Wielki post i triduum paschalne
Zofia Pawlak
Start
Czym jest wielki post dla wspólczesnych ludzi?
Wielki Post to czas pokuty, oczekiwania na najważniejsze chrześcijańskie święto - Wieklanoc. Zaczyna się w Środę Popielcową, trwa 40 dni i kończy w Wielki Czwartek Mszą Świętą Krzyżma. Nawiązuje do Jezusa poszczącego 40 dni na pustyni. W okresie Wielkiego Postu często chodzimy na rekolekcje. Rezygnujemy wtedy zazwyczaj z mięsa albo np. ze słodyczy, ale tak naprawdę można zrezygnować z czegokolwiek, bylebyśmy tą rzecz lubili.
Historia Wielkiego postu
Jak już wspomniałam, Wielki Post nawiązuje do czterdziestodniowego postu Jezusa na pustyni. Teraz zamierzam ten temat trochę rozwinąć. Bo skąd w ogóle wziął się Wielki Post?
Najstarszą formą przygotowania do świętowania Paschy - Wielkanocy był post. Praktykowano go przez dwa dni poprzedzające Wielkanoc, to jest w Wielki Piątek i Wielką Sobotę. Post ten, trwający czterdzieści godzin, nazywano postem paschalnym, ponieważ wiązał się z przeżywaniem Paschy Chrystusa i godnym jej sprawowaniem. Z tego prawzoru przygotowania do świętowania Wielkanocy poprzez „post paschalny” zaczął się rozwijać okres długiego „postu paschalnego”. Okres ten trwał najpierw jeden tydzień, bezpośrednio poprzedzający Wielkanoc (tak było w Egipcie w III wieku). Sobór nicejski w 325 r. określił czas do czterdziestu dni postnych. Zasadniczy kształt, choć jeszcze nieostateczny, przygotowania do Wielkanocy, jako okres czterdziestodniowy, znany był w Kościele Zachodnim w IV wieku. Dni postne obliczano od Wielkiego Czwartku wstecz - tak więc początek postu przypadał na szóstą niedzielę przed Wielkanocą, czyli pierwszą niedzielę Wielkiego Postu. Liczbę czterdziestu dni postu przejął Rzym od Kościoła Wschodu. Ponieważ niedziele były wolne od postu jako tygodniowej Paschy, stąd dni postnych było tylko 34, a dodając Wielki Piątek i Wielką Sobotę - 36 dni rzeczywistego postu. Na przełomie VI i VII wieku dla uzyskania liczby czterdziestu dni rzeczywistego postu dodano brakujące cztery dni, przesuwając początek Wielkiego Postu z niedzieli na środę, zwaną Środą Popielcową.
Rekolekcje wielkