Fonetyka powtórka 8kl

Podstawowe pojęcia

Powstawanie głosek

Ćwiczenia

Fonetyka - powtórzenie.

Podział Głosek

Procesy fonetyczne

Funkcje "i"

Akcent

Podstawowe pojęcia

Podstawowe pojęcia

głoska - litera - sylaba -

najmniejszy dźwięk mowy; słyszymy ją i wymawiamy;

graficzny zapis głoski; zapisujemy ją i widzimy;

cząstka wyrazu, która zawiera przynajmniej jedną samogłoskę.

Powstawanie głosek

Powstawanie głosek

Podział głosek

Podział głosek

Samogłoski i spółgłoski

a, e, i, o, u/ó, y, ą, ę

np. b, p, k, g, d, s, z

Podział głosek

Podział głosek

Głoskiustne i nosowe

ę, ą; m, n, m', ń

np. g, k, z, f, a, e, i

Podział głosek

Podział głosek

Głoskitwarde i miękkie

np. g, k, z, f, n, s

np. g', k', ź, f', ń, ś

Podział głosek

Podział głosek

Głoskidźwięczne i bezdźwięczne

np. b, d, g, z, w; wszystkie samogłoski

np. p, t, k, s, f

Funkcje "i"

Funkcje "i"

- tworzy sylabę, np. i-n-d-y-k, - tworzy sylabę i oznacza miękkość, np. z'-i-m-a, - jest znakiem miękkości, np. s'-a-n-o.

Akcent

Akcent

- na przedostatnią sylabę (typowy akcent), np. wa-zo-nik, - na trzecią sylabę od końca , np. ma-te-ma-ty-ka, - na czwartą sylabę od końca , np. zro-bi-li-byś-my.

Procesy fonetyczne

Procesy fonetyczne

Upodobnienia pod względem dźwięczności: - ubezdźwięcznienie - głoska traci dźwięczność pod wpływem sąsiadującej głoski, np. twardy [tfardy], w:f; - udźwięcznienie - głoska zyskuje dźwięczność pod wpływem sąsiadującej głoski, np. prośba [proźba], ś:ź

Te upodobnienia mogą być wewnątrzywrazowe lub międzywyrazowe, np. nad szafką [nat szafką], d:t

Procesy fonetyczne

Procesy fonetyczne

Kierunek upodobnień: - wsteczne - pierwsza spółgłoska w parze upodabnia się do drugiej, np. zagadka [zagatka], d:t; - postępowe - druga spółgłoska w parze upodabnia się do pierwszej, np. przyroda [pszyroda], rz:sz

Procesy fonetyczne

Procesy fonetyczne

Pozostałe procesy: - utrata dźwięczności na końcu wyrazu - ostatnia głoska zmienia się w swój bezdźwięczny odpowiednik, np. chleb [chlep], b:p; - uproszczenie grupy spółgłoskowej - opuszczenie niektórych głosek przy wymawianiu wyrazu, np. sześćset [sejset]

Zadania

Zadania

1. Określ cechy głosek wg wzoru: d - spółgłoska, twarda, ustna, dźwięczna ę, m, ć, ki, u, f 2. Podziel poniższe wyrazy na głoski i litery oraz określ, jaką funkcję pełni "i". dziesięć, zimowisko, niespodzianka, biegun, ciastko, dźwięk

Zadania

Zadania

3. Zapisz wymowę fonetyczną podanych wyrazów oraz zapisz, jakie zjawisko fonetyczne zachodzi w każdym z nich. powstanie, wyprzedzać, wpływ, brzózka, chrzestny, trzeba 4. Podziel wyrazy na sylaby i zaznacz akcentowaną sylabę. uczennica, pisaliśmy, gramatyka, czterysta, zrobiłby, powiedzielibyśmy