedy Kirkor wyrusza na wojnę, Balladyna przemyśliwa, jak pozbyć się męża i zasiąść na tronie. Wybiera jednego z rycerzy, von Kostryna, którego w sobie rozkochuje, a potem namawia, by pomógł jej zgładzić Kirkora. Potem, posługując się trucizną, pozbywa się także von Kostryna. W końcu Balladyna zasiada na tronie. Jako prawowita królowa zaczyna odbywać sądy nad swoimi poddanymi i wydaje za każdym razem wyrok śmierci: na mordercę von Kostryna (czyli na siebie), na mordercę pięknej Aliny (czyli na siebie) na wyrodną córkę, która źle obchodziła się z matką (czyli na siebie). Po wydaniu ostatniego wyroku z nieba pada piorun i razi Balladynę, która ginie. Balladyna to dramat o funkcjonowaniu na świecie dobra i zła. Bohaterki zostały opisane na zasadzie kontrastu: Alina to uosobienie dobra, Balladyna - zła. W świecie utworu zło zwycięża nad dobrem. Alina ginie, żoną Kirkora, księżną zostaje okrutna Balladyna. Ginie także jej mąż, szlachetny Kirkor, który chce zwrócić Pustelnikowi (a w rzeczywistości prawowitemu królowi Popielowi) koronę - symbol władzy. Dopiero w ostatniej scenie dobro odzyskuje władzę.

,,MałyKsiąże" Antoine de Saint-Exupéry

Rodzaj-Epika Gatunek-Przypowieść

Bohaterowie: - Pilot, - Mały Książe, - Lis, - Róża, - Żmija, - Król, - Próżny, - Pijak, - Geograf, - Biznesmen, - Latarnik,

CZAS I MIEJSCE ZDARZEŃ

Miejsce zdarzeń:Ma miejsce podczas lotu de Saint - Exupery'ego nad Afryką. Czas zdarzeń: Rozgrywa się w latach trzydziestych XX wieku. Czas akcji, który obejmuje ciąg wydarzeń to osiem dni. Od momentu awaryjnego lądowania na pustyni i spotkania Małego Księcia do chwili opuszczenia przez chłopca Ziemi i powrócenia na swoją planetę.

Problematyka

Historia Małego Księcia została skonstruowana na zasadzie zderzenia dwóch światów: świata wartości dziecka ze światem wartości, jakim hołdują dorośli. Król, Próżny, Pijak, Latarnik, Bankier, Geograf są uosobieniem cech charakterystycznych dla sposobu zachowania się ludzi „poważnych”. Autor obnaża ich próżność, głupotę, nałogi, patrzenie na świat przez pryzmat materialnych korzyści, żądzę posiadania władzy, brak poszanowania dla wartości nadrzędnych, jakimi są: miłość, przyjaźń, odpowiedzialność, wierność jakiejś idei. Nie cenią dobroci, nie szanują tego, co wzniosłe i piękne. Ludzie dorośli nie mają wyobraźni i nie potrafią. Utwór Mały Książę jest opowieścią o dojrzewaniu głównego bohatera do miłości i przyjaźni. Róża i lis to symboliczne postacie, które uczestniczą w duchowej przemianie bohatera. Podróże Księcia uczą go, iż wartościami nadrzędnymi w życiu są przyjaźń, miłość, odpowiedzialność za innych, wierność temu, w co się wierzy, dobroć, szacunek dla drugiego człowieka i poszanowanie jego wolności. Chłopiec przechodzi długą drogę do miejsca na pustyni, gdzie daje się ukąsić żmii i umiera.

Streszczenie

Autor już na wstępie informuje, że zamierza zadedykować książkę Leonowi Werth, swojemu przyjacielowi. Obawia się jednak, że dzieciom nie spodoba się dedykacja dorosłemu książki, która jest przeznaczona dla nich. Aby się usprawiedliwić, autor podaje ważne powody swojej decyzji: jego przyjaciel to człowiek, który „potrafi wszystko zrozumieć”, a poza tym przebywa we Francji, gdzie szaleje wojna i trzeba dodać mu otuchy. W końcu decyduje się jednak na dedykację: „Leonowi Werth kiedy był małym chłopcem”. Narrator-pilot został zmuszony do awaryjnego lądowania na Saharze. W trakcie naprawy samolotu zobaczył tajemniczego jasnowłosego chłopca, który przedstawił się jako mieszkaniec asteroidy B-612 i zażyczył sobie, aby pilot narysował mu baranka. Tak zaczęła się ich przyjaźń. Mały Książę opowiedział pilotowi o wizytach na różnych planetach, o uczuciach do jego róży, o przyjaźni z lisem, oraz o spotkaniu ze złowrogim wężem. Według Małego Księcia „dorośli są bardzo dziwni” - nie potrafią się cieszyć światem, wciąż coś obliczają, albo okłamują sami siebie. Niektórzy pogrążają się nawet w nałogach, jak Pijak - mieszkaniec jednej z planet. Tylko pilot okazał się dorosłym, który potrafi myśleć i odczuwać jak dziecko. W końcu nadszedł moment rozstania - Mały Książę udał się do węża, który miał go ukąsić, a wtedy bohater mógł się przenieść na swoją planetę. Narrator wciąż wspomina spotkanie z Małym Księciem, pod wpływem którego odzyskał umiejętność patrzenia na świat oczami dziecka, które widzi i rozumie więcej niż dorośli. Mały Książę to książka wyjątkowa ze względu na bogactwo treści. Zwykło się ją określać jako baśń filozoficzną: zawiera wiele sentencji na temat miłości, przyjaźni, wrażliwości, odpowiedzialności. Pisarz pokazał różnicę między sposobem odbierania świata przez dzieci i dorosłych. Ukazał niepowtarzalną dziecięcą wrażliwość, niewinność, czystość uczuć, umiejętność rozumienia rzeczy trudnych, która paradoksalnie zanika u dorosłych.

