Wypowiedzenia i czesci zdania
Anita Bugaj
Typy wypowiedzeń i intencje mówiącego
Wypowiedzenie - zrozumiały, logicznie uporządkowany ciąg wyrazów, powiązany ze sobą znaczeniowo i gramatycznie.
b) pytające
c) rozkazujące
a) oznajmujące
Intencja: mówiący informuje, opowiada. Np. Umiem pływać. Mam dobre oceny. Lubię zupę ogórkową.
Intencja: mówiący wydaje polecenie lub prosi. Np. Uspokój się! Proszę o podanie soli. Idź już spać!
Intencja: mówiący próbuje się dowiedzieć. Np. Kiedy będzie obiad? Czy dzisiaj pójdziemy do kina? Dlaczego krzyczysz?
zad. 8 s. 126 (zielony podręcznik)
Dlaczego interpunkcja jest ważna?
wielka litera sygnalizuje początek zdania,
wykrzyknik może zamykać wszystkie typy wypowiedzeń,
wykrzyknik służy również podkreślaniu silnych emocji,
kropka stoi na końcu wypowiedzeń oznajmujących oraz rozkazujących,
przecinki oddzielają jedne wypowiedzenia od drugich.
pytajnik kończy wypowiedzenia pytające,
zad. 6 s. 129 (zielony podręcznik)
Rodzaje wypowiedzeń
Równoważnik zdania
Zdanie
Wypowiedzenie, które nie zawiera czasownika w formie osobowej lub jest pozbawione czasownika. Np. Marek u Pauliny. Zjeść obiad. Płakać.
Wypowiedzenie, które zawiera czasownik w formie osobowej. Np. Marek odwiedził Paulinę. Szybko zjedz obiad! Dlaczego płaczesz?
zad. 5 s. 131 i zad. 6 s. 132 (zielony podręcznik)
Orzeczenie i podmiot w zdaniu
1. Orzeczenie i podmiot są głównymi częściami zdania.
2. Orzeczenie - informacja o czynności lub stanie w zdaniu. Najczęściej określana za pomocą czasownika (co robi?). Janek pracował ciężko. Kasia rozbiła ulubiony kubek. Mama gotuje obiad. Lubię lody czekoladowe. Pójdę jutro na zakupy.
3. Podmiot - informacja o tym, kto wykonuje czynność w zdaniu. Najczęściej określana za pomocą rzeczownika (kto? co?). Janek pracował ciężko. Kasia rozbiła ulubiony kubek. Mama gotuje obiad. Lubię lody czekoladowe. Pójdę jutro na zakupy.
Informację o podmiocie przekazuje orzeczenie, czyli: Lubię (kto?) - ja lubię // Pójdę (kto?) - ja pójdę
4. Orzeczenie i podmiot tworzą w zdaniu ZWIĄZEK GŁÓWNY.
Bez orzeczenia NIE MA zdania!!!
Zad.
Zaznacz orzeczenia i podmioty.
6. Pomagaliśmy mamie w kuchni.
1. Zuzia biega jak szalona.
7. Drzewa urosły w ogrodzie sąsiada.
2. Królik ciągle chrupie marchewkę.
8. Zrobił zadanie domowe.
3. Miła Asia kocha psy.
9. Kuba i Kacper oglądali telewizję.
4. Bohater opowiada historię.
10. Jestem zwyciezcą maratonu.
5. Pokój nagle się zmniejszył.
zad. 9 s. 138 (zielony podręcznik)
Zdania pojedyncze nierozwinięte i rozwinięte
Zdania nierozwinięte
Składają się z podmiotu i orzeczenia lub zawierają wyłącznie samo orzeczenie. Np. Babcia czekała. Czekała.
Zdania rozwinięte
Oprócz orzeczenia i podmiotu zawierają dodatkowe określenia wzbogacające treść wypowiedzeń. Np. Ukochana babcia z utęsknieniem czekała na dzieci.
orzeczenie
podmiot
Zadanie
Rozwiń podane zdania: a) Mama czyta. b) Padał deszcz. c) Jedzie. d) Kasia koloruje. e) Tata naprawia.
zad. 7, 8, 9 s. 142 (zielony podręcznik)
Grupa podmiotu i orzeczenia
Grupa orzeczenia
Grupa podmiotu
Zawiera orzeczenie i określenia orzeczenia w zdaniu. Wesoła Agnieszka z Płocka rozwiązuje pilnie zadanie matematyczne.
Zawiera podmiot i jego wszystkie określenia. Wesoła Agnieszka z Płocka rozwiązuje pilnie zadanie matematyczne.
