Reduta Ordona

Adam Mickiewicz

reduta ordona

Start

oprac. Bożena Furgol

index

1. Geneza utworu

7. Treść w formie planu.

8. Czym jest reduta?

2. Czas i miejsce wydarzeń

3. Narrator

9. Przesłanie utworu

4. Gatunek

10. Najważniejsze motywy.

11. Ciekawostki

5. Julian Konstanty Ordon

6. Treść utworu

12. Tekst utworu

GATUNEK

"Redutę Ordona” możemy nazwać poematem opisowo-refleksyjnym, ponieważ łączy w sobie cechy epiki i liryki. Jest tzw. gatunkiem synkretycznym.

Elementy epickie: fabuła - narrator - dialogi - opisy.

Elementy liryczne: środki stylistyczne - emocjonalość - refleksyjność.

narrator

Narratorem w "Reducie Ordona" jest Stefan Garczyński - adiutant generała Jana Umińskiego, dowodzący obroną Warszawy. Narrator jest bezpośrednim świadkiem wydarzeń i opowiada o nich w pierwszej osobie.

konstanty julian ordon

Oficer Wojska Polskiego, powstaniec listopadowy. ur. 15 października 1810 r. w Warszawie zm. 4 maja 1887 r. we Florencji W czasie powstania listopadowego, podczas obrony Warszawy, dowodził baterią artylerii w reducie nr 54, która została wysadzona w powietrze 6 września 1831. W wierszu Reduta Ordona jego rzekomą śmierć opisał Adam Mickiewicz, mimo że podczas wybuchu Ordon został jedynie mocno poparzony.

Czym jest reduta?

REDUTA to zamknięte polowe umocnienie ziemne; rodzaj szańca, wału obronnego, otoczonego wałem ziemnym. Reduta Ordona (fort nr 54), zlokalizowana na Woli, była fortyfikacją ziemną na planie sześcioboku. Posiadała słabe zabezpieczenia - płytka fosa, słabe palisady i praktycznie brak ochrony dla dział kanonierów. Reduta uzbrojona była w sześć dział starego typu (tzw. dział wałowych) o niewielkiej skuteczności, które obsługiwała kilkudziesięcioosobowa obsada.

Plan reduty Ordona

PRZESŁANIE UTWORU

„Reduta Ordona” pokazuje niezwykłe bohaterstwo i odwagę Polaków podczas obrony Warszawy w czasie powstania listopadowego. Postawa i zachowanie wroga – wojsk moskiewskich – zostały przedstawiony bardzo krytycznie, przez stosowanie licznych epitetów o zabarwieniu negatywnym (lawa błota, robactwo, sępy czarne). Dowodzący oddziałem polskim Ordon został przedstawiony jako wzór powstańca, którego zachowanie należy naśladować.

Czas i miejsce akcji

Wydarzenia opisane w utworze Mickiewicza miały miejsce 6 września 1831 roku w Warszawie (dzielnica Wola).

treść utworu

Oddziały rosyjskie nacierają na redutę, której broni dowódca artylerii Julian Konstanty Ordon. Rosjan jest zdecydowanie więcej niż Polaków, ponadto mają aż dwieście armat, podczas gdy Polacy – jedynie sześć. Dlatego polscy żołnierze starają się strzelać celnie.

Opowieść adiutanta o ciężkim losie zwykłych żołnierzy, carze tyranie, który wydaje okrutne rozkazy. Przez jego decyzje ludzie zsyłani są na Sybir. Boi się go cała Europa, jedynie Polska odważnie staje do walki. Rosjanie wygrywają. Z reduty padł ostatni wystrzał armatni. Kiedy Rosjanie wdzierają się na redutę, Ordon wbiega do podziemi i wysadza znajdujące się tam składy amunicji. Giną obrońcy reduty, napastnicy i sam Ordon.

najważniejsze motywy

motyw żołnierzy

opis bitwy

wzór patrioty

Polacy i Rosjanie zostali pokazni w utworze na zasadzie przeciewieństwa. Różnice dotyczą zarówno liczebności wojsk, jak i postaw oraz motywacji żołnierzy do walki.