,,Dziady cz.II" Adam Mickiewicz

Gatunek literacki: dramat romantyczny.

Bohaterowie:- Guślarz, - Starzec, - Chór, - Duchy Józia i Rózi, - Widmo Złego Pana, - Zosia, - Upiór, - Pasterka.

Czas i miejsce zdarzeń

Akcja „Dziadów” cz. II ma miejsce rozgrywa się na Litwie w Noc Zaduszkową, czyli noc z trzydziestego października na pierwszego listopada. Czas historyczny nie został ściśle określony, ale możemy przyjąć, że są to czasy współczesne poecie, czyli XIX wiek.

Problematyka

II cz. Dziadów to utwór o charakterze moralnym. Reprezentowana tu moralność wynika z ludowych przekonań o winie i karze. Nie ma winy bez kary. Wyrazicielem tych przekonań jest w utworze chór wieśniaków. Określona kategoria grzechów pociąga za sobą rodzaj kary. Cierpiącym duszom należy pomóc w osiągnięciu zbawienia. Jest to wynikiem wierzeń prostych ludzi, gminu, w możliwość kontaktów ze światem nadprzyrodzonym. Wiarę tę włączyli do swego programu romantycy. Widma przybywają m.in. po to, by ostrzec jeszcze żyjących, przekazują im prawdy moralne i w ten sposób uczą jak żyć, by zasłużyć na miano człowieka. Przede wszystkim należy się kierować miłością bliźniego, nie czynić drugiemu człowiekowi krzywdy, pomóc w potrzebie, nie zabijać. O tym właśnie mówi Dekalog, podstawowy i uniwersalny kodeks etyczny. Duchy uczą, że należy zaznać w życiu cierpienia, ponieważ inaczej nie będziemy umieli docenić szczęścia, zdrowia, spokoju. Życie człowieka to nie tylko przyjemności, zabawa, ale gorycz zmagania się z przeciwnościami, upadki i łzy. Kto tego wszystkiego nie zazna, nie wie, co to znaczy być człowiekiem. Trzeba umieć żyć wśród ludzi i dla ludzi. Odwzajemniać dobre uczucia, obdarzać nimi innych, współczuć, poświęcić się, jeśli zajdzie potrzeba. Tytuł dramatu pochodzi od nazwy uroczystości zwanej Dziadami, obchodzonej w Dzień Zaduszny przez ludność Wielkiego Księstwa Litewskiego. Obrzęd ten, sięgający swymi korzeniami czasów pogańskich, nazywał się inaczej „ucztą kozła”. Było to prawdziwe misterium, któremu przewodniczył tak zwany „koźlarz” (albo „huslar”, „guślarz”), ktoś w rodzaju odprawiającego całą ceremonię kapłana i poety w jednej osobie. W czasie „uczty kozła” wywoływano dusze nieboszczyków, karmiono je i pojono, przynosząc im tym samym, jak powszechnie wierzono, ulgę oraz wysłuchiwano ich porad, nauk, ostrzeżeń.

Streszczenie

Litwa. Późnym wieczorem w cmentarnej kaplicy gromadzą się wieśniacy przybyli na „ucztę kozła”, czyli noc Dziadów. Przewodzący obrzędom Guślarz przywołuje duchy zmarłych osób („czyscowe duszeczki” - dusze czyśćcowe), które nie mogą po śmierci zaznać wiecznego spoczynku, lecz muszą odbywać karę za błędy i przewinienia popełnione za życia.Podczas tego obrzędu wzywa się dusze pokutujące, aby powiedziały czego potrzebują, by ich męka się skończyła. W zamian za pomoc dusze udzielają porad, pouczają ich jak żyć. W czasie obrzędu przybywają kolejno: duchy dzieci Józia i Rózi; widmo Złego Pana, duch młodej pasterki, Zosi. Dzieci uczą, że aby wejść do nieba, trzeba na ziemi koniecznie zaznać cierpienia. Zły Pan poucza, że do zbawienia konieczne jest miłosierdzie, a pasterka zaznacza, że ludzie, którzy nigdy nie odwzajemnili miłości, nie dostąpią szczęścia w niebie. Kiedy obrzęd już się kończy, przybywa czwarte widmo - jest to duch młodego mężczyzny, który wskazując ranę na piersi wpatruje się w jedną z wieśniaczek. Ona również patrzy na niego. Dramat kończy wyjście wieśniaków wraz z ową pasterką i widmem z kaplicy. Guślarz nie może odwołać tej zjawy. Opisując obrzęd Dziadów, poeta formułuje kanon wartości, dzięki któremu można dostąpić wiecznego szczęścia. Zgodnie z tym kanonem wartości, dzięki którym stajemy się ludźmi, spełniamy swoje człowieczeństwo to: cierpienie, współczucie, miłosierdzie, zdolność do odwzajemniania uczuć, miłość. W dramacie zostały także ukazane prawdy: po śmierci grzesznicy są skazani na pokutę; istnieje łączność pomiędzy światem zmarłych i żywych; pokuta często przebiega na ziemi (tak jest w przypadku Złego Pana); żywi mogą pomóc zmarłym, a ci w zamian mogą pouczać, jak żyć, by po śmierci trafić do nieba.

oPOwieść wigilijnacharles dickens

Gatunek literacki: EpikaRodzaj literacki: opowiadanie

-Jakub Marley -Ebenezer Scrooge -Kancelista Bob Cratchit -Siostrzeniec Scroogea Fred -Duch Marleya Duch Starca -Duch Wigilijnej Przeszłości -Duch Tegorocznej Wigilii

Bohaterowie:

-Duch Przyszłych Wigilii

Czas i miejsce zdarzeń

Akcja rozrywa się w Wigilię Świąt Bożego Narodzenia w XIX-wiecznym Londynie, a dokładnie mówiąc w miejscach ściśle związanych z postacią głównego bohatera: w małym kantorku Ebenezera Scrooge’a; w mieszkaniu głównego bohatera, zarówno tym z teraźniejszości, czyli nieogrzewanym, ciemnym i ponurym, jak i w tym z wizji Drugiego Ducha,

Problematyka

Dickens opowiedział historię człowieka, dla którego pieniądz stał się nadrzędną wartością w życiu. Ebenezer Scrooge w dzieciństwie cierpiał prawdopodobnie z dwóch powodów. Pierwszym było odrzucenie go przez ojca, uczył się w szkole z internatem. Zdarzało się nawet, że samotnie spędzał Wigilię Bożego Narodzenia. Jedyną osobą, która otaczała go miłością, była jego siostra. Prawdopodobnie drugim powodem zmartwień było jego ubóstwo. Pracował jako czeladnik w sklepie. Jak wynika z rozmowy młodego Ebenezera z jego narzeczoną, w pewnym momencie fakt, że wcześniej nic nie posiadał, doprowadził go do tego, że zaczął patrzeć na wszystko przez pryzmat pieniądza. On stał się dla niego „złotym cielcem”, któremu postanowił służyć. Kiedy kochająca go dziewczyna starała się mu to uzmysłowić, przyznał w duchu, że tak jest naprawdę.

Nie starał się jej zatrzymać, mimo że łączyło ich niegdyś bardzo głębokie uczucie. Już wówczas był „zarażony”. Jego „choroba” to daleko posunięty materializm. Wierzył tylko w jedno - w moc pieniądza. Ta wiara szybko doprowadziła do tego, że Ebenezer stał się jednym z najbardziej samotnych ludzi, jacy „chodzą po świecie”. Jego postawa, sposób zachowania, nie tylko odpychały od niego ludzi, ale sprawiały, że miał wielu wrogów. Duch Przyszłych Wigilii pokazał Scrooge'owi, jak zachowywali się ludzie na wiadomość o jego śmierci. Nikt go nie opłakiwał, nikt nie powiedział o nim ani jednego dobrego słowa. W ciągu swojego długiego życia Ebenezer nikomu nie pomógł, nikomu nie ofiarował swojej miłości i przywiązania. Dlatego po śmierci jedynymi ludźmi, którzy znajdowali się w jego domu, byli ubodzy: karawaniarz, posługaczka i praczka.

Nie mieli oni skrupułów, aby zmarłego ograbić z przedmiotów znajdujących się w jego pokoju. Zdarli z niego nawet koszulę i koc. Życie Scrooge'a pozbawione było sensu i celu. Celem ludzkiego istnienia nie może być gromadzenie pieniędzy. Ebenezer zapomniał, czym jest miłość, przyjaźń. Z powodu skąpstwa nie założył rodziny. Dopiero pod koniec życia uświadomił sobie, że popełniał błędy i dzięki temuu zaczął się zmieniać.

Streszczenie

Stary kupiec, Ebenezer Scrooge, znany ze swego skąpstwa, powraca w Wigilię Bożego Narodzenia do domu po pracy w swoim kantorze. Tam zjawia mu się duch jego wspólnika, Jakuba Marley'a, który ostrzega: jeśli Scrooge się nie zmieni, po śmierci czeka go wieczna męka. Zjawa zapowiada także odwiedziny trzech innych duchów, dzięki którym los starego skąpca może się odmienić. Duchy rzeczywiście przybywają i ukazują Ebenezerowi przeszłość, teraźniejszość i przyszłość (jeśli jego życie się nie zmieni). Po tych wizytach skąpiec ulega wielkiej przemianie. Podwyższa pensję pracownikowi, opiekuje się jego kalekim synkiem, Małym Timem, i hucznie obchodzi każde Boże Narodzenie.

,,Zemsta" Aleksander Fredro

Rodzaj i gatunek literacki: Komedia, Liryka

Bohaterowie:-Maciej Raptusiewicz (Cześnik) -Rejent Milczek -Józef Papkin -Wacław Milczek -Klara Raptusiewiczówna -Hanna Czepiersińska (Podstolina)

Czas i miejsce zdarzeń

1. Czas Akcji: - koniec XVIII w. i początek XIX w. (akcja toczy się w ciągu jednego dnia) 2. Miejsce Akcji: - zamek szlachecki

