Nagonasienne

Temat:

Nagonasienne

Nauczysz się:

• opisywać miejsca występowania roślin nagonasiennych na Ziemi i ich przystosowania do warunków życia;
• opisywać charakterystyczne cechy roślin nagonasiennych;
• rozpoznawać najczęściej spotykane gatunki nagonasiennych;
• przedstawiać znaczenie nagonasiennych.

Notatka

Podział roślin nagonasiennych

Rośliny, które poza korzeniem, łodygą i liściem wytwarzają kwiaty, owoce oraz nasiona nazywamy nasiennymi.

Dzielą się na: > nagonasienne > okrytonasienne

Notatka

Cechy roślin nagonasiennych

• rośliny naczyniowe
• nie wytwarzają owoców, ale rozsiewają się za pomocą nasion
• większość to rośliny iglaste, nazywane tak ze względu na budowę liści, które przybierają kształt igieł
• należą do nich drzewa i krzewy żyjące wyłącznie na lądzie
• zwykle zimozielone, odporne na mrozy i suszę

Kwiatostan męski

Kwiatostan żeński

• liście sosny zwyczajnej mają postać wąskich i dosyć długich igieł, które wyrastają po dwie ze skróconych pędów (krótkopędów)
• długość i liczba igieł to ważne cechy, na podstawie których rozróżnia się gatunki sosny
• igły sosny są zimozielone, dlatego także w zimie mogą prowadzić fotosyntezę
• budowa igieł większości drzew nagonasiennych klimatu umiarkowanego i chłodnego stanowi przystosowanie do warunków suszy i mrozu
• ich kształt to wynik redukcji powierzchni, co ogranicza parowanie wody z liści
• pokrywa je gruba skórka osłonięta warstwą wosku, chroniąca liście przed nadmierną utratą wody

Notatka

Rozmnażanie roślin nagonasiennych

Świerk pospolity

Rośnie w północno‑wschodniej Polsce oraz w wyższych partiach gór. Osiąga około 45 m wysokości. Ma krótkie, ostro zakończone, graniaste i kłujące igły, które pojedynczo wyrastają z pędu i utrzymują się na nim przez 5‑7 lat. Jego długie i walcowate szyszki zwisają z gałązek, a po dojrzeniu w całości opadają na ziemię.

Jodła pospolita

Występuje na południu Polski w niższych partiach gór. Jest potężnym drzewem o gęstej koronie dorastającym do 50 m wysokości. Jej płaskie igły wyrastają pojedynczo. Są zaokrąglone na szczycie i nie kłują tak, jak igły świerka. Z wierzchu są ciemnozielone, a od spodu mają dwa białe paski. Szyszki jodły są walcowate, a zanim dojrzeją, stoją na gałęziach, zaś po dojrzeniu rozpadają się na pojedyncze łuski.

Modrzew europejski

Dorasta do 35 m wysokości. Ma jasnozielone, miękkie igły, które rosną w pęczkach, a jesienią żółkną i opadają. Szyszki są niewielkie, jajowate, skierowane do góry.

Cis pospolity

Można spotkać w naturalnych siedliskach w górach i północno‑zachodniej Polsce. Zwykle jest krzewem lub niewielkim drzewem. Ma płaskie, miękkie, ostro zakończone ciemnozielone igły o jasnozielonym spodzie.

Mięsista osnówka obrasta nasiona cisu.

Cis nie wytwarza szyszek, jego nasiona otoczone są czerwoną soczystą osłoną – osnówką. Cała roślina z wyjątkiem osnówki, którą żywią się ptaki, posiada właściwości trujące. Uprawne odmiany cisa często sadzi się w parkach i ogrodach. Cisy należą do roślin długowiecznych. Ocenia się, że mogą żyć nawet do 3 tys. lat.

Jałowiec pospolity

Jest krzewem występującym powszechnie w borach sosnowych. Ma krótkie, sinozielone, ostre i kłujące igły, wyrastające po trzy wokół pędu. Jesienią powstają na nich mięsiste, granatowe szyszkojagody.

Kosodrzewina

Jest gatunkiem sosny. Tworzy krzewiaste zarośla w górnych partiach gór. Jej krótkie i bardzo sztywne igły wyrastają po dwie ze skróconego pędu. Szyszki są małe, okrągławe.

Inne drzewa nagonasienne

Miłorząb

Długowieczne drzewo dorastające do 40 m wysokości. Liście wachlarzowate, opadające na zimę, nasiona w żółtych osnówkach. Występuje w południowo-wschodniej części Chin. Sprowadzony do Europy i sadzony jako drzewo ozdobne w parkach i ogrodach.

Inne drzewa nagonasienne

Mamutowce

Najwyższe drzewa na świecie. Dorastają do ponad 100 m wysokości. Mają bardzo krótkie igły oraz małe, jajowate szyszki (4–9 cm). Mamutowce rosną jedyna na stokach gór w Kalifornii (USA).

Znaczenie roślin nagonasiennych w przyrodzie

Nagonasienne są miejscem schronienia i źródłem pokarmu dla zwierząt.

Puszczyk zwyczajny

Znaczenie roślin nagonasiennych dla człowieka

Z drewna nagonasiennych produkuje się:

Meble

Papier

Bale do budowy domów.

Znaczenie roślin nagonasiennych dla człowieka

Nagonasienne są cennym surowcem do produkcji leków, a także atrakcyjną ozdobą ulic, parków i skwerów.

Olejek sosnowy stosowany w masażu łagodzi dolegliwości reumatyczne oraz bóle mięśniowe.