Proticanje energije i kruženje materije

Proticanje energije i kruženje materije

Prazina Saša 4-8

Sadržaj

1. Proticanje energije

2. Ciklus azota

3. Kruženje ugljenika

4. Kruženje kiseonika

5. Kruženje vode

6. Pitanja

Proticanje energije

• Veliki deo sunčeve energije se još u atmosferi odbija od oblaka i vraća nazad u vasionu.
• Drugi deo energije apsorbuju različiti molekuli ozona, vodene pare i ugljen-dioksida.
• Kada sunčevi zraci dospeju do površine zemlje, oslobađaju toplotnu energiju.
• Zagrevanjem površine i atmosfere gubi se energija koja stalnim izračivanjem u obliku toplote odlazi u vasionu.

• U procesu fotosinteze energija sunčevog zračenja preko biljaka ulazi u biocenozu.
• U procesima ishrane ta energija se prenosi sa jednog na drugi nivo trofičke piramide.
• U procesu ćelijskog disanja energija hemijskih veza u hrani se jednim delom troši na ostvarivanje životnih aktivnosti.
• Drugim delom se pretvara u toplotu i napušta ekosistem.

Ciklusazota

• Azot je važan gradivni element (nukleinske kisleine, belančevine) .
• Čini 78% atmosfere .
• Veliki broj organizama ne može da koristi azot iz vazduha .
• Biljke koriste azot iz zemljišta ( u obliku nitrata i amonijum-jona - NH4+) koji prerade, pa kasnije formiraju amino-kiseline .
• Zatim se putem lanca ishrane azot, koji je sada u obliku amino-kiselina, prenosi.

Kruženjeugljenika

• Ugljenik se u prirodi nalazi u obliku ugljen-dioksida, rastvorenih hidrokarbonata u vodi i vezanih karbonata u stenama.
• U procesu fotosinteze biljke vezuju ugljenik i proizvode proste šećere koji se kasnije ugrađuju u značajne organske molekule.
• Ugljenik se tako prenosi putem lanca ishrane.
• Deo ugljenika se u procesu ćelijskog disanja vezuje za kiseonik i ponovo se vraća u atmosferu kao ugljen-dioksid.
• Metan koji nastaje u procesu fermentacije u crevima mnogih biljojeda i u mnogim anaboličkim procesima fotohemijski se oksidiše pa tako ugljenik ponovo postaje dostupan za proces kruženja.

Kruženjekiseonika

• Gotovo sav kiseonik u atmosferi nastao je u procesu fotosinteze.
• Jedan deo kiseonika odlazi u najviše slojeve atmosfere i formira zaštitni sloj ozon.
• Drugi deo ostaje u nižim slojevima i njega koriste živa bića u procesu ćelijskog disanja.
• U procesu ćelijskog disanja se ugljenik iz organskih molekula vezuje za kiseonik pri čemu se formira ugljen-dioksid.
• Na taj način su procesi kruženja ugljenika i kiseonika povezani.

Kruženjevode

• Molekuli vode neprestano kruže između hidrosfere, litosfere, atmosfere i biosfere.
• Voda isparava sa vodenih površina i odlazi u više slojeve atmosfere, gde se kondenzuje i vraća se na zemlju u obliku vodenih taloga.
• Deo vode koji dospe na kopno, ponire i prelazi u podzemne vode koje ponovo dospevaju do mora i okeana i tako se vraćaju u ciklus kruženja vode.
• Deo vode sa površine zemljišta ulazi u sastav živih bića odakle isparavanjem i izlučivanjem ponovo napušta te sisteme.

Pitanja

1. Na koji način energija sunčevog zračenja protiče kroz ekosisteme?2. Koji procesi se odvijaju u ciklusu kruženja azota? 3. Na koje sve načine dobijamo ugljen-dioksid? 4. Kako su povezani procesi kruženja ugljenika i kiseonika? 5. Objasni proces kruženja vode.

Kraj.

Prazina Saša 4-8