Rozmieszczenie ludności w Polsce

zróżnicowanie rozmieszczenia ludności w polsce

Start

Cel lekcji: dowiesz się czym jest gęstość zaludnienia oraz poznasz przyczyny zróżnicowania gęstości na terenie Polski

NaCoBeZu: jak wygląda rozmieszczenie ludności w Polsce oraz jakie czynniki mają wpływ na gęstość zaludnienia:)

https://padlet.com/ewazofiawojciechowska/acvdj3nht1ock34d

Zapewne zdarzyło ci się podróżować nie tylko w celach turystycznych i odwiedzić różne miejsca w Polsce. Wszędzie tam byli ludzie – mieszkańcy danego obszaru. W jednych miejscach było ich więcej, a w innych mniej. Czy potrafisz to wyjaśnić? Czy wiesz, jakie są przyczyny nierównomiernego rozmieszczenia ludności w Polsce?

Rozmieszczenie ludności zależy od wielu czynników

Chętnie za to osiedlilibyśmy się w miejscach, w których łatwo znaleźć pracę i z których nie trzeba daleko dojeżdżać do szkoły

Mało kto chce mieszkać tam, gdzie są niekorzystne warunki klimatyczne lub na terenach podmokłych

Rozmieszczenie ludności zależy od wielu różnych czynników. W dawnych czasach o osadnictwie na danym terenie decydowały głównie sprzyjające warunki naturalne – łagodny klimat, wystarczająca ilość wody, dobre gleby, korzystne ukształtowanie terenu. Podstawowym problemem człowieka było wtedy wyżywienie, toteż najpierw szukał on miejsc, gdzie mógł zbierać owoce, orzechy, jaja albo polować na zwierzęta, a potem terenów przede wszystkim dogodnych dla rozwoju rolnictwa. Od XIX wieku na ziemiach polskich znaczenia zaczęły nabierać warunki ekonomiczne, co było związane z rozwojem przemysłu, miast, szlaków komunikacyjnych. Ludzie masowo emigrowali na tereny, gdzie pojawiały się szanse lepszego życia, np. do miast. W Polsce największy wpływ na rozmieszczenie ludności miały wtedy dwa czynniki: rozwój przemysłu na bazie wydobycia surowców mineralnych, wędrówki ludności (migracje) związane z przesunięciami granic.

co dzisiaj wpływa na rozmieszczenie ludności?

Dziś na rozmieszczenie ludności wpływają głównie czynniki ekonomiczne, a zwłaszcza możliwości znalezienia pracy. Ludzie, przeważnie młodzi, nadal przyjeżdżają do dużych miast w poszukiwaniu zatrudnienia. Ale obecni mieszkańcy miast – posiadający już stałą, dobrą pracę – coraz częściej przenoszą się na tereny podmiejskie. Jedne miasta posiadają wielki potencjał rozwojowy i przyciągają nowych mieszkańców (np. stołeczna Warszawa), a w innych mieszkańców ubywa ze względu na utratę znaczenia gospodarczego (np. Łódź z powodu upadku przemysłu włókienniczego i odzieżowego).Spory wpływ na zaludnienie danego obszaru mają też czynniki demograficzne charakterystyczne dla tamtejszego społeczeństwa. Najważniejsze z nich to liczba urodzeń i zgonów (przyrost naturalny), struktura wieku, przeciętna długość życia.

Rozmieszczenie ludności w Polsce

Rozmieszczenie ludności na danym obszarze najczęściej obrazowane jest poprzez średnią gęstość zaludnienia określoną dla mniejszych jednostek terytorialnych. W przypadku Polski są to województwa, powiaty lub gminy.Gęstość zaludnienia to średnia liczba osób, jaka mieszka na danej powierzchni. Najczęściej wyraża się ona liczbą mieszkańców na 1 kmIndeks górny 22. Oblicza się ją, dzieląc ogólną liczbę mieszkańców obszaru przez jego powierzchnię. Tak otrzymaną wartość gęstości zaludnienia należy zaokrąglić do liczby całkowitej.Przykład liczba ludności Polski w 2013 roku – 38 mln 533 tys.powierzchnia Polski – 312 679 kmIndeks górny 22średnia gęstość zaludnienia = 38 533 000 / 312 679 = 123,236 ≈ 123 osoby na 1 km

Rozmieszczenie ludności w Polsce wykazuje duże zróżnicowanie przestrzenne, które jest efektem: zróżnicowania warunków przyrodniczych środowiska geograficznego – gleb, ukształtowania powierzchni, lasów, wód, surowców mineralnych; zmiennej sytuacji polityczno‑gospodarczej państwa polskiego – zabory, wojny, rozwój/kryzys gospodarczy, klęski żywiołowe; ustalenia granic Polski w 1918 roku, a także późniejszych ich przesunięć i związanych z tym wielkich akcji migracyjnych; forsownej polityki industrializacji w okresie gospodarki centralnie planowanej (1945–1989).

Największe zagęszczenie ludności występuje na południu Polski, a najmniejsze w części północno‑wschodniej i północno‑zachodniej. Na mapie poniżej wyróżnia się obszar przypominający kształt trójkąta o podstawie leżącej wzdłuż południowej granicy i wierzchołku w okolicach Trójmiasta. Taki układ związany jest z rozwojem gospodarczym, który skoncentrował się w Polsce Południowej i Polsce Centralnej. Szczególnie zwraca tu na siebie uwagę region katowicko‑krakowski, a ponadto większe miasta i zespoły miejskie – Warszawa, Łódź, Trójmiasto, Wrocław, Poznań.Obszary słabo zaludnione to przede wszystkim duże kompleksy leśne na Pojezierzu Pomorskim i Mazurskim, Ziemi Lubuskiej, w Beskidach Wschodnich. Tam też mało jest miast – przeważa ludność wiejska – co wpływa na niską średnią gęstość zaludnienia.

zjawisko depopulacji

Pod koniec XX wieku zaobserwowano w Polsce nasilanie się zjawiska depopulacji, czyli wyludniania. Najbardziej widoczne było ono na wiejskich obszarach wschodniej Polski, skąd coraz więcej młodej ludności migrowało do miast, a zwłaszcza do Warszawy. Zjawisko wyludniania całego obszaru Polski nasiliło się szczególnie po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej i otworzeniu rynków pracy dla Polaków na przykład w Wielkiej Brytanii, Irlandii czy Niemczech. Z tego powodu nasz kraj zmniejszył nieco liczbę mieszkańców, a największy odpływ ludności zanotowano w województwie opolskim – od dawna mieszka tam wiele rodzin posiadających niemieckie korzenie i teraz duża ich część, zwłaszcza ludzie młodzi, zdecydowała się na emigrację.

podsumowanie

Rozmieszczenie ludności w Polsce jest nierównomierne, co wynika z: warunków środowiska przyrodniczego; rozwoju rolnictwa, rzemiosła, usług, a w największym stopniu przemysłu; zaborów i przesunięć granic politycznych i administracyjnych (np. migracja na Ziemie Odzyskane);

Najrzadziej zaludniona jest Polska Północno‑Zachodnia i Północno‑Wschodnia ze względu na znaczne zalesienie i małą liczbę miast.

Najgęściej zaludniona jest Polska Południowa i Centralna ze względu na najlepszy rozwój gospodarczy tego obszaru.

migracji na obszary dające szanse lepszego życia (np. ze wsi do miast);czynników demograficznych – urodzenia, zgony, starzenie się społeczeństwa.