Warunki życia w wodzie

Temat:

Warunki życia w wodzie

Poznasz:

• korzyści z życia w wodzie
• warunki panujące w wodzie
• przystosowania ryb do życia w wodzie

Wody stanowią środowisko życia wielu organizmów. Wśród nich można wyróżnić wody słone (morza i oceany) oraz wody słodkie (rzeki, jeziora i stawy). Wody słone mają słony smak, natomiast wody słodkie wcale nie zawierają słodkiej wody, lecz po prostu nie są słone.

Woda nieustannie się porusza

Ruch wody najwyraźniej widać w rzekach, strumieniach i potokach, ponieważ woda płynie w nich w jednym kierunku.

Przystosowania roślin do ruchu wody

Rośliny zanurzone w wodzie, np. wywłócznik, są wiotkie i bardzo delikatne. Mają zwykle postrzępione lub taśmowate liście oraz cienkie, elastyczne i odporne na rozerwanie łodygi.

Organizmy, które nie są w stanie przeciwstawić się ruchom wody, unoszą się w niej. Nazywamy je planktonem. W skład planktonu wchodzą m.in. drobne zwierzęta, np. rozwielitki, oraz niektóre rośliny, np. chlorella.

Rozwielitka

Chlorella

Wiele orgoanizmów wodnych skutecznie potrafi pokonywać ruchy wody lub się im oprzeć.

Ryby i żaby świetnie pływają, ponieważ mają dobrze umięśnione ciało.

Pijawki przytwierdzają się do dna lub zanurzonych w wodzie przedmiotów za pomocą przyssawek.

Ślimaki i małże mają ciężkie muszle, dzięki którym nie porywa ich prąd wody.

Część zwierząt odbiera informacje o szybkości i kierunku ruchu wody. Rybom do tego celu służy narząd zmysłu nazywany linią boczną.

Linia boczna

Umożliwa orientację nawet w mało przejrzystej wodzie.

W wodzie jest mniej tlenu niż w powietrzu

Tlen przenika do wody z powietrza oraz jest uwalniany przez rośliny wodne podczas procesu fotosyntezy. W wodzie jest go znacznie mniej niż w powietrzu i występuje w postaci rozpuszczonej.

Większe zwierzęta, np. ryby pobierają tlen przez skrzela. Woda wraz z tlenem dostaje się przez otwór gębowy, omywa skrzela i wypływa na zewnątrz szczelinami ukrytymi pod pokrywami skrzelowymi. W czasie jej przepływu tlen przenika do naczyń krwionośnych w skrzelach.

Drobne zwierzęta, np. rozwielitki, oraz drobne rośliny pobierają tlen całą powierzchnią ciała.

Na przykład delfiny i wieloryby, mimo że całe życie spędzają w wodzie, korzystają z tlenu zawartego w powietrzu.

Temperatura wody nie zmienia się gwałtownie

W środowisku wodnym nie ma gwałtownych zmian temperatury, ponieważ woda wolno się nagrzewa i wolno się ochładza. Zimą w głębszych rzekach i jeziorach zamarza tylko wierzchnia warstwa wody. Pod lodem woda pozostaje niezamarznięta. Jej temperatura nigdy nie spada poniżej 0 stopni C, a przy dnie ma około 4 stopni C. Dzięki temu większość żyjących tam organizmów może przetrwać zimę.

Światło

Światło słoneczne w zbiorniku wodnym dociera tylko do pewnej głębokości. Im głębiej, tym jest ciemniej.

Woda stawia większy opór niż powietrze

W wodzie o wiele trudniej się poruszać niż na lądzie, ponieważ opór wody jest większy niż opór powietrza.

Przystosowania zwierząt do ponywania oporu wody: > opływowy kształ ciała - większość ryb, delfiny, foki, pingwiny > ciało pokryte śluzem, dzięki czemu ciało jest gładkie i śliskie > posiadanie płetw - wszystkie ryby

Żaglica

Przystosowania ryb do życia w wodzie

Pęcherz pławny

Notatka:

małe