Symbole i tradycje wielkanocne

symbole i tradycje wielkanocne

Pracę wykonała Eneida Jereminovičiūtė 7c

Co oznacza Wielkanoc?

Wielkanoc - to jest największe i najstarsze święto chrześcijańskie, obchodzone na pamiątkę zmartwychwstania Chrystusa. Od soboru w Nicei w 325 r. obchodzone w pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni Księżyca (między 21 marca, a 25 kwietnia). Święta Wielkiej Nocy także są tradycyjnym czasem radości oraz zabaw na świeżym, wiosennym powietrzu. Radując się żegnano długi, bo aż czterdziestodniowy post. Szczęściu towarzyszyło obżarstwo i biesiadowanie z najbliższymi.

Symbole Wielkanocne

• WĘDLINA - zapewnia zdrowie i płodność, a także dostatek, bo przecież nie każdy mógł sobie pozwolić na ten szczególny pokarm.

• BARANEK - symbolizuje samego Jezusa Chrystusa, jego łagodność i posłuszeństwo

• PIEPRZ I SÓL – symbolizują oczyszczenie, prawdę i życie w prostocie.

• CHLEB - w tradycji chrześcijańskiej jest najważniejszym z symboli, ponieważ przedstawia ciało Chrystusa.

• CHRZAN - wiemy, że wyciska łzy z oczu wskutek tego jest symbolem pokonania goryczy męki Chrystusa.

• SER- jest symbolem zawartej przyjaźni między człowiekiem a siłami przyrody, a przede wszystkim stanowi gwarancję rozwoju stada zwierząt domowych.

TRADYCJA - MALOWANIE JAJEK

Jaja, a może przede wszystkim kolorowe pisanki to najważniejszy symbol Wielkanocy. Jajka wyobrażają nowe życie, ale także miłość, siłę oraz płodność. Skrywają w sobie tajemnicę życia i śmierci, stoją gdzieś na granicy między światem rzeczywistym a pozazmysłowym. Stąd to właśnie one przyjęły główną rolę podczas wiosennych świąt rozpoczynających nowy cykl przyrody, a w chrześcijaństwie wspominających Śmierć i Zmartwychwstanie Chrystusa. Dzięki swojej symbolice jaja stały się elementem komunikacji. We wschodnich regionach podczas Wielkiej Nocy zanosi się jajka na groby bliskich osób, by być bliżej nich. Nasi przodkowie wierzyli, że jajka skrywają magiczną moc. Chętnie wykorzystywano je podczas obrzędów i zabiegów magicznych. W święta wielkanocne skorupki z pisanek zakopywano w polach i pod drzewami, aby zapewnić obfite plony. Dla dobrego zdrowia jedzono jajka przed rozpoczęciem prac rolniczych. Natomiast w razie choroby toczono je po ciele, by „wyciągnąć” przyczyny schorzenia.

TRADYCJA - ŚWIĘCONKA

Święconka - jest to błogosławieństwo pokarmów. Posiada bogatą symbolikę. Początki tego chrześcijańskiego obrzędu sięgają VIII w. Najpierw święcono tylko pieczonego baranka, a więc chlebową figurkę o postaci baranka. Potem dodawano kolejno: jajka, ser, masło, ryby, olej, pokarmy mięsne, ciasto i wino. Dzisiaj w koszykach niesionych do poświęcenia znaleźć można niemal wszystko, byle było dużo i kolorowo.

TRADYCJA - PALMA WIELKANOCNA

Niedziela Palmowa lub Kwietna rozpoczyna Wielki Tydzień, czyli ostatnie dni postu i kumulację obrzędów wiosennych świąt. Tego dnia idziemy do kościoła, tam ksiądz święci palmy wielkanocne (palmę można kupić gotową, jednak lepiej wykonać ją samodzielnie). Po poświęceniu palmę wielkanocną wykorzystywano do pokropienia domu i obejścia, a także zwierząt, aby czarownice nie odebrały im mleka. Także w wielu miejscach organizuje się konkursy palm, dzięki czemu tradycja własnoręcznego tworzenia tychże jest wciąż żywa.

WODA

Woda ma ważne działanie oczyszczające i jest obecna w większości wielkanocnych tradycji. Święcenie wody odbywa się, tak jak w przypadku ognia, w Wielką Sobotę. Po nabożeństwie zabierano do domu odrobinę wody i kropiono nią chaty oraz budynki gospodarcze. Natomiast przed świtem w Poniedziałek Wielkanocny ten sam gest powtarzano wychodząc na pola uprawne i obchodząc je w koła. To działanie miało na celu odegnanie złych mocy, szkodników i zapewnienie urodzaju.

ŚMIGUS-DYNGUS

Po Niedzieli Wielkanocnej w poniedziałek zaczynało się „szalone” świętowanie. Już w nocy z niedzieli na poniedziałek wyruszali dyngusiarze i inni przebierańcy, by psocić, figlować i oblewać wodą. Także odbywały się odwiedziny rodzinne i sąsiedzkie. Dziś Poniedziałek Wielkanocny nazywany jest śmigusem-dyngusem. Określenie to powstało z połączenie dwóch odrębnych zwyczajów. Śmigus pierwotnie oznaczał uderzanie gałęziami, rózgami albo palmą. Dawniej w Poniedziałek Wielkanocny był zwyczaj smagania panien po nogach witkami, gałęziami i polewania wodą – podwójne lanie dopóty, dopóki dziewczyna nie złożyła okupu. Dyngus dawał możliwość wykupienia się dziewcząt od podwójnego lania. Znaczy tyle, co branie okupu, wykup. Nie możemy też zapominać, że dyngus to słowiański „włóczebny”, dlatego kiedyś polegał również na chodzeniu po domach z życzeniami i śpiewem, które miało przynieśćszczęście gospodarzom. Włóczebnicy, późniejsi dyngusiarze, za taką wizytę otrzymywali świąteczny poczęstunek, a od dziewcząt pisanki jako oznaki sympatii i wykupu od polewania. Jeśli nie było odpowiedniego podarunku, to robili nieprzyjemne psikusy. Z czasem te wszystkie zwyczaje połączyły się w jeden i nazwano to wszystko śmigusem-dyngusem.

Dziękuję za uwagę!!!