OBRAZ ŻOŁNIERZY

Polscy żołnierze stają do walki w małej grupie. Ich jedyną bronią jet sześć armat. Uważają, że walka o wolność ojczyzny jest ich obowiązkiem, dlatego walczą z własnej woli. Są mężni, odważni, ofiarni; wyróżnia ich duma i heroizm

Rosyjscy żołnierze uczestniczą w walce jako liczne wojsko, wyposażone w dwieście armat. Moskale służalczo spełniają wolę cara - biorą udział w wlace ze strachu przed mściwym władcą

Dzięki zastosowaniu różnorodnych środków wyrazu przedstawiona w utworze bitwa jest platyczna i dynamiczna

OPIS BITWY

W tekście występują m.in.:

porównania - "jak sępy/Czarne chorągwie na śmierć prowadza zastępy", animizacje i personifikacje - "kula jak boa śród kolumn się zwija, /Pali piersią, rwie zębem, oddechem zabija", wyrazy dźwiękonaśladowcze - "Tak kula, lecąc, z dala grozi, szumi, wyje./Ryczy jak byk przed bitwą"

WZÓR PATRIOTY

Ordon został przedstawiony w wierszu jako wzór mężnego żołnierza i patrioty poświęcającego życie w obronie ojczyzny. Kiedy przegrana stała się faktem, dowódca zdecydował o eksplozji reduty, choć wiązało się to z pewną śmiercią.W ten sposób fortyfikacja za cenę życia patriotów została obroniona. Mickiewicz, ukazując heroizm oraz niezwykłą determinację i ofiraność Ordona, uwznioślił jego czyn.

Treść w formie planu

opis wojsk rosyjskich

"...dwieście armat grzmiało. Artyleryji ruskiéj ciągną się szeregi, Prosto, długo, daleko, jako morza brzegi".

opis wojsk polskich

"...biała, wąska, zaostrzona, Jak głaz, bodzący morze, reduta Ordona. Sześć tylko miała harmat. Wciąż dymią i świecą".

wybuch granatu

"Patrz, tam granat w sam środek kolumny się nurza, Jak w fale bryła lawy, pułk dymem zachmurza".

spustoszenie wśród żołnierzy

"Pęka śród dymu granat, szyk pod niebo leci I ogromna łysina śród kolumny świeci".

życie pod rządami cara

"Car gniewa się — ze strachu mrą jego dworzany; Ale sypią się wojska, których Bóg i wiara Jest Car. — Car gniewny: umrzem, rozweselim Cara!"

atak na redutę

"Ura! ura! Patrz, blisko reduty, już w rowy Walą się, na faszynę kładąc swe tułowy".

Obraz Walk

"Gdy godzinę wołano dwa słowa: pal, nabij; Gdy oddechy dym tłumi, trud ramiona słabi".

upadek reduty

"Na koniec rzekł: „Stracona”. — Spod lunety jego Wymknęło się łez kilka".

wysadzenie reduty przez ordona

Tu blask, — dym, — chwila cicho — i huk jak stu gromów! Zaćmiło się powietrze od ziemi wyłomów".

opis wspólnej mogiły

"Tam zagrzebane tylu set ciała, imiona: Dusze gdzie? nie wiem"

Geneza utworu

Adam Mickiewicz w sierpniu 1831 r. przybył do Wielkopolski i tu, po upadku powstania, spotkał się z liczną grupą uchodźców z kraju. Jednym z nich był Stefan Garczyński. W czasie powstania listopadowego pełnił on funkcję adiutanta generała Jana Umińskiego, dowódcy obrony Warszawy. Opowiedział on Mickiewiczowi epizod dotyczący obrony Fortu numer 54 na Woli. Artylerią tej placówki dowodził kapitan Julian Konstanty Ordon. 6 września, tuż po zdobyciu reduty przez Rosjan, nastąpił w niej wybuch amunicji. Wszyscy sądzili, że dokonał tego sam Ordon, jednocześnie ginąc pod gruzami budowli, okazało się jednak, że udało mu się ujść z życiem.

ciekawostki

Wiersz został napisany przez Adama Mickiewicza w roku 1832 w Dreźnie, po klęsce powstania listopadowego. Wydano go w Paryżu w 1833 r. O wydarzeniu przedstawionym w wierszu opowiedział Mickiewiczowi jego przyjaciel Stefan Garczyński, który był jednocześnie adiutantem dowódcy obrony Warszawy. „Reduta Ordona” była recytowana przez Bernarda Zygiera w powieści Stefana Żeromskiego pt. „Syzyfowe prace”. W 2009 r. powstała hip-hopowa wersja „Reduty Ordona” w wykonaniu zespołu Trzeci Wymiar.