KONWENCJE LITERACKIE

Konwencje literackie

Ala Krawczyk

to przyjęty w literaturze zespół norm, które określają charakter poszczególnych elementów utworu, a także sposoby ich łączenia w całościowy kształt dzieła.

Konwencjaliteracka

konwencję determinują:▪ epoka ▪prąd artystyczny ▪styl

Pamiętaj, że...

• dzieło literackie dokładnie odwzorowuje ludzkie charaktery i motywacje zachowań
• dzieło literackie dokładnie odwzorowuje ludzkie charaktery i motywacje zachowań
• przyczynowo-skutkowe i chronologiczne uporządkowanie wydarzeń
• wszechwiedzący narrator ukryty za światem przedstawionym, często zachowujący dystans, obiektywizm
• wprowadzenie różnych odmian języka, dostosowanie go do środowiska, sytuacji, charakteru postaci (indywidualizacja języka)
• np. Lalka Bolesława Prusa

Konwencja realistyczna

• wszechwiedzący narrator ukryty za światem przedstawionym, często zachowujący dystans, obiektywizm
• wprowadzenie różnych odmian języka,
• bogactwo opisów
• wierne odwzorowanie charakterów postaci, miejsc, wyglądu wnętrz, sytuacji
• prawdopodobieństwo postaci i wydarzeń, mimetyzm

Konwencja naturalistyczna

• człowiek ukazywany jako jednostka podporządkowana biologicznym prawom natury, popędom i instynktom
• kolokwializacjai brutalizacja stylu
• subiektywny bohater, którego losy i psychikę determinują pochodzenie, status społeczny itp.
• np. Germinal Emila Zoli

• unikanie komentarzy na rzecz relacji
• obiektywny, fotograficzny opis rzeczywistości z jej najciemniejszymi stronami (brzydotą, kalectwem, przemocą itp.)

• podświadomość jako obszar zainteresowania twórcy; oniryczność, marzenia, sny jako elementy świata
• posługiwanie się groteską, ironią, czarnym humorem, absurdem
• np. Sklepy cynamonowe Brunona Schulza

Konwencja nadrealistyczna

• świat przedstawiony jako produkt wyobraźni twórcy, zmienny, nielogiczny, oparty na luźnych skojarzeniach

Konwencja oniryczna

• motyw snu kwestionuje racjonalność, logikę
• np. Tren XIX Jana Kochanowskiego

• ukształtowanie rzeczywistości na kształt snu
• opisany w utworze świat marzeń sennych rządzący się swoimi prawami (zacierają się granice między tym, co prawdziwe, a tym, co nierealne)

• elementy światopoglądu ludowego (niepisane normy moralne, ideały sprawiedliwych zachowań)
• obecność motywów wędrownych (toposów), np. motyw smoka, jabłka, czarodziejskiego instrumentu
• np. Ballada dziadowska Bolesława Leśmiana

Konwencja baśniowa

• przeplatanie się elementów świata realistycznego i fantastycznego (cudowność, magia)
• antropomorfizacja natury, występowanie bohaterów ludzkich i zwierzęcych

• niejednolitość stylowa, mieszanie mowy wykwintnej z wulgarną, kontrast między językiem a sytuacją komunikacyjną
• skłonność do prowokacji –odrzucanie, parodiowanie, ośmieszanie konwencji literackich i obowiązujących zasad, np. zasady decorum
• np. Ferdydurke Witolda Gombrowicza

Konwencja groteskowa

• celowezniekształcenierzeczywistości:upodobanie do fantastyki, brzydoty, osobliwości, deformacji, wyolbrzymienia, karykatur
• absurdalność, odrzucenie logiki w prezentacji zdarzeń
• niejednolitość nastrojów, mieszanie komizmu i tragizmu, błazenady i przerażenia, trywialności i demoniczności

• odejście od narratora wszechwiedzącego ku narratorowi personalnemu, który prowadzi opowieść z punktu widzenia bohatera, przyjmuje jego system wartości
• subiektywizacja świata przedstawionego
• mieszanie stylów: realizmu, naturalizmu, symbolizmu, impresjonizmu
• np. Chłopi Władysława S. Reymonta

Konwencja modernistyczna

• otwarta kompozycja: wielość wątków, brak wyrazistego zakończenia
• polifoniczność
• zwrócenie uwagi na analizę psychologiczną postaci

• wykorzystywanie elementów muzyki i malarstwa w operowaniu kolorem, światłem, cieniem
• liczne opisy przelotnych wzruszeń i doznań
• rozluźnienie kompozycji: fragmentaryczność, epizodyczność
• np. Melodia mgieł nocnych Kazimierza Przerwy-Tetmajera

Konwencja impresjonistyczna

• opisywanie w utworach ulotnych, subiektywnych doznań, nastrojów
• wielozmysłowość –próby oddziaływania na wzrok, słuch, węch, dotyk czytelnika (stosowanie synestezji)

• symbol –klucz do rzeczywistości, która jest niedostępna ludzkiemu poznaniu
• obrazowanie baśniowe, alegoryczne, metaforyczne
• np. Wesele Stanisława Wyspiańskiego

Konwencja symboliczna

• wieloznaczność
• tworzenie niedomówień, nastroju, sugestii

I to już wszystko:)

Źródło: https://docplayer.pl/52645303-Konwencje-literackie.html