Słowotwórstwo kl. 8

definicje

analiza słowotwórcza wyrazu

wstęp

Słowotwórstwo - powtórzenie.

rodzaje formantów

rodzina wyrazów

funkcje formantów

wyrazy złożone

Wstęp

Słowotwórstwo - dział językoznawstwa zajmujący się budową wyrazów i mechanizmami ich powstawania

Wstęp

Wyrazy niepodzielne słowotwórczo to wyrazy, które nie powstały od innych słów; nie da się dokonać ich analizy słowotwórczej; np. dom, kot, biegać, mówić

Wstęp

Definicje

wyraz podstawowy - wyraz, od którego pochodzi inny wyrazwyraz pochodny - nowopowstały wyraz podstawa słowotwórcza/temat słowotwórczy - część wspólna wyrazu podstawowego i pochodnego formant - część, która, dodana do wyrazu podstawowego, tworzy nowy wyraz parafraza słowotwórcza - opis wyrazu pochodnego, w którym zawarty jest wyraz podstawowy oboczność - wymiana głosek zachodząca między tematem słowotwórczym a wyrazem podstawowym

Analiza słowotwórcza wyrazu

wyraz pochodny: przeczytać

parafraza słowotwórcza:

skończyć czytać

czytać

wyraz podstawowy:

-czytać

podstawa słowotwórcza:

prze-

formant:

oboczność:

Analiza słowotwórcza wyrazu

wyraz pochodny: leśny

związany z lasem

parafraza słowotwórcza:

wyraz podstawowy:

las

podstawa słowotwórcza:

leś-

- ny

formant:

e:a, ś:s

oboczność:

Analiza słowotwórcza wyrazu

wyraz pochodny: kwiaciarnia

miejsce, w którym sprzedaje się kwiaty

parafraza słowotwórcza:

wyraz podstawowy:

kwiat

kwiaci-

podstawa słowotwórcza:

-arnia

formant:

ci:t

oboczność:

Rodzaje formantów

przedrostek - dodawny przed podstawę słowotwórczą, np. przeskoczyć, przyrostek - dodawany po podstawie słowotwórczej, np. domek, wrostek - występuje między dwoma podstawami słowotwórczymi, np. bajkopisarz, formant zerowy - powstaje przez odrzucenie końcówki wyrazu podstawowego, np. dźwig-o (od dźwigać)

Funkcje formantów

Wyrazy złożone

złożenia - wyrazy złożone z dwóch podstaw słowotwórczych połączonych wrostkiem -i-, -o- -y-, np. wierc-i-pięta zrosty - wyrazy powstałe wskutek zrośnięcia się kilku wyrazów podstawowych bez żadnego elementu łączącego, np. Wielkanoc zestawienia - trwałe połączenia dwóch lub więcej wyrazów, które stanowią jedną nazwę, np. wieczne pióro

Wyrazy złożone

Rodzina wyrazów

grupa wyrazów, która posiada wspólną cząstkę, czyli rdzeń. Rdzeń to najmniejsza cząstka wyrazu, której nie da się już podzielić, a która ma jakieś znaczenie. Wszystkie słowa w rodzinie wyrazów, które mają wspólny rdzeń nazywamy wyrazami pokrewnymi.

Rodzina wyrazów