Problematyka

Mimo że obaj główni bohaterowie komedii mają same wady, a ich postępowanie oceniamy dość surowo, utwór budzi śmiech. Jak przystało na komedię wszystko dobrze się kończy, a tytułowa zemsta prowadzi do pogodzenia dwóch od lat zwaśnionych sąsiadów i ślubu dwojga zakochanych - Klary i Wacława. Główni bohaterowie bardzo zabawnie się na sobie „zemścili”. Cześnik na skutek własnych intryg utracił majątek Klary (pierwotnie zamierzał ją poślubić, by otrzymać jej wiano). Obaj z Rejentem przyczynili się do sfinalizowania ślubu dwojga zakochanych: Wacława i Klary. Zemsta zatem kończy się szczęśliwie. Aleksander Fredro po mistrzowsku operuje wszystkimi rodzajami komizmu: przykłady komizmu sytuacji: rozmowa Papkina z Milczkiem, w czasie której Rejent udaje pokornego sługę, aby nagle pokazać swoje prawdziwe oblicze; rozmowa Papkina i Klary, zakończona prośbą panny o krokodyla; scena, w której Dyndalski pisze list „jakby Klara do Wacława”; przykłady komizmu słowa: wtrącanie przez Rejenta słów „Niech się dzieje wola nieba, z nią się zawsze zgadzać trzeba” w sytuacji, kiedy zmusza innych, by spełniali jego wolę; przykłady komizmu postaci: niewątpliwie najkomiczniejszą postacią Zemsty jest Papkin (parodia żołnierza), śmieszna jest także podstarzała Podstolina, kiedy zaleca się do Wacława, śmieszny bywa Cześnik w swoim zacietrzewieniu.

Streszczenie

W akcie pierwszym Cześnik planuje małżeństwo i radzi się swojego przyjaciela Dyndalskiego, kogo wybrać na żonę - młodą Klarę, czy stateczną Podstolinę. Ostatecznie decyduje się na Podstolinę. Cześnik wzywa Papkina, który słynie ze swych przechwałek, aby wybrał się do Podstolinej w swaty. Papkin przy okazji swatania Cześnika z Podstoliną wpada na pomysł, że sam weźmie ślub z Klarą. Rozmowa z Podstoliną kończy się dwuznaczną odpowiedzią. W kolejnej scenie Cześnik wpada do pokoju bardzo zdenerwowany, gdyż widzi, że Rejent najął murarzy, którzy naprawiają mur graniczny. Wysyła Papkina, aby ten przepędził pracujących, chociaż sam Papkin wolałby pokojową rozmowę. Akcja komedii przenosi się do ogrodu, gdzie spotyka się Klara z Wacławem. Wacław wyznaje swe uczucia dziewczynie. Młodzi zdają sobie sprawę, że nie otrzymają pozwolenia od swoich opiekunów na małżeństwo. Młodzieniec proponuje ucieczkę, ale Klara odmawia bojąc się zniesławienia. Papkin wraz z dworzaninem Śmigalskim i służbą próbuje zmusić pracujących na murze do zakończenia prac. Wszystkiemu przyglądają się z okna Cześnik i Rejent. Gdy namowy nie skutkują, Papkin poleca Śmigielskiemu atak, a sam chowa się za rogiem domu. Dochodzi do potyczki, Rejent zagrzewa majstra do obrony, a Cześnik argumentuje, że mur ma zostać taki jak jest i grozi, że będzie strzelał. Po awanturze wchodzi Papkin, którego Wacław, udając przestraszonego, prosi o wzięcie w niewolę. Dla zmylenia przedstawia się jako komisarz dóbr Rejenta.

W drugim akcie Papkin przyprowadza Wacława do Cześnika, ten jednak każe więźniowi odejść i nie słucha namów do zawarcia pokoju z Rejentem. Wacław upiera się, żeby zostać i ujawnia Papkinowi, że jest synem Rejenta i kocha Klarę, obiecuje mu nawet złoto. Widząc poczynania Wacława Klara popada w panikę i wysyła ukochanego do Podstoliny. Ta natomiast okazuje się być dawną miłością Wacława. W trzecim akcie Cześnik znów wysyła Papkina do Rejenta z wezwaniem na pojedynek. Rejent oznajmia synowi, że ten ma ożenić się z Podstoliną. Na nic zdają się prośby Wacława, decyzja ojca jest niewzruszona. Papkin informuje Milczka o pojedynku, a przy okazji dowiaduje się o ślubie Wacława z Podstoliną. Papkin na drogę otrzymuje list dla Cześnika, z którego ten dowiaduje się, że jego ślubu z Podstoliną nie będzie. W swej wściekłości straszy go, że ten pewnie został przez Rejenta otruty. Papkin popada w rozpacz i pisze testament. Cześnik obmyśla plan zemsty na sąsiedzie. Chce zwabić Wacława i na złość Rejentowi wydać za niego Klarę. Wacław zostaje pojmany, ale dowiadując się o zamiarach Cześnika, młodzi popadają w euforię. Ślub ma się odbyć natychmiast. Młodzi oczywiści się godzą i idą do kaplicy. Wchodzi Rejent i jest zdziwiony, że nikogo nie ma, a przecież miał być pojedynek, zastanawia się też czyje odbywa się wesele. Wszyscy wychodzą z kaplicy. Klara prosi stryja o zgodę i zakończenie kłótni, a Wacław ojca o przebaczenie. Podstolina tłumaczy, że chciała wyjść za mąż tylko by nie być biedną, gdyż majątek należał do niej tylko do ślubu Klary. Cześnik podaje rękę Rejentowi i nastaje zgoda.

,,Stary człowiek i morze"Ernest Hemingway

Rodzaj i gatunek literacki: epika ,powieść

Bohaterowie:-Santiago, - Manolin, -Di Maggio, -Martin,

Czas i miejsce zdarzeń

Akcja opowiadania ma miejsce w latach czterdziestych dwudziestego wieku. Rozgrywa się w przeciągu trzech i pół doby (dzień i noc przed wypłynięciem na połów, prawie dwie doby spędzone na wodzie oraz dzień po powrocie). Jest to szczególny czas dla tytułowego bohatera, ponieważ od osiemdziesięciu czterech dni nie złowił żadnej ryby, dlatego postanawia wypłynąć w morze dalej niż zwykle.

