Śmierć półkownika

"Śmierć pułkownika"Adam Mickiewicz

PROBLEMATYKA UTWORU Wiersz opisuje śmierć żołnierza. W wiejskim domu leży ciężko chory polski pułkownik, ale poeta na początku nie zdradza jego tożsamości. Wiadomo jedynie, że musi to być ktoś ważny, ponieważ ustawiono straże, a okoliczny lud gromadzi się przed chatką. Poeta zdradza, że: "Wódz to był wielkiej mocy i sławy". Płaczą po nim nawet żołnierze, obcujący ze śmiercią na co dzień. Pułkownik chce zakończyć swoje życie zgodnie z żołnierską tradycją. Dopiero na końcu wiersza, ujaw­nio­na zo­sta­je toż­sa­mość zmar­łe­go, jest to Emilia Plater, bo­ha­ter­ka po­wsta­nia li­sto­pa­do­we­go.

MOTYWY

• śmierć żołnierska
• obrzędy żałobne
• żołnierskie rytułały
• wojna, walka o niepodległość
• patriotyzm
• wiara w Boga
• udział kobiet w walce

BUDOWA WIERSZA

• napisany w 3 osobie, dziesięciozgłoskowcem,

• należy do liryki pośredniej,
• pojawiają sie w nim rymy żeńskie, dokładne, przeplatane, parzyste i okalające,
• pierwsze trzy zwrotki mają osiem wersów, czwarty siedem, a piąty pięć,
• utwór został oparty na efekcie zaskoczenia, dopiero ostatnia strofa wiersza, zdradza tożsamość głównej postaci.

Środki stylistyczne

• epitet - np. "głucha puszcza" - podkreśla on smutną i cichą atmosferę miejsca, w którym toczy się akcja,
• metafora - np. "wszedł ksiądz z Panem Bogiem" - pokazuje ona, że ksiądz niesie do niej Boga, jako jego wysłannik żegna ją na ziemi.
• porównanie - „on chce jak Czar­niec­ki, umie­ra­jąc, swe że­gnać rynsz­tun­ki” - porównanie bohaterki do Stafana Czarneckiego wskazuje na wielkie znaczenie umierającej,
• anafora - kil­ka wer­sów roz­po­czy­na się od sło­wa „ka­zał” - opis rytuałów żałobnych
• wykrzyknienie np. "Wódz Powstańców - Emilija Plater!"- podkreśla, że była to kobieta niezwykła, kobieta walcząca wśród powstańców, kobieta wódz.
• pytania retoryczne np. "jakie piękne dziewicze ma lica? " - podkreśla, że pułkownikiem wcale nie jest mężczyzną, a piękna kobieta.

Postacie ukazane w tekście

Emilia Plater

żołnierze

ksiądz

Moskale

tłumy wieśniacze

Emilia Plater

Urodziła się 13 listopada 1806r. w Wilnie. Umarła z wyczerpania podczas walki o niepodległość Polski 23 grudnia 1831r. w Justianowie. Jej postać stała się inspiracją dla Adama Mickiewicza do napisania wiersza pt. "Śmierć pułkownika".

Koniec