ferdydurke

Ferdydurke

Zagadnienia do interpretacji. Elementy świata przedsawionego

Forma pupa, łydka, gęba

Forma coś więcej niż konwenans

Gombrowiczowska anatomia

Przesłanie utworu

Najważniejsze wydarzenia

„ Gdyż nie ma ucieczki przed gębą, jak tylko w inną gębę, a przed człowiekiem schronić się można jedynie w objęcia innego człowieka. Przed pupą zaś w ogóle nie ma ucieczki”.

Elementy świata przedstawionego • czas akcji powieści: dwudziestolecie międzywojenne • miejsca wydarzeń: Warszawa, dworek szlachecki w Bolimowie • bohaterowie: Józio, Profesor Pimko, Miętus, Syfon – Pylaszczkiewicz, Zuta, Hurleccy, Walek • narracja: narrator pierwszoosobowy, subiektyw- ny, jest jednocześnie bohaterem biorącym udział w wydarzeniach, o zmiennym statusie – raz jest nim uprowadzony przez Pimkę trzydziestoletni Józio Kowalski (którego częściowo można utożsamiać z Gombrowiczem), raz asystent profesora Filidora Antoni Świstak (w partiach o Filidorze)

Zagadnienia do interpretacji • wolność jednostki • forma jako zniewolenie i konieczność w życiu człowieka • autentyzm jako utopia niemożliwa do osiągnięcia • zależność od innego – skazanie na życie • wieczna niedojrzałość człowieka – instytucje, które upupiają • groteska w powieści

Najważniejsze wydarzenia w utworze • przebudzenie się bohatera – jego refleksje na temat swojej niedojrzałości • porwanie Józia przez Pimkę i osadzenie go w szkole • upupianie młodzieży przez ciało pedagogiczne • męczące lekcje polskiego i łaciny • pojedynek na miny Miętusa i Syfona reprezentują- cych obozy chłopaków i chłopiąt • gwałt przez uszy na Pylaszczkiewiczu • rozważania na temat sztuki w kontekście pojęć pupy i formy • kontynuowanie przez Pimkę planu infantylizacji Józia – oddanie bohatera na stancję do Młodziaków

podstęp Józia – zwabienie do sypialni Młodzia- kówny jej dwóch adoratorów: Kopyrdy i Pimki • ucieczka wraz z Miętusem z domu Młodziaków • historia na korcie tenisowym • wyprawa z Miętusem w poszukiwaniu prawdziwego parobka • spotkanie ciotki Hurleckiej z domu Lin – porwanie Józia i Miętusa do majątku w Bolimowie • fascynacja Miętusa Walkiem • oburzenie wujostwa brataniem się Miętusa z Wal- kiem – oskarżenie lokajczyka o kradzież • bunt chłopów • wmanewrowanie Józia w miłość romantyczną do Zosi – porwanie panienki i ucieczka z dworu

Temat: Forma – coś więcej niż konwenans

forma

sposób rozbicia formy ...................................................................

Zamiast tedy ująć myśl od strony zielonobłękitnej, hardej, świeżej, ująłem ją ubogo. „Cóż, dziecko jest dzieckiem” – myślałem, wyobrażając sobie poród, mamkę, choroby, ognipiór, nieporządki dziecięce, koszta utrzymania oraz że dziecko swym ciepłem dziecięcym i mlekiem zniweczyłoby wkrótce dziewczynę, czyniąc ją ociężałą i ciepłą mateczką. Toteż powiedziałem ubogo, mentalnie, nachylając się do Młodziakówny. – Mamusia...

sposób rozbicia formy ....................................................................... .

Na zeszytach pilnik do paznokci, na oknie – scyzoryk, [...] tenisowy pantofel, a w nim kwiat, goździk, przypadkowo porzucony. Jakże skromnie, a jak mocno! [...] O, mistrzyni! Gdy staromodne, naiwne, banalne hodowały azalie w doniczkach, ona w pantofel kwiat wrzuca, w sportowy! [...] Złapałem muchę, oberwałem jej nogi i skrzydełka, uczyniłem z niej cierpiącą, bolesną, przerażającą i metafizyczną kulę, nie całkiem okrągłą, ale w każdym razie przepaścistą i dołożyłem ją do kwiatu, wsadziłem cicho do pantofla. [...] Jakbym diabłem poszczuł nowoczesną!

Temat Gombrowiczowska anatomia

• pupa – symbol niedojrzałości• łydka – symbol uwiedzenia cielesnością • gęba – symbol nieautentyczności

pupa

gęba

łydka

Powieść składa się z XIV rozdziałów, o niejednorodnej tematyce i strukturze literackiej.rozdziały I-III poświęcone patriotycznej dydaktyce szkolnej ("Słowacki wielkim poetą był!) rozdziały VI-X prezentują nowoczesną rodzinę Młodziaków rozdziały XIII-XIV przedstawiają przeciwstawną do powyższej konserwatywną rodzinę Hurleckich. W rozdziałach tych dominuje tematyka quasi-realistyczna. Pozostałe rozdziały: IV Przedmowa do Filidora dzieckiem podszytego, V Filidor dzieckiem podszyty, XI Przedmowa do Filiberta dzieckiem podszytego oraz XII Filibert dzieckiem podszyty – to partie eseistyczno-felietonowe o charakterze autotematycznym, których dopełnieniem są surrealistyczno-groteskowe historyjki.

JAKIE JEST PRZESŁANIE TEJ LEKTURY ? Ferdydurke jest drwiną ze świata, zaprezentowanego jako zbiór sztucznych masek, uwięzień, stereotypów – słowem kraina Formy, w której człowiek to także foremka – kukiełka w teatrze groteski. Ferdydurke jest buntem przeciw formie, obnażeniem jej groźby i jej siły. Ferdydurke jest satyrą na ówczesną szkołę, jej sposób nauczania, tzw. upupiania młodego człowieka, na nowoczesność i postęp – modę głoszoną wśród mieszczaństwa, na sielankowo polską wizję wsi i ziemiaństwa

szkoła

rodzina

niedojrzałość

Maska

dwór szlachecki