Zadanie
Zaznacz grupę podmiotu i orzeczenia: a) Kolorowa kredka wpadła do piórnika mojej koleżanki. b) Zdenerwowany nauczyciel geografii krzyczy na rozbrykanych uczniów. c) Dzielni lekarze walczą od roku o powrót do zdrowia.
zad. 4 s. 144 oraz zad. 10 s. 146 (zielony podręcznik)
Związki wyrazowe w zdaniu
Wyrazy w zdaniu łączą się w związki wyrazowe.Orzeczenie i podmiot to związek główny. Pozostałe to związki poboczne.
Miejska biblioteka organizuje ogólnopolski konkurs czytelniczy.
grupa podmiotu
CO ROBI?
organizuje
biblioteka
CO?
JAKA?
konkurs
miejska
JAKI?
JAKI?
ogólnopolski
czytelniczy
grupa orzeczenia
Zaczarowana kareta przyjechała do zamku złej królowej.
CO ZROBIŁA?
kareta
przyjechała
JAKA?
DOKĄD?
grupa orzeczenia
do zamku
zaczarowana
CZYJEGO?
grupa podmiotu
królowej
JAKIEJ?
złej
Dzisiejsza lekcja przejdzie do historii.
CO ZROBI?
lekcja
przejdzie
JAKA?
DO CZEGO?
do historii
dzisiejsza
grupa podmiotu
grupa orzeczenia
Miła klasa 5c wybrała się na lody czekoladowe z bitą śmietaną.
CO ZROBIŁA?
klasa
wybrała się
KTÓRA?
JAKA?
DOKĄD?
5c
na lody
miła
grupa orzeczenia
JAKIE?
Z CZYM?
grupa podmiotu
czekoladowe
ze śmietaną
JAKĄ?
bitą
Zadanie
Wykonaj wykresy zdań z pytaniami: a) Amerykański prawnik wygrał sądową batalię. b) Fizyczna łamigłówka pokonała smutnego Marka. c) Wczorajsza dyskoteka zgromadziła miłośników tańca współczesnego. d) Magiczne zaklęcie otworzyło niebieską bramę królewską. e) Zapracowany tata zapomniał o planowanym wyjeździe wakacyjnym w góry. f) Zgrana paczka przyjaciół kupiła Karolinie zestaw pachnących świeczek.
Amerykański prawnik wygrał sądową batalię.
prawnik
wygrał
sądową
batalię
amerykański
CO ZROBIŁ?
JAKĄ?
CO?
JAKI?
grupa podmiotu
grupa orzeczenia
Dziękuję!
Wypowiedzenia i części zdania dla 4 kl.
Anita Bugaj
Created on April 21, 2021
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
Explore all templates
Transcript
Wypowiedzenia i czesci zdania
Anita Bugaj
Typy wypowiedzeń i intencje mówiącego
Wypowiedzenie - zrozumiały, logicznie uporządkowany ciąg wyrazów, powiązany ze sobą znaczeniowo i gramatycznie.
b) pytające
c) rozkazujące
a) oznajmujące
Intencja: mówiący informuje, opowiada. Np. Umiem pływać. Mam dobre oceny. Lubię zupę ogórkową.
Intencja: mówiący wydaje polecenie lub prosi. Np. Uspokój się! Proszę o podanie soli. Idź już spać!
Intencja: mówiący próbuje się dowiedzieć. Np. Kiedy będzie obiad? Czy dzisiaj pójdziemy do kina? Dlaczego krzyczysz?
zad. 8 s. 126 (zielony podręcznik)
Dlaczego interpunkcja jest ważna?
wielka litera sygnalizuje początek zdania,
wykrzyknik może zamykać wszystkie typy wypowiedzeń,
wykrzyknik służy również podkreślaniu silnych emocji,
kropka stoi na końcu wypowiedzeń oznajmujących oraz rozkazujących,
przecinki oddzielają jedne wypowiedzenia od drugich.
pytajnik kończy wypowiedzenia pytające,
zad. 6 s. 129 (zielony podręcznik)
Rodzaje wypowiedzeń
Równoważnik zdania
Zdanie
Wypowiedzenie, które nie zawiera czasownika w formie osobowej lub jest pozbawione czasownika. Np. Marek u Pauliny. Zjeść obiad. Płakać.
Wypowiedzenie, które zawiera czasownik w formie osobowej. Np. Marek odwiedził Paulinę. Szybko zjedz obiad! Dlaczego płaczesz?
zad. 5 s. 131 i zad. 6 s. 132 (zielony podręcznik)
Orzeczenie i podmiot w zdaniu
1. Orzeczenie i podmiot są głównymi częściami zdania.
2. Orzeczenie - informacja o czynności lub stanie w zdaniu. Najczęściej określana za pomocą czasownika (co robi?). Janek pracował ciężko. Kasia rozbiła ulubiony kubek. Mama gotuje obiad. Lubię lody czekoladowe. Pójdę jutro na zakupy.
