Krajobraz pustyni gorącej i pustyni lodowej

Krajobrazy świata

Krajobraz pustyni gorącej i pustyni lodowej

Cele

Pustynia to obszar, na którym ze względu na niesprzyjające warunki klimatyczne roślinność jest bardzo uboga lub w ogóle nie występuje.

Zastanów się, jak te pustynie nazywają się?

vs

Typy pustyń:

Pustynia gorąca - teren o dużej powierzchni, pozbawiony zwartej szaty roślinnej wskutek małej ilości opadów i przynajmniej okresowo wysokich temperatur powietrza, co sprawia, że parowanie przewyższa ilość opadów. Na gorących pustyniach temperatury przekraczają nawet 50 °C, nocą zaś spadają do 0 °C. Charakterystyczne są dla nich znaczne amplitudy dobowe temperatury, stały deficyt wilgotności oraz silne nasłonecznienie.

Pustynia lodowa – obszar praktycznie pozbawiony pokrywy roślinnej, występuje w strefie podbiegunowej. Na pustyniach polarnych przez cały rok obserwuje się temperatury ujemne (-20 do -50 stopni C.), opady wyłącznie w postaci śniegu (do 250 mm rocznie) oraz zjawisko dnia i nocy polarnej.

Pustynie gorące znajdują się w pobliżu zwrotników. Największe pustynie gorące znajdują się w Afryce, Azji oraz Australii.

Na którym kontynencie nie wystepują pustynie gorące?

Klimat pustyń gorących

Pustynie gorące znajdują się w strefie klimatów zwrotnikowych.

Na gorących pustyniach występują:

• niewielkie opady, które są rzadko i nieregularnie ( do 200 mm rocznie)

• silne wiatry, które wraz z wysoką temperaturą potęgują suszę
• duże dobowe wahania temperatury ( w ciągu dnia 40 °C, a nocą temperatura spada poniżej 0 °C) i bardzo niska wilgotność

rzeźba terenu w strefie pustyń

Ze względu na materiał budujący wyróżnia się następujące typy pustyń:

piaszczystą (erg)

żwirową (serir)

ilasta ( *takyr- Ameryka Północna *playa- Ameryka Południowa)

kamienistą (hamada)

Są też pustynie słone (np. Salar de Uyuni w Boliwii)

Wydma – piaszczyste wzniesienie usypane przez wiatr. Warunki środowiska wpływają na różny kształt i rozmiar wydm. Powstawanie wydmy jest ściśle związane z transportem materiału piaszczystego: piasek pędzony wiatrem blisko powierzchni lub wleczony po niej zatrzymuje się za takimi przeszkodami jak głazy, zarośla czy nierówności gruntu – gromadząc się wówczas tworzy wydmę.

Jak powstają wydmy? - Nauka. To lubię.

Grzyb skalny – forma skalna, powstająca na skutek erozyjnej działalności wiatru (korazja). Unoszony wiatrem piasek i inne odłamki skalne uderzają w napotykane przeszkody. Erozja wietrzna działa najsilniej u podstawy formy lub na jej środku, gdzie niesionego przez wiatr materiału jest najwięcej i jest on największy. W ten sposób ów materiał żłobi w skałach zadziwiające formy (kształtem przypominają grzyba).

Korazja to proces polegający na niszczeniu powierzchni skalnej poprzez uderzanie w nią ziarnami piasku i okruchami skał. W wyniku korazji powstają m.in. grzyby skalne, graniaki i bruzdy korazyjne.

Świat roślin i zwierząt pustyń gorących

Na pustyniach gorących mogą przetrwać jedynie te zwierzęta, które przystosowały się do niskich opadów i wysokiej temperatury. Brak tu zwartej szaty roślinnej Najbujniejsza roślinność występuje w obniżeniach i w dolinach wyschłych rzek – ued (wadi)

moloch straszliwy

Zastanów się w jaki sposób zwierzęta te przystosowały się do życia na pustyni?

Życie mieszkańców strefy pustyń gorących

Pustynie są bardzo słabo zaludnione. Ludzie mieszkają głównie w oazach. Mają tam łatwy dostęp do wód podziemnych, dzięki czemu mogą nawadniać pola i uprawiać zboża. W oazach domy budują z kamienia i gliny ( suchy klimat sprawia, że nie jest ona rozmywana przez deszcz).

Dom beduinów w oazie.

Mieszkańcy pustyń gorących: Beduini (płn. Afryka i Płw. Arabski i Tuaregowie (zach. Sahara)

Część mieszkańców pustyń prowadzi koczowniczy tryb życia. Zajmują się hodowlą wielbłądów, owiec i kóz. W północnej Afryce i na Półwyspie Arabskim ludzi tych nazywamy beduinami.

-Pustynie lodowe-

leżą w strefie klimatów okołobiegunowych. Ta strefa obejmuje Antarktykę i pokryte lodem obszary w Arktyce.

Arktyka to Ocean Arktyczny wraz z wyspami i północnymi obrzeżami Ameryki Północnej, Azji i Europy.

Antarktykę tworzy Antarktyda wraz z otaczającymi ją wyspami i Oceanem Południowym.

Klimat strefy pustyń lodowych

Na lodowych pustyniach :

• przez prawie cały rok utrzymuje się ujemna temperatura powietrza,
• wieje bardzo silny wiatr,
• opady są niskie (do 250 mm rocznie) , niemal wyłącznie w postaci śniegu.
• występuje zjawisko dnia polarnego ( Słońce wtedy nie zachodzi min dobę) i nocy polarnej ( Słońce wtedy nie wschodzi min. dobę). Na biegunach dzień polarny i noc polarna trwają po pół roku.

Arktyka jest cieplejsza od Antarktyki.

Świat roślin i zwierząt pustyń lodowych

Arktyka i Antarktyka to dwa odizolowane od siebie obszary. Z tego względu na każdym z nich występują odmienne gatunki zwierząt. Na większości obszaru Antarktydy wystepują tylko lód i skały. Większość zwierząt tej pustyni zamieszkuje wody oceanów (foki, wieloryby) i tereny wybrzeży (maskanury, pingwiny). Niektóre z nich przemieszczają się w głąb lądu w celu złożenia jaj i wychowania potomstawa.

Rośliny występują wyłącznie na wolnych od lodu wybrzeżach

Śmiałek antarktyczny

Porost

Kolobant antarktyczny jest jedna z dwóch roślin kwiatowych występujących na Antarktydzie

Mech

Zwierzęta Arktyki i Antarktyki

Życie mieszkańców strefy pustyń lodowych

Pustynie lodowe są to tereny niemal bezludne. * Na Antarktydzie znajdują się jedynie stacje badawcze, w których czasowo przebywają naukowcy. * W Arktyce ludzie mieszkają tylko na obszarach niepokrytych lodem, np. na wybrzeżach Grenlandii czy wysp archipelagu Svalbard.

Polska Stacja Antarktyczna im. Henryka Arctowskiego

Inuici - mieszkańcy Arktyki

Porównanie pustyń gorących z pustyniami lodowymi

Sprawdź swoją wiedzę

Pustynie lodowe

Pustynie gorące

vs

Jeśli chcesz sprawdzić swoją wiedzę

Typy pustyń

Pustynie świata

Quiz - Izabella Kleinszmidt

Notatka

Notatka

Praca domowa

Karta pracy, którą możesz wykonać w Ticku albo pobrać i edytować w pdf.

link do karty pracy w Ticku

wersja w pdf

Karta w Ticku wróci do mnie sama, natomiast te osoby, które wybiorą wersję pdf, proszę odesać na emila - wiolettaor@wp.pl

Do przygotowania prezenatcji wykorzystałam zasoby Internetu oraz materiały z wydawnictw: Nowej Ery i Mac.

Wioletta Orłowska