Nieodmienne części mowy - przyimki i spójniki

Nieodmienne części mowy

Przyimki i spójniki

Przyimki

Czym są przyimki? Jaka jest ich funkcja?

Przyimki

Są niesamodzielne - nigdy nie występują same, zawsze występują z innymi wyrazami

Są nieodmienną częścią mowy

Piszemy je ODDZIELNIE z innymi wyrazami

Połączone z innymi wyrazami tworzą WYRAŻENIA PRZYIMKOWE

Przyimki proste i złożone

Przyimki proste to np.

Przyimki złożone to takie, które powstają po połączeniu dwóch lub trzech przyimków prostych, np.

• na
• pod
• koło
• w
• przed
• nad

• między
• dla
• do
• po
• ku
• za

• poprzez (po+przez)
• wokoło (w+o+koło)
• znad (z+nad)
• spoza (z+poza)
• spomiędzy (z+po+między)
• zza (z+za)

• ponad (po+nad)
• wkoło (w+koło)
• poprzez (po+przez)
• pomiędzy (po+między)
• pomimo (po+mimo)
• spod (z+pod)

Funkcje przyimków

Stosunki przestrzenne

Stosunki czasowe

Stosunki celowe

Stosunki przyczynowe

• Po prezent
• Na spacer
• Po bułki

• Nad stołem
• Obok łóżka
• Pod komodą
• Za drzwiami
• Na biurku

• Za karę
• W nagrodę
• Przez nieuwagę

• O ósmej
• Przed śniadaniem
• Po kolacji
• Za kwadrans
• Pomiędzy lekcjami

Przyimek jest niesamodzielną, nieodmienną częścią mowy. ZAWSZE występuje z innym wyrazem (rzeczownikiem, liczebnikiem, przysłówkiem, zaimkiem), tworząc wyrażenie przyimkowe. Przyimki dzielimy na:

• proste, np. za, przed, w, o, koło, między, nad.
• złożone (stworzone z 2 lub 3 przyimków prostych) np. pomiędzy, poprzez, wokoło.

Funkcją przyimka jest wskazanie związku między innymi wyrazami: czasu, miejsca, celu, przyczyny.

Notatka do zeszytu :)

Spójniki

Czym są spójniki? Jakie mają funkcje?

Spójniki

Są niesamodzielne - nigdy nie występują same, zawsze występują z innymi wyrazami

Są nieodmienną częścią mowy

Łączą ze sobą wyrazy, równoważniki zdań lub zdania

Piszemy je ODDZIELNIE z innymi wyrazami

Podział spójników

Spójniki podrzędne - łączą zdanie podrzędne z nadrzędnym.

Spójniki współrzędne - łączą wyrazy w zdaniu pojedynczym lub zdania współrzędnie złożone.

Np. aby, żeby, albowiem, bo, bowiem, choć, chociaż, gdyż, jeśli, jeżeli, ponieważ, skoro, że, żeby, zanim, aż.

• łączne, np. a, i, oraz,
• rozłączne, np. albo, lub, bądź, czy, natomiast,
• przeciwstawne, np. a, ale, jednak, lecz, zaś,
• wynikowe, np. więc, zatem, toteż,
• wyjaśniające, np. czyli, mianowicie, to jest,
• wykluczające, np. ani, ni,

Spójnik a przecinek

• Nie stawiamy przecinka przed spójnikami:

i, oraz, tudzież, też, także, zarazem, albo, bądź, czy, lub, ani, ni, a (jeśli łączy dwa rzeczowniki, np. wojna między Polską a Niemcami)

• Przecinek stawiamy przed spójnikami:

a, aczkolwiek, ale, jednak, lecz, natomiast, tymczasem, wszakże, zaś, za to, dlatego, i, przeto, tedy, więc, zatem, toteż, czyli, mianowicie, ponieważ, to jest.

Spójnik jest niesamodzielną, nieodmienną częścią mowy. ZAWSZE łączy ze sobą dwa wyrazy, równoważniki zdań lub zdania. Spójniki dzielimy na:

• współrzędne - łączą wyrazy w zdaniu pojedynczym lub zdania współrzędnie złożone. Wyróżniamy: łączne, rozłączne, przeciwstawne, wynikowe, wyjaśniające, wykluczające.
• podrzędne - łączą zdania podrzędne z nadrzędnymi.

Notatka do zeszytu :)