Problematyka

„Stary człowiek i morze” to prosta opowieść o starym kubańskim rybaku, który podjął najtrudniejszą walkę w swoim życiu. Ten krótki utwór porusza przede wszystkim kwestie ludzkiej wytrwałości, odwagi, wiary we własne możliwości, dumy, przyjaźni oraz klęski. Aby tego dokonać Ernest Hemingway stworzył postać Santiago, która przeszła do historii literatury jako odzwierciedlenie zasad wyznawanych przez wielkiego moralnego pisarza. Przesłanie opowiadania jest bardzo jasne, człowiek jest zdolny do osiągnięcia każdego celu, jeśli tylko pokona swoje słabości. Widać to na przykładzie starego rybaka, który złowił rybę większą od swojej łodzi. Zanim jednak tego dokonał zmagał się z wieloma przeciwnościami losu. Pomimo, iż od osiemdziesięciu dni nie złowił żadnej ryby, Santiago uparcie wracał na morze w poszukiwaniu swojej wielkiej sztuki. Kubańczyk wierzył w siebie, swoją siłę i umiejętności. Gdy los zetknął go z marlinem, starzec podjął wyzwanie bez wahania, wykazując się wielką odwagą.W obliczu największej ryby, jaką widział w życiu zwątpił w swoje możliwości, lecz potrafił odnaleźć motywację do walki. Wspomnienie dawnej świetności, gdy pokonywał największych przeciwników w siłowaniu na rękę, połowów z chłopcem oraz myśl, iż „wielki DiMaggio” grał w baseball pomimo kontuzji pięty pomogły Santiago przetrwać batalię z wielką rybą. Widzimy w tym momencie wskazówkę od Hemingwaya, według którego człowiek w najtrudniejszych chwilach powinien zaglądać w głąb siebie w poszukiwaniu motywacji do działania. Santiago uosabia się z wszystkimi ludźmi, którzy toczą walkę z czymś, co wydaje się być silniejsze od nich,

W utworze pojawiają się również treści fratelnalistyczne, czyli odnoszące się do braterstwa. Po raz pierwszy widzimy to w momencie, gdy Santiago wypływa na morze. Jego stosunek do wielkiej wody można nazwać braterskim. Rybak widział w niej ludzkie cechy, myślał o niej jak o kobiecie. Podobna sytuacja mam miejsce, gdy Kubańczyk spotyka na swojej drodze wielkiego marlina, z którym toczy wspaniałą walkę. Bohater tak myślał o pięknym stworzeniu: „Chętnie bym nakarmił marlina - pomyślał. - To mój brat”. Więź, jaka wywiązała się między nimi wywodziła się z tego, iż obydwaj byli osamotnieni, skazani na siebie i na własne siły. Główny bohater poczuł się tak mocno związany z rybą, że ciężko mu było znieść myśl, iż będzie musiał go zabić: „Marlin jest także moim przyjacielem - powiedział na głos. - Jeszczem nie widział ani nie słyszał o takiej rybie. Mimo to muszę go zabić. Cieszę się, że nie musimy próbować zabijać gwiazd”. Zabicie ryby przyszło mu z wielki trudem, a gdy już tego dokonał stwierdził: „Jestem zmęczony i stary. Ale zabiłem tego marlina, który jest moim bratem, i teraz muszę odrobić pańszczyznę”.Gdy Santiago wiedział, że nie uda mu się przypłynąć do brzegu z marlinem dręczyły go wyrzuty sumienia:„Żal mi jednak, że zabiłem tę rybę”. Wydawał się przepraszać stworzenie za to, iż pozbawił go życia. Zastanawiał się, dlaczego musiało do tego dojść: „Nie zabiłeś tego marlina tylko po to, żeby wyżyć i sprzedać go na mięso - myślał. - Zabiłeś go z dumy i dlatego, że jesteś rybakiem.

Streszczenie

Stary rybak Santiago od wielu dni wraca z połowu bez ryb. Jest z tego powodu coraz bardziej przygnębiony. Przez pewien czas jego towarzyszem był chłopiec Manolin. Gdy jednak Santiago opuściło szczęście i zaczęto mówić o nim „salao” (pechowy), rodzice zmusili chłopca do zmiany łodzi. Manolin ciągle pamięta o dniach spędzonych z Santiago, dlatego zawsze oczekuje w porcie na powrót starca. Pomaga mu przy łodzi, przynosi żywność. Rankiem stary rybak budzi chłopca. Manolin pomaga mu zanieść osprzęt do łodzi. Santiago wypływa z nadzieją na szczęśliwy połów. Na początku spotyka ławicę latających ryb, które bardzo lubi. Santiago kocha ocean, czuje się szczęśliwy, gdy jest nim otoczony. Najpierw łowi tuńczyka, którego wykorzystuje jako przynętę. Zarzuca wędkę, po pewnym czasie czuje, że jakaś bardzo wielka ryba połknęła przynętę wraz z hakiem. Teraz musi czekać, aż zmęczona i osłabiona ryba wynurzy się. Ryba jest jednak bardzo silna i przez resztę dnia i całą noc ciągnie łódź Santiago w głąb oceanu. Rybakowi oprócz zmęczenia zaczyna bardzo dokuczać samotność, bardzo tęskni do chłopca, który mógłby mu pomóc w pojedynku z rybą. Do łodzi podpływa rekin zwabiony krwią poranionego marlina. Rybak broni swej zdobyczy i zabija napastnika, traci jednak swój jedyny harpun. Przed kolejnymi intruzami Santiago postanawia bronić się wiosłem z umocowanym doń nożem. Niestety rekiny zjadają jego zdobycz. Ze złowionej ryby pozostaje już tylko sam szkielet i głowa. Santiago czuje się upokorzony, widzi siebie jako prawdziwą ofiarę rekinów.

Gdy dociera do Hawany jest tak zmęczony, że przewraca się kilka razy w drodze do chaty. Rankiem przychodzi do niego Manolin. W tym czasie zgromadzeni na brzegu rybacy z podziwem patrzą na szkielet marlina, którego długość wynosiła osiemnaście stóp. Manolin jest bardzo szczęśliwy, że Santiago złowił tak wielką rybę. Obiecuje mu, że niezależnie od zdania rodziców, będzie uczył się rybołówstwa u starego Santiago. Porzucony szkielet budzi podziw także wypoczywających na tarasie kawiarni turystów

,,Świtezianka"Adam Mickiewicz

Gatunek i rodzaj literacki: Ballada, utwór synkretyczny

Bohaterowie:-Strzelec, -Dziewczyna, -Rusałka

Czas i miejsce zdarzeń

Czas akcji: Podwójny - wydarzenia, o których opowiada narrator rozgrywają się w latach dwudziestych ubiegłego (XIX) wieku. Wydarzenia, o których opowiada Świtezianka miały miejsce w odległej przeszłości, w czasach legendarnych. Miejsce akcji: jezioro Świteź (możesz je znaleźć na mapie Litwy).

Problematyka

Temat utworu - wartość przyrzeczenia, przysięgi, kara za niedotrzymanie słowa - został zwięźle wyrażony przez dziewczynę w słowach mających formę nakazu: „Bo kto przysięgę naruszy, Ach biada jemu, za życia biada! I biada jego złej duszy!”. W tej balladzie Strzelec najpierw przysięga wierność dziewczynie, a potem ulega pięknej nimfie. Nie udaje mu się dotrzymać słowa. Zostaje za to ukarany - jego dusza musi się błąkać po ziemi i pokutować. W balladzie występuje nastrój tajemniczości, grozy, niesamowitości. Został on osiągnięty przez opisy zjawisk przyrody i przeżyć bohaterów. Są to: światło księżyca oświetlające przestrzeń, ciemny bór, uczucie zagubienia i niepewności bohaterów, zmienność przyrody, tajemniczość jeziora. Uzupełnieniem tego nastroju są fantastyczne postacie oraz przerażająca kara za wiarołomstwo: „Surowa ziemia ciało pochłonie,/ Oczy twe żwirem zagasną”.

Streszczenie

Nad brzegiem jeziora Świteź młody strzelec spotykał się wieczorami z piękną dziewczyną. Prosił ją, by zamieszkała w jego chatce i wyznał jej miłość. Dziewczyna zażądała, aby młodzieniec złożył przysięgę wierności. Przestrzegła go przed jej złamaniem i zniknęła. Strzelec wracając do domu, zauważył niepokój w przyrodzie. Na środku jeziora pojawiła się piękna nimfa, która zaczęła kusić strzelca. Młodzieniec uległ pokusie i poszedł do niej, łamiąc przysięgę wierności. Rozpoznał swoją dziewczynę, która poddała go próbie. Młodego strzelca za niedotrzymanie przysięgi pochłonęło jezioro, a jego dusza została uwięziona w modrzewiu. Od tej pory nad jeziorem Świteź nocą ukazują się cienie zakochanych.

,,Żona modna"IgnacY kRASICKI

Gatunek i rodzaj literacki: satyra

Bohaterowie:-Pan Piotr -Żona „modna”

Czas i miejsce zdarzeń

Rzecz dzieje się w dworku szlacheckim na wsi i w mieście stołecznym. Warszawie w drugiej poł. XVIII w. na przestrzeni kilku miesięcy r12; pomiędzy okresem narzeczeńskim pana Piotra i jego powrotem z żoną do miasta.

Problematyka

Tematem który porusza satyra Krasickiego jest zapożyczenie kulturowe, nadmierna wytworność oraz związki dla korzyści materialnych. Najpierw przyjrzyjmy się zagadnieniu zapożyczeń kulturowych. W czasach życia Ignacego Krasickiego (XVIII wiek, i część XIX) było modnym wśród głównie szlachty, zapożyczać niektóre obyczaje, sposób ubierania czy nawet mowę innych państw (najczęściej Francji.) Ludzie uczyli się danego języka, zwyczajów z danego państwa oraz ubierali się na wzór z ludźmi tam mieszkającymi. Czytali dużo książek w obcym języku, a ich dom wręcz krzyczał „FRANCJA'. Nie mówiąc już o codziennym zachowaniu, i co w przypadku kopiowania Francuzów, wytwornej elegancji. W czasach, gdy rozpoczęły się zabory Polski, utożsamianie się z innym krajem, było mało rozsądne. W takich czasach, według autora tekstu, ludzie powinni zjednać się w swoim narodzie, a nie zapożyczać kulturę innych, jakby wręcz chciało się zapomnieć, kim się tak naprawdę jest. W satyrze autor wielokrotnie podkreślał jakimi sposobami Filis, wręcz żyła francuską kulturą. Mowa, zbytnia elegancja i wytworność, mnóstwo francuskiej literatury oraz dużo pakownych, napuszonych strojów i peruk. Autor chciał zażartować z tego i skusić do refleksji na temat swojego kraju. Drugi problem jest lekko powiązany z pierwszym, lecz stwierdziłem, iż bardziej go wytłuszczę. Jest nim nadmierna wytworność. Rzecz łączy się z drugim akapitem, gdyż właśnie ta elegancja i szykowność wywodzi się z Francji. Zachowanie Filis, jej wartości, uwagi na temat nieperfekcyjnych rzeczach, jak na przykład żywopłot, czy o ogrodzie. Autor też starał się pokazać takie zachowanie głównie podczas rozmowy małżonków w karocy. Filis uważała, i nagłos zwracała mu na to uwagę, że jest mało oryginalny. Mówiła też, o kucharzach, których w rzeczywistości nie potrzebowała. Takie zachowanie jest tez ujawnione podczas pakowania. Mnóstwo niepotrzebnych rzeczy, bibelotów, wszystko w osobnym opakowaniu. Kolejnym przesłaniem satyry, był żart z przepychu i elegncjo-arogancji, i pokazanie, jak może być szkodliwa. Jeszcze jednym problemem poruszonym w satyrze był związek dla pieniędzy. W czasach życia autora i trochę więcej, małżeństwa czysto materialne, dla układów czy interesów, były na porządku dziennym. Na takie małżeństwo skusił się Piotr, i słono tego pożałował. Podczas jednego z hucznych bali podpalono mu źle ustawionym fajerwerkiem stodołę, jego dom przeszedł ogromny remont i reorganizacje, zmieniając go w graciarnie i w lekko kiczowaty schowek na najróżniejsze rzeczy, niż dom. Sam Piotr w późniejszym czasie, zaczął w swoim własnym domu czuć się jak sługa, niż pan domu. Małżonkowie nie pasowali do siebie, gdyż jedyne co zachęciło ich do zawarcia małżeństwa, to pieniądze. Nie dogadywali się i przez cały czas działy się same negatywne sytuacje. W satyrze Ignacy Krasicki, przedstawił tą relację jako złą i toksyczną by zmusić ludzi nad kolejnymi refleksjami, czy to nad swoimi wyborami, czy nad samymi sobą.

Streszczenie

Satyra Ignacego Krasickiego "Żona Modna" opowiada o pewnym szlachcicu i jego perypetiach z żoną. Szlachcic ten opowiada o swojej żonie, która została wychowana w mieście i przeprowadziła się do niego na wieś. Żona ciągle krytykuje styl wiejski, nie podoba jej się dom męża, jest bardzo wymagająca, chce do wszystkiego osobne pokoje i lepszej służby. Próbuje ze wsi zrobić miasto. Pewnego dnia żona wydaje bal, zaprasza wykwintnych gości, którzy dobrze się bawią nie zwracając na nic uwagi. Biedny mąż musi im wszystkim usługiwać. Po balu był pokaz sztucznych ogni, podczas którego przypadkiem zapaliła się stodoła, goście myśląc, że tak ma być, wiwatują i krzyczą z zadowolenia. Szlachcic z płaczem próbuje ratować co się da, nie pomaga mu w tym nawet żona, która zajęta jest zabawą. Mimo że bal był wspaniały, pozostawił po sobie tragiczne skutki dla gospodarzy. Natomiast dla szlachcica wybór żony, mimo jej urody, dobrego wychowania oraz bogatego posagu, okazał się pomyłką.

Fraszki Jana Kochanowskiego

Fraszki należą do utworów o charakterze żartobliwym, często w formie wierszowanej poruszają tematy filozoficzne, miłosne, jak również refleksyjne. Nazwa pochodzi z języka włoskiego, a tłumaczy się jako żarcik, drobiazg. Fraszki autorstwa Jana Kochanowskiego tematycznie były związane z życiem człowieka, jego poglądami i ty, czego doświadczył. W pewnym sensie są wykładnikiem filozofii samego ich autora, stanowiska wobec własnej twórczości oraz refleksji na temat ludzkiej egzystencji. Do najpopularniejszych fraszek autorstwa Jana Kochanowskiego należą: "Do gór i lasów" - utwór ten ma charakter autobiograficzny, w którym pojawiają się refleksje dotyczące losu ludzkiego. Kolejny utwór to "Na dom w Czarnolesie" - pojawia się tu odpowiedzieć na temat tego jak żyć, tym samym zachęca się człowieka do przyjęcia stoicyzmu wobec różnych kolei losu. Natomiast we fraszce "Na lipę" poznajemy rzeczywiste uroki życia na wsi, w harmonii z naturą (stąd obecność słynnej czarnoleskiej lipy). Fraszka refleksyjną jest utwór "Na zdrowie". Okazuje się, że zdrowie to najwyższe dobro, które możemy posiąść. Także utwór "O żywocie ludzkim" należy do refleksyjnych, w którym na pierwsze miejsce wyłania się przemijalność życia na ziemi. Fraszki tzw. autotematyczne to utwory zatytułowane: "Na fraszki" oraz "Ku Muzom". Natomiast o tematyce miłosnej jest utwór "Do miłości".

Pieśni Jana Kochanowskiego

W Pieśniach Jan Kochanowski prezentuje swój humanistyczny światopogląd. Tematyka pieśni jest różnorodna: miłosna, żartobliwa, pochwalna, patriotyczna, refleksyjna, filozoficzna. Problematyka miłosna widoczna jest w pieśni Trudna rada..., w której poeta sławi urodę ukochanej, zaś czas rozstania to dla niego okres smutku i tęsknoty. Biesiada jest tematem pieśni Chcemy sobie być radzi..., Miło szaleć..., w utworach tych poeta nawołuje do dobrej zabawy przy winie i muzyce. W pieśniach tych Kochanowski prezentuje wyznawaną przez siebie filozofię. Za stoikami powtarza, aby zachować umiar, nie troszczyć się o rzeczy materialne, nie ulegać namiętnościom. Odnaleźć też można elementy filozofii epikurejskiej, czyli cieszenia się tym, co człowiek posiada w danej chwili. Problematyka patriotyczna widoczna jest w pieśniach: Wy, którzy pospolitą rzeczą..., Pieśń o cnocie, Pieśń o dobrej sławie. Poeta na pierwszym miejscu stawia ojczyznę, która jest wartością nadrzędną. Służyć ojczyźnie można w różnorodny sposób: sumiennie sprawować władzę, nie wykorzystywać stanowisk do zaspokojenia własnych potrzeb, bronić jej w chwili zagrożenia. Kochanowski prezentuje w tych utworach wzór obywatela. Bardzo ważne miejsce w twórczości Kochanowskiego zajmował Bóg, jako jedyna ostoja człowieka. Portret Boga poeta nakreślił w pieśni Czego chcesz od nas, Panie. Nastrój wiersza jest podniosły. Podmiot liryczny dziękuje Panu za stworzony przez Niego świat i opiekę nad człowiekiem. Twórca świata przedstawiony w tej pieśni to Bóg-Artysta. Poeta - artysta jest tematem pieśni Niezwykłym i nie leda piórem..., w której artysta głosi pogląd, iż twórczość zapewni mu nieśmiertelność. Kochanowski nawiązuje do myśli Horacego: non omnis moriar (nie wszystek umrę) i exegi monumentum (wzniosłem pomnik trwały, trwalszy od spiżu). Pieśni Jana Kochanowskiego charakteryzują się renesansowym optymizmem.

Treny Jana Kochanowskiego

Treny: Tren I - IX

Tren to utwór liryczny o charakterze żałobnym. Jan Kochanowski w całym cyklu dziewiętnastu trenów chciał pokazać, jak wielki jest smutek, cierpienie i bezradność w momencie utraty dziecka. W jego przypadku chodzi o zmarłą w wieku około dwóch lat Urszulkę. Podmiot liryczny to ojciec, pisarz, a także filozof, dlatego możemy utożsamiać go z samym autorem. Występuje to ogromne nagromadzenie emocji, niektórzy uważają, że autor specjalnie dodał utworom więcej dramaturgii.Poszczególne treny budują napięcie, aż do Trenów IX, X i XI, w których następuje kulminacja bólu i zwątpienia. Kolejne utwory przynoszą stopniowe ukojenie, a nawet odzyskanie wiary w Boga. Głównym tematem cyklu jest – paradoksalnie – cierpiący ojciec. Oczywiście całość poświęcona została Urszuli, znajdziemy tu odmalowany z wielką czułością portret dziewczynki i wzruszające sceny z jej życia, ale wszystko to przetworzone jest przez pamięć ojca. Kochanowski ukazuje córkę taką, jaką pragnął ją widzieć i jaką pragnie zapamiętać. Jest to więc obraz wyidealizowany. Dominującym tematem pozostaje jednak stan serca i umysłu ojca, jego uczucia i przemyślenia. Odczuwa on ogromny żal, ból i deficyt nadzieję. Rozpacz prowadzi Kochanowskiego nawet do zanegowania wiary w dobrego chrześcijańskiego Boga, a także stoickiego światopoglądu.

Bajki Ignacego Krasickiego

Po lekturze bajek można odnieść wrażenie, iż wyłania się z nich dość ponury obraz rzeczywistości oraz głębokie wady Polaków. Wizja ta zostaje jednak przez poetę złagodzona humorem i użytą satyrą. Bajki ujmują też czytelnika swą prostolinijnością, prostotą, jasnością konstrukcji. Zbiór bajek został wydany przez Krasickiego w 1779 roku. Zawarte zostały w nim bajki krótkie, epigramatyczne, nawiązujące do motywów ezopowych. Bajki należały do ulubionych gatunków uprawianych przez poetę – pisał je do końca życia, publikował również w czasopiśmie Co tydzień. Te bajki, które nie zostały zawarte w cyklu opublikowanym w 1779 roku, zostały później, po śmierci Krasickiego, wydane przez Dmochowskiego w zbiorze Bajki nowe. Były to już bajki nieco inne – dłuższe, narracyjne, oparte na wzorach La Fontaina. Głównymi motywami, które można odnaleźć w bajkach Krasickiego, są: elementy moralizatorskie, wytykanie wad społecznych, ale również niezadowolenie z kondycji, w jakiej znalazło się polskie społeczeństwo. Bajki ukazują nie tylko działanie praw, jakimi kierują się ludzie, ale także skutki postępowania według zasady homo homini lupus (człowiek człowiekowi wilkiem). Krasicki stara się więc postawić w roli obserwatora – moralisty, śmiejącego się z ludzkich wad, głupoty i pospolitych przywar. Stara się jednocześnie wskazywać właściwe metody postępowania. Można powiedzieć, iż bajki tworzone przez Krasickiego charakteryzują się prostotą i lapidarnością, a przez to wielką precyzją w opisywaniu i obrazowaniu wad widzianych w świecie. Jak mawiał sam autor, bardzo ważnym elementem musiał być dowcip, który stał się podstawowym elementem oświeceniowego moralizatorstwa.

Bajki:,,Kulawy i ślepy",,Szczur i kot" ,,Orzeł i jastrząb"