3. Podmiot - informacja o tym, kto wykonuje czynność w zdaniu. Najczęściej określana za pomocą rzeczownika (kto? co?). Janek pracował ciężko. Kasia rozbiła ulubiony kubek. Mama gotuje obiad. Lubię lody czekoladowe. Pójdę jutro na zakupy.
Informację o podmiocie przekazuje orzeczenie, czyli: Lubię (kto?) - ja lubię // Pójdę (kto?) - ja pójdę
4. Orzeczenie i podmiot tworzą w zdaniu ZWIĄZEK GŁÓWNY.
Bez orzeczenia NIE MA zdania!!!
Zad.
Zaznacz orzeczenia i podmioty.
6. Pomagaliśmy mamie w kuchni.
1. Zuzia biega jak szalona.
7. Drzewa urosły w ogrodzie sąsiada.
2. Królik ciągle chrupie marchewkę.
8. Zrobił zadanie domowe.
3. Miła Asia kocha psy.
9. Kuba i Kacper oglądali telewizję.
4. Bohater opowiada historię.
10. Jestem zwyciezcą maratonu.
5. Pokój nagle się zmniejszył.
zad. 9 s. 138 (zielony podręcznik)
Zdania pojedyncze nierozwinięte i rozwinięte
Zdania nierozwinięte
Składają się z podmiotu i orzeczenia lub zawierają wyłącznie samo orzeczenie. Np. Babcia czekała. Czekała.
Zdania rozwinięte
Oprócz orzeczenia i podmiotu zawierają dodatkowe określenia wzbogacające treść wypowiedzeń. Np. Ukochana babcia z utęsknieniem czekała na dzieci.
orzeczenie
podmiot
Zadanie
Rozwiń podane zdania: a) Mama czyta. b) Padał deszcz. c) Jedzie. d) Kasia koloruje. e) Tata naprawia.
zad. 7, 8, 9 s. 142 (zielony podręcznik)
Grupa podmiotu i orzeczenia
Grupa orzeczenia
Grupa podmiotu
Zawiera orzeczenie i określenia orzeczenia w zdaniu. Wesoła Agnieszka z Płocka rozwiązuje pilnie zadanie matematyczne.
Zawiera podmiot i jego wszystkie określenia. Wesoła Agnieszka z Płocka rozwiązuje pilnie zadanie matematyczne.
Zadanie
Zaznacz grupę podmiotu i orzeczenia: a) Kolorowa kredka wpadła do piórnika mojej koleżanki. b) Zdenerwowany nauczyciel geografii krzyczy na rozbrykanych uczniów. c) Dzielni lekarze walczą od roku o powrót do zdrowia.
zad. 4 s. 144 oraz zad. 10 s. 146 (zielony podręcznik)
Związki wyrazowe w zdaniu
Wyrazy w zdaniu łączą się w związki wyrazowe.Orzeczenie i podmiot to związek główny. Pozostałe to związki poboczne.
Miejska biblioteka organizuje ogólnopolski konkurs czytelniczy.
grupa podmiotu
CO ROBI?
organizuje
biblioteka
CO?
JAKA?
konkurs
miejska
JAKI?
JAKI?
ogólnopolski
czytelniczy
grupa orzeczenia
Zaczarowana kareta przyjechała do zamku złej królowej.
CO ZROBIŁA?
kareta
przyjechała
JAKA?
DOKĄD?
grupa orzeczenia
do zamku
zaczarowana
CZYJEGO?
grupa podmiotu
królowej
JAKIEJ?
złej
Dzisiejsza lekcja przejdzie do historii.
CO ZROBI?
lekcja
przejdzie
JAKA?
DO CZEGO?
do historii
dzisiejsza
grupa podmiotu
grupa orzeczenia
Miła klasa 5c wybrała się na lody czekoladowe z bitą śmietaną.
CO ZROBIŁA?
klasa
wybrała się
KTÓRA?
JAKA?
DOKĄD?
5c
na lody
miła
grupa orzeczenia
JAKIE?
Z CZYM?
grupa podmiotu
czekoladowe
ze śmietaną
JAKĄ?
bitą
Zadanie
Wykonaj wykresy zdań z pytaniami: a) Amerykański prawnik wygrał sądową batalię. b) Fizyczna łamigłówka pokonała smutnego Marka. c) Wczorajsza dyskoteka zgromadziła miłośników tańca współczesnego. d) Magiczne zaklęcie otworzyło niebieską bramę królewską. e) Zapracowany tata zapomniał o planowanym wyjeździe wakacyjnym w góry. f) Zgrana paczka przyjaciół kupiła Karolinie zestaw pachnących świeczek.
Amerykański prawnik wygrał sądową batalię.
prawnik
wygrał
sądową
batalię
amerykański
CO ZROBIŁ?
JAKĄ?
CO?
JAKI?
grupa podmiotu
grupa orzeczenia
Dziękuję!