funkcjonowanie zwierząt 2

FUNKCJONOWANIE ZWIERZĄT CZ. II

NATALIA WIECZOREK IIA

WYMIANA GAZOWA U ZWIERZĄT

To proces, w czasie którego dochodzi do dyfuzji gazów oddechowych i ich wymiany pomiędzy całym organizmem, a jego otoczeniem (wymiana gazowa zewnętrzna) oraz pomiędzy płynami ustrojowymi a tkankami (wymiana gazowa wewnętrzna). W wymianie gazowej odbywającej się za pomocą skrzeli i płuc wyróżniamy następujące etapy: Etap I - pobranie tlenu przez narządy oddechowe, Etap II - przenikanie tlenu do krwi, Etap III - wymiana gazowa między krwią, a komórkami.

NARZĄDY WYMIANY GAZOWEJ U KRĘGOWCÓW

NARZĄDY WYMIANY GAZOWEJ U BEZKRĘGOWCÓW

UKŁAD KRWIONOŚNY KRĘGOWCÓW

W otwartym układzie krwionośnym owadów przepływ hemolimfy zapewniają rytmiczne skurcze serca, które znajduje się zwykle po stronie grzbietowej. Hemolimfa jest zasysana do serca przez otwory w jego ścianach - ostia.

W zamkniętym układzie krwionośnym pierścienic brak serca. Przepływ krwi odbywa się dzięki skurczom środkowej części grzbietowego naczynia krwionośnego oraz pięciu par naczyń okrężnych, które znajdują się w przedniej części ciała i łączą naczynia grzbietowe z naczyniami brzusznymi.

Monthly

48%

Rodzaje barwników oddechowych: - hemocyjanina - szaroniebieska, zawiera miedź, występuje głównie u mięczaków i stawonogów - hemoerytryna - purpurowoczerwona, zawiera żelazo, występuje u niektórych pierścienic morskich (wieloszczetów) - chlorokruoryna - zielona, zawiera żelazo, występuje u niektórych pierścienic morskich (wieloszczetów) - hemoglobina - czerwona, zawiera żelazo, występuje u kręgowców i niektórych bezkręgowców (np. pierścienice).

UKŁAD KRWIONOŚNY KRĘGOWCÓW

UKŁAD NERWOWY

• Wzrok - narządami wzroku są oczy. Skłądają się z fotoreceptorów, które odbierają bodźce świetlne, a następnie przetwarzają je na impuls nerwowy.
• Słuch - narząd błoniasty. U ryb pęcherz pławny wzmacnia bodźce dźwiękowe. Płazy, gady i ptaki posiadają błonę bębenkową i strzemiączko, a ssaki ucho zewnętrzna i trzy kosteczki słuchowe - młoteczek, kowadełko i strzemiączko.
• Równowaga - u bezkręgowców statocysty, u kręgowców - błędnik.
• Węch i smak - u wszystkich zwierząt wystepują chemoreceptory, u bezkręgowców zlokalizowane są w okolicy otworu gębowego, u kręgowców występują kubki smakowe zlokalizowane na języku.
• Dotyk - mechanoreceptory rozmieszczone w powłoce ciała, odbierają bodźce bezpośrednie: dotyk, ucisk, rozciąganie i wibracje.

OSMOREGULACJA I WYDALANIE

Dzięki osmoregulacji zwierzę utrzymuje ilość soli mineralnych i wody mniej więcej na tym samym poziomie. By zachować właściwe stężenie płynów ustrojowych, zwierzę musi zapewnić sobie odpowiednią ilość jonów: wapnia, magnezu, sodu i potasu. - zwiększenie stężenia jonów Na+ i Mg2+ powoduje odpływ wody - zwiększenie stężenia jonów K+ i Ca2+ powoduje napływ wody.

BILANS WODY

UTRATA WODY

• parowanie z powierzchni ciała i dróg oddechowych
• wydalanie z moczem
• usuwanie z kałem
• osmotyczny odpływ przez powłoki ciała

POZYSKIWANIE WODY

• picie
• pobieranie z pokarmu
• wytwarzanie podczas procesów metabolicznych
• osmotyczny napływ przez powłoki ciała

PRODUKTY PRZEMIANY MATERII

Produktami ubocznymi przemian węglowodanów i tłusczów są: woda i dwutlenek węgla, a rozkładu białek i zasad azotowych - szkodliwe dla organizmu:

• AMONIAK - zwierzęta amonioteliczne
• MOCZNIK - zwierzęta ureoteliczne
• KWAS MOCZOWY - zwierzęta urykoteliczne

Bezkręgowce wodne - amoniakBezkręgowce lądowe - kwas moczowyRyby chrzęstnoszkieletowe - mocznikRyby kostnoszkieletowe - amoniakLarwy płazów - amoniakPłazy - mocznikKrokodyle - amoniakŁuskonośne - kwas moczowyPtaki - kwas moczowySsaki - mocznik

NARZĄDY WYDALNICZE BEZKRĘGOWCÓW

• Gąbki i parzydełkowce - bezpośrednio przez błonę komókową (każda komórka budująca ciało ma bezpośredni kontakt ze środowiskiem zewnętrznym).
• Płazińce - przez komórkę płomykową, rozpoczynającą każdy kanalik układu protonefrydialnego.
• Nicienie - przez dwa kanały położone w zgrubieniach hipodermy, po bokach ciała.
• Pierścienice - przez metanefrydium składające się z urzęsionego lejka i kanalika wydalniczego.
• Stawonogi - przez zmodyfikowane metanefrydia, w których brak lejków ale wystepują cienkościenne pęcherzyki i uniemożliwiające przedostawanie się hemolimfy. U stawonogów lądowych narządem wydalniczym są Cewki Malpighiego.
• Mięczaki - przez nerki zbudowane z urzęsionych lejków.
• Szkarłupnie - nie mają układu wydalniczego. Produkty przemiany materii wydalają poprzez dyfuzję oraz przy pomocy układu wodnego.

NARZĄDY WYDALNICZE STRUNOWCÓW

Kręgowce - mocz usuwają z organizmu moczowodami do pęcherza moczowego i cewką moczową na zewnątrz ciała lub do kloaki.TYPY NEREK

• Przednercze - zbudowane z urzęsionych lejków
• Pranercze - pojawia się ciałko nerkowe z kłębuszkiem włosowatych naczyń krwionośnych
• Zanercze (nerka właściwa) - wyłącznie ciałka nerkowe.

Elementami funkcjonalnymi są nefrony.Bezczaszkowce - protonefrydia w postaci ślepo zakończonych kanalików uchodzących do jamy okołoskrzelowej. Osłonice - jedyne strunowce pozbawione narządów wydalniczych. Produkty przemiany materii wydalają całą powierzchnią ciała.

ROZMNAŻANIE BEZPŁCIOWE

Rozmnażanie bezpłciowe - bez udziału gamet. Powstały organizm jest identyczny pod względem genetycznym jak organizm rodzicielski. Sposoby rozmnażania bezpłciowego:

PODZIAŁ - jeden osobnik dzieli się na osobniki potomne

• podział podłużny (ukwiał)
• podział poprzeczny (wirki, pierścienice)
• strobilizacja (parzydełkowce - postać polipa i meduzy)
• fragmentacja ciała (gąbki, wirki)

PĄCZKOWANIE - tworzenie pączka, który stopniowo rośnie upodabniając się do organizmu rodzicielskiego (parzydełkowce).

WIELOZARODKOWOŚĆ (poliembronia) - wytwarzanie wielu osobnikó potomnych z jednego zarodka powstalego przez rozmnażanie płciowe (owady, rzadziej człowiek).

REGENERACJA - odtwarzanie utraconej części ciała (gąbki, szkarłupnie).

ROZMNAŻANIE PŁCIOWE

Rozmnażanie płciowe - z udziałem gamet. Powstały organizm rożni się genetycznie od osobników rodzicielskich.

- u wszystkich zwierząt występuje oogamia: gameta żeńska - komórka jajowa, gameta męska - plemnik - gamety powstają w gonadach (jajniki i jądra)- u zwierząt pospolita rozdzielnopłciowość związana z dymorfizmem płciowym - obojnactwo (hermafrodytyzm) - osobnik posiada jednocześnie męskie i żeńskie gruczoły rozrodcze wytwarzające komórki jajowe i plemniki (np. płazińce, pierścienice i ślimaki)Sposoby romnażania płciowego:

• ZAPŁODIENIE ZEWNĘTRZNE - komórki płciowe łączą się poza organizmem. Występuje głownie u zwierząt wodnych.
• ZAPŁODNIENIE WEWNĘTRZNE - plemniki są przekazywane bezpośrednio do dróg rodnych samicy, gdzie następuje połączenie się gamet. Występuje u zwierząt wodnych, gadów i ssaków.
• PARTENOGENEZA (dzieworództwo) - rozwój komórki jajowej bez zapłodnienia.

FORMY ROZRODU

ROZWÓJ POZAZARODKOWY

Wyróżniamy trzy okresy:

• Okres młodociany - trwa od wylęgu lub porodu do osiągnięcia dojrzałości płciowej. w tym czasie następuje rozwój organizmu:

- rozwój prosty - młode zwierzę bardzo podobne do osobnika dorosłego, prowadzi identyczny tryb życia jak on (zwierzęta żyworodne, pajęczaki, ślimaki lądowe, ryby, gady, ptaki i ssaki)- rozwój złożony - z jaj wykluwają się larwy, które różnią się od osobnika dorosłęgo wyglądem i trybem życia (szkarłupnie, pasożytnicze płazińce, morskie skorupiaki, niektóre owady)

• Okres dojrzałości płciowej - zwierzę jest już zdolne do rozrodu. Długość trwania tego okresu u poszczególnych gatunków jest różna.
• Starzenie się - zwierzę nie jest już zdolne do rozrodu, przestaje wytwarzać gamety. Wiele funkcji organizmu zostaje spowolnionych. Starość kończy się śmiercią zwierzęcia.

DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ!