ŚREDNIOWIECZE - powtórka maturalna

Powtórzenie wiadomości

ŚREDNIOWIECZE

Start

7. Kronika Polska

WAŻNE Teksty:

1. Bogurodzica

8. Tristan i Izolda

2. Lament świętokrzyski

3. Legenda o św. Aleksym

9. Boska komedia

10. Imię róży

4. Rozmowa mistrza Polikarpa ze Śmiercią

5. Kwiatki św. Franciszka

6. Pieśń o Rolandzie

Bogurodzica

TEKST

• Najstarsza polska pieśń religijna i najstarszy polski tekst poetycki.
• Pierwszy zachowany przekaz rękopiśmienny pochodzi z 1407 roku. Melodia pieśni pochodzi z przełomu XIII i XIV wieku. Datuje się jej powstanie na czas około pierwszej połowy XIII wieku.
• Pierwsze dwie zwrotki to najstarsza część.
• Jan Długosz w swojej kronice nazwał ją CARMEN PATRIUM czyli pieśnią ojczystą.
• Nie znamy autora tej pieśni religijnej :(

INTERPRETACJA

I zwrotka II zwrotka

Pierwsza strofa jest apostrofą do Matki Bożej z prosbą o wstawiennictwo u Syna. Druga zwrotka jest skierowana do Chrystusa. Za wstawiennictwem Jana Chrzciciela lud prosi go o pobożne i dostatnie życie doczesne i raj po śmierci.

Apostrofa do Jezusa

Apostrofa do Matki Bożej

Prośba do Jezusa

Prośba do Matki Bożej

MOTYW DEESIS

Zaczerpnięty ze sztuki ikonicznej motyw, przedstawiający Chrystusa, a po jego obu stronach Maryję i Jana Chrzciciela. Symbolizuje on modlitwę wstawienniczą (Maryja i Jan Chrzciel wstawiają się u Jezusa za wiernymi).

1. Jak można scharakteryzować Matkę Bożą? Swoje wnioski poprzyj fragmentami z tekstu. 2. Czy utwór nawiązuje do średniowiecznego motywu deesis? Jeśli tak, wskaż w tekście fragmenty, które to potwierdzą.

ZADANIE

TEKST

LAMENT ŚWIĘTOKRZYSKI

• Zapisany w latach 70 XV wieku przez przeora klasztoru Świętego Krzyża (stąd nazwa).
• Prawdopodobnie jest to fragment dramatu liturgicznego, wystawianego w Wielki Piątek.
• Lament - gatunek liryczny, którego treść wyraża ból po śmierci bliskiej osoby.
• Inaczej zwany "Żalami Matki Boskiej pod Krzyżem". Nawiązuje do motywu "Stabat Mater" i ukazuje obraz Matki Bożej, stojącej pod Krzyżem.

INTERPRETACJA

W wierszu podmiotem lirycznym jest Matka Boska, stojąca pod Krzyżem. Ubolewa ona nad cierpieniem Syna. Wyraża swoje pretensje do Archanioła Gabriela, że nie zwiastował jej takiego bólu, ale radość. Na koniec wzywa wszystkie matki, by prosiły Boga o litość i żeby nigdy nie spotkało ich takie cierpienie

ZADANIE

1. Jakie środki stylistyczne zostały użyte w tekście. Czemu one służą? 2. Kto jest osobą mówiącą w wierszu. Wskaż w tekście fragmenty, potwierdzające twoją tezę.

WZORCE PARENETYCZNE

DOBRY RYCERZ Dobry rycerz jest przede wszystkim wierny królowi i Bogu. Broni swej wiary, honoru, służąc ojczyźnie i kościołowi. Szanuje damy. Jest odważny, nie boi się śmierci - umiera chwalebnie, co często opisywano bardzo podniośle (ars moriendi). Średniowiecznym ideałem rycerza jest Roland ("Pieśń o Rolandzie")

ŚREDNIOWIECZNY ASCETA Asceta wyrzeka się dóbr materialnych (nietrwałych), aby skupić się przede wszystkim na dobrach wiecznych. Rozdaje swój majątek ubogim, a sam trwa w ubóstwie, modląc się i umartwiając na chwałę Boga. Obraz średniowiecznego ascety ukazują żywoty świętych i legendy hagiograficzne np. Legenda o św. Aleksym

DOBRY WŁADCA Dobry władca jest przede wszystkim dobrym rycerzem. Do tego hojnym i gościnnym gospodarzem państwa. Dba o jego dobrobyt i potęgę. Jest pobożny i sprawiedliwy. Wzorem dobrego władcy jest Karol Wielki ("Pieśń o Rolandzie"), a także Bolesław Chrobry ("Kronika polska Galla")

LEGENDA O ŚWIĘTYM ALEKSYM

TEKST

"Legenda o świętym Aleksym" to dzieło hagiograficzne (opisuje żywot świętego). Podstawowym celem takich utworów jest dydaktyzm, czyli pouczanie odbiorcy. Św. Aleksy jest wzorem średniowiecznego ascety (osoby, która wyrzeka się doczesnych przyjemności, umartwia się i poświęca swoje życie Bogu). Legendy hagiograficzne często opisywały sceny okrutnego męczeństwa. Nierzadko przekazywały legendy o cudach, jakie się dokonywały za wstawiennictwem świętych. ZADANIE: Na podstawie tekstu wskaż cechy średniowiecznego ascety, którymi charakteryzował się Aleksy.

ZOBACZ

KRONIKA POLSKA

ZADANIE: Jak Anonim zwany Gallem charakteryzuje Bolesława Chrobrego? Wyraża się o nim pozytywnie czy negatywnie? Jakie cechy można przyporządkować królowi na podstawie tekstu?

ZOBACZ

PIEŚŃ O ROLANDZIE

ZADANIE: 1. Wskaż w utworze cechy, które wskazują na to, że należy on do gatunku eposu rycerskiego. 2. Jak autor ukazuje śmierć Rolanda? Scharakteryzuj sposób opisu tej sceny, podpierając się fragmentami z tekstu.