Bolesław Prus, Kroniki, LO po SP

Obowiązki względem ludzkości i cywilizacji. Hasła pozytywizmu w felietonie.

Na lekcji zapoznamy się z felietonem – gatunkiem, który swą popularność zawdzięcza rozwojowi prasy w XIX w. Wybitnym twórcą felietonów był Bolesław Prus, który w humorystyczny sposób pisał w nich o sprawach życia codziennego, a przy tym nie tracił z oczu ważnych problemów swojej epoki.

Prus związał się z dziennikarstwem na niemal czterdzieści lat – współpracował z wieloma gazetami, zwłaszcza z „Kurierem Warszaw-skim” i „Kurierem Codziennym”. Zyskał sławę wybitnego i pracowitego publicysty. W latach 1874–1911 napisał ponad tysiąc felietonów . Nazywał je "Kronikami", gdyż omawiały aktualne wydarzenia z życia społecznego i kulturalnego, rzadziej politycznego (ze względu na cenzurę carską) Warszawy, ziem polskich oraz Europy. W felietonach w przystępny sposób szerzył hasła pozytywistyczne i inicjował akcje społeczne, np. zbiórkę funduszy na wyprawę geograficzną Stefana Szolc-Rogozińskiego, o którym mowa w naszym felietonie. Propagował też rozwój organizacji i stowarzyszeń, wiele uwagi poświęcał zagadnieniom gospodarki, edukacji, mentalności zbiorowej Polaków. Umiał w okruchach codzienności znaleźć głębsze znaczenie, wyraz tendencji epoki. Czytelnicy "Kronik" cenili je za żywy, lekki styl, wnikliwość spostrzeżeń, a także za humor – życzliwy ludziom i światu.

Funkcje społeczne prasy w XIX w.:

– prasa jako trybuna myśli młodych pozytywistów (np. propagowanie tez społeczno-politycznych w publicystyce warszawskiego pozytywizmu, miejsce prowadzenia sporów ideowych z rzecznikami poprzedniej epoki), – prasa jako szkoła literacka młodych pisarzy-publicystów (np. miejsce publikacji debiutów prozatorskich pisarzy pokolenia młodych: nowel, opowiadań, miniatur narracyjnych itd.), – „młoda prasa” jako zjawisko socjologiczne (praca w redakcji jako sposób integracji środowiska młodych intelektualistów).

Wyjaśniamy pojęcia:

Przysłowie

Mowa ezopowa

Aforyzm

Felieton

Zapoznaj się z definicją pojęć "publicystyka" i "publicysta". Odpowiedz na pytania:

• Czego dotyczą wypowiedzi publicystyczne? • Jakie są popularne gatunki publicystyczne? • Jaki jest cel tekstów publicystycznych? • Czym różnią się teksty publicystyczne od informacyjnych?

Podręcznik, str. 180.-183.

1. Ustal, w jaki sposób zostały zrealizowane przez autora cechy gatunkowe felietonu. W tym celu uzupełnij tabelę.2. Wyjaśnij, w jakim celu Prus przywołał wydarzenia historyczne? Jaki mają związek z hasłami pozytywistycznymi?