geografia

Rzeźbiotwórcza działalność lodowców górskich i lądolodów

Wiktoria Adamkiewicz. Aleksandra Derkacz

Działalność lodowców górskich

Pola firnowe powstają na obszarach górskich, w miejscach gromadzenia się znacznej ilości śniegu. Ich podłoże ulega silnemu żłobieniu, co przyczynia się do powstania nieckowatych zagłebień zwanych kotłami lodowcowymi lub cyrkami lodowcowymi. Wiele takich miejsc z czasem wypełnia się wodą - tak powstają jeziora cyrkowe.

Jęzor lodowcowy – wydłużona, wąska część lodowca, wypływająca z pola firnowego. Powstaje, gdy lód osiągnie grubość ok. 60 m. Wówczas pod naciskiem górnych warstw lodu warstwy dolne ulegają deformacji i zaczynają „płynąć”. Nie wszystkie lodowce posiadają wykształcony jęzor.

Morena – materiał skalny transportowany lub osadzony przez lodowiec lub lądolód. W zależności od miejsca gromadzenia materiału skalnego w obrębie lodowca powstają różne typy moren:

• morena czołowa - tworzy się pod jęzorem lodowca
• morena denna - osadza się przy dnie lodowca
• morena środkowa - powstaje w środkowej części jęzora lodowcowego
• morena boczna - jest usypywana wzdłuż boków jęzora lodowcowego

Subtitle

Baraniec – forma ukształtowania powierzchni Ziemi powstała w wyniku działalności lodowca; oszlifowany, podłużny pagórek lub garb o długości od kilku do kilkuset metrów i wysokości do kilkuset metrów.

Lambert Dome

Jak powstaje dolina U-ksztAłtna?

Dolina u-ksztaltna powstała w wyniku przekształcenia doliny V-kształtnej przez lodowiec. Profil takiej doliny przypomina literę "U": dno jest płaskie i szerokie, a zbocza bardzo strome, nierzadko nawet pionowe. Jest to element charakterystyczny dla obszarów wysokogórskich.

Powstawanie doliny U-kształtnej

W wyniku działalności lodowców górskich z pierwotnej V-kształtnej doliny rzecznej powstaje dolina U-kształtna

W wyniku erozji rzecznej powstaje dolina V-kształtna

Lodowiec górski poszerza i pogłebia dolinę rzeczną

Na skutek wytapiania się lodowca górskiego odsłania się dolina U-kształtna

Dolina u-kształtna

Lodowiec górski

Lodowiec, którego forma jest ściśle uwarunkowana lokalną morfologią podłoża.

Kotły lodowcowe

Po stopieniu lodu często wypełniają się wodą. Tak powstają jeziora cyrkowe. Przykładem jeziora cyrkowego jest Czarny Staw pod Rysami w Tatrach.

Góry Wrangla

Działalność lądolodów

Współcześnie na Ziemi występują dwa lądolody- na Antartydzie oraz Grenladii

Pod wpływem niszczącej działalności lądolodów oraz wód z topniejącego lodu powstały przede wszystkim :

Rynny polodowcowe

Pradoliny

W wyniku budującej działalności lądolodów i wód pochodzących z tego topnienia to przede wszystkim:

Wzgórza moreny czołowej

Obszary moreny dennej

Sandry

Ozy

Głazy narzutowe

NAJWIĘKSZY GŁAZ NARZUTOWY- EHALKIVI

Podsumowanie

Rzeźbotwórcza działalność lodowców górskich i lądolodów polega na niszczeniu podłoża, transporcie i osadzaniu niesionego materiału skalnego

01

W wyniku działalności lodowców górskich powstają: moreny (czołowa, denna, boczna), kotły lodowcowe, barańce (mutony), doliny U-kształtne

02

03

Na skutek działalności lądolodu oraz wód pochodzących z jego topnienia powstaje krajobraz polodowcowy

04

Elementy krajobrazu polodowcego: rynny polodowcowe, pradoliy, wzgórza moreny czołowej, obszar moreny dennej, sandry, ozy, głazy narzutowe

Warto wiedzieć

Plejstocen- epoka czwartorzędu (najmłodszego okresu w dziejach Ziemi) trwająca od 2,6 mln do ok 12 tys. lat temu. W trakcie jej trwania następowały okresy ochłodzeń klimatu, co sprzyjało powstaniu lądolodów

Morena- różnorodny materiał skalny (głazy, piaski, gliny) transportowany przez lodowiec i osadzany w różnych miejscach. Jest to również forma terenu zbudowana z materiału transportowanego przez lodowiec

Koniec