Czym są kompetencje społeczne

Czym są kompetencje społeczne? Praca zaliczeniowa Oligofrenopedagogika semestr 3 Anna Brzeska

Kompetencje społeczne według literatury przedmiotu

Słowo kompetencja pochodzi z języka łacińskiego (competentia – ʽodpowiedniość; zgodnośćʼ; od competere - ʽschodzić się; zgadzać się; nadawać się; współzawodniczyćʼ) i oznacza właściwość, zakres uprawnień, pełnomocnictw instytucji lub osoby do realizowania określonego działania, a także zakres czyjejś wiedzy, umiejętności, odpowiedzialności (Kopaliński, 2007)

Według D. Golemana (1997, 2007) umiejętności społeczne są, obok rozumienia siebie i własnych emocji czyli samoświadomości, umiejętności kierowania i kontrolowania emocji, oraz zdolności do samomotywacji i empatii, podstawą inteligencji emocjonalnej jednostki. Inteligencja emocjonalna ”określa nasze potencjalne możliwości nauczenia się podstaw samokontroli i tym podobnych umiejętności, kompetencja emocjonalna pokazuje, ile z tych potencjalnych możliwości przekłada się na umiejętności w miejscu pracy” (Goleman, 2007)

W Słowniku języka polskiego (1981) wyjaśniono pojęcie umiejętności, jako „praktyczną znajomość czegoś, biegłość w czymś, zdolność wykonywania czegoś”, zdolność zaś jako „predyspozycję do łatwego opanowywania pewnych umiejętności , zdobywania wiedzy, uczenia się”. Kompetencja zdefiniowana jest natomiast jako „zakres czyjejś wiedzy, umiejętności lub odpowiedzialności”.

T. Rostkowski (2006) rozpatruje pojęcie kompetencji jako integralną całość, na którą składają się: uzdolnienia, umiejętności i zdolności, wiedza, kompetencje fizyczne, style, osobowość, zasady i wartości oraz zainteresowania.

W literaturze przedmiotu jest wiele definicji kompetencji społecznych. „Kompetencje społeczne można najkrócej zdefiniować jako umiejętności warunkujące sprawne zarządzanie sobą i wysoką skuteczność interpersonalną” (Smółka, 2008) Według teorii Smółki kompetencje społeczne można przedstawić na dwa sposoby: * pierwsze to: kompetencje społeczne można określić jako „zdolność do generowania zachowań społecznych, które umożliwiają oraz ułatwiają inicjowanie i podtrzymywanie pozytywnych relacji interpersonalnych”… * W drugim sposobie natomista w pojmowaniu kompetencji społecznych istotna jest „skuteczność realizacji własnych zamierzeń w kontaktach z ludźmi”(Smółka, 2008)

Matczak (2005, 2009) przez kompetencje społeczno-emocjonalne rozumie złożone umiejętności warunkujące efektywność regulacji emocjonalnej i radzenia sobie w różnego rodzaju sytuacjach społecznych.

Mimo różnego definiowania kompetencji społecznych, panuje zgodność co do tego, że warunkują one efektywność funkcjonowania jednostki.

Smółka (2008) akcentuje trzy aspekty kompetencji społecznych, które są niezależne od siebie:

poznawczy , czyli umiejętność trafnego oraz sprawnego myślenia o sytuacjach społecznych, znajomość reguł społecznych, empatia poznawcza oraz umiejętność planowania zachowań społecznych;

motywacyjny, czyli tendencja do podejmowania ryzyka społecznego i angażowania się w sytuacje społeczne, postawy interpersonalne;

behawioralny, czyli posiadanie umiejętności społecznych i ich dobre wykorzystywanie

Zdaniem Smółki kiedy mówimy o kompetencjach społecznych, „najczęściej podkreślamy znaczenie aspektu behawioralnego, czyli umiejętności generowania adekwatnych i skutecznych w danej sytuacji zachowań, wprawy w podejmowaniu wyzwań interpersonalnych i społecznego odbioru zachowania jednostki” (Smółka,2008).

Na definiowanie kompetencji społeczno-emocjonalnych według Matczaka składają między innymi: (Matczak 2005, 2009)

• Umiejętności związane z percepcją społeczną (trafne spostrzeganie innych, np. ich przeżyć lub intencji, oraz rozumienie i

prawidłowa ocena sytuacji społecznych),

• Wrażliwość społeczna, empatia i decentracja interpersonalna,

• Znajomość reguł społecznych i umiejętność odpowiedniego zachowania się w sytuacjach społecznych,\

• Umiejętność rozwiązywania konkretnych problemów interpersonalnych i sterowania sytuacjami społecznymi,

• Umiejętności warunkujące radzenie sobie w sytuacjach konfliktowych i wymagających asertywności,

• Efektywna autoprezentacja i umiejętność wpływania na innych,

• Umiejętności komunikacyjne,

• Umiejętności kooperacyjne

Dziękuję!!!