Polisacharydy

Polisacharydy, czyli cukry złożone

Polisacharydy są złożone z merów będących cukrami prostymi połączonych wiązaniami glikozydowymi.

Polisacharydy, wielocukry, cukry złożone to grupa węglowodanów i zarazem biopolimerów.

Wzór ogólny

Stanowią one ważną grupę polimerów naturalnych wykorzystywanych w organizmach żywych jako materiał budulcowy i zapasowy.

Grupa ta charakteryzuje się dużą różnorodnością, jeżeli chodzi o strukturę i miejsce występowania.

Do polisacharydów i ich pochodnych zalicza się między innymi:

• skrobię – materiał zapasowy roślin, gromadzony w owocach, nasionach, korzeniach, liściach, bulwach, rdzeniu łodygi i kłączach
• inulina – materiał zapasowy niektórych roślin
• glikogen – materiał zapasowy u zwierząt, występuje głównie w mięśniach szkieletowych i wątrobie
• dekstran – forma zapasowa dla bakterii i drożdży
• celulozę i jej pochodne – główny składnik budulcowy roślin,
• chitynę – substancja podporowa budująca pancerze skorupiaków, oskórek owadów i ściany komórkowe niektórych gatunków grzybów (najpowszechniej występujący na Ziemi polisacharyd)
• karageninę i alginian – polimery otrzymywane z wodorostów (stosowane w kuchni Dalekiego Wschodu jako zagęstnik)
• kwas hialuronowy – zwiększający elastyczność skóry
• heparynę – produkowana przez komórki tuczne ssaków mieszanina polimerów o właściwościach przeciwzakrzepowych.

Gdzie możemy na codzień spotkać skrobię i celulozę?

Mąka ziemniaczana zawiera ponad 80% skrobi i używana jest m.in. do zagęszcznia potraw np. kisielu czy budyniu. Skrobia znajduje się np. w pieczywie i makaronach, a w przyrodzie występuje np. w ryżu, zbożach i ziemniakach. Celuloza jest głównym składnikiem papieru. Celuloza występuje we wszystkich roślinach - jest składnikiem ścian komórkowych, zapewnia ona trwałość i elastyczność łodygom.

skrobia

Uzyskuje się ją przede wszystkim z bulw ziemniaków i kukurydzy. W połączeniu z zimną wodą tworzy zawiesinę która we wrzącej wodzie pęcznieje, tworząc kleik skrobiowy.

Skrobia

właściwości

chemiczne

fizyczne

• substancja stała
• barwa biała
• śliska w dotyku
• trudno rozpuszcza się w zimnej wodzie
• higroskopijna

• bezwonna
• bez smaku

Zastosowanie skrobi

jak wykryć obecność skrobi?

Celuloza

Właściwości

Fizyczne

Chemiczne

• stała włóknista substancja
• biała barwa
• nie rozpuszcza się w wodzie

• bezwonna
• bez smaku

Zastosowania celulozy

Jakie znaczenie dla organizmów mają skrobia i celuloza?

W organizmie człowieka pod wpływem enzymów i kwasów skrobia ulega przemianie: Rozkład skrobi nie prowadzi do natychmiastowego otrzymywania glukozy. W organizmie człowieka celuloza nie ulega strawieniu. Celulozę zaliczamy do błonników pokarmowych.

Błonnik pokarmowy

Błonnik pokarmowy odgrywa ważną rolę w procesie trawienia. Najwięcej błonnika znajduje się w otrębach i kiełkach przenicy, w chlebie razowym oraz w warzywach i owocach. Spożywanie dużej ilości produktów bagatych w błonnik zapobiega powstawaniu wielu chorób.

Ciekawostki

Chityna jest odpowiednikiem celulozy w organizmach stawonogów i grzybów. Kleik skrobiowy (mieszanina skrobi z wodą) powszechnie zwany krochmalem, jest używany do krochmalenia tkanin np. pościeli. Termity odżywiają się celulozą zawartą w roślinach.

Źródła

• https://pl.wikipedia.org/wiki/Polisacharydy
• podręcznik do chemii klasa 8
• https://epodreczniki.pl/a/cukry---skrobia-i-celuloza/DZQQ5kibs

Dziękujemy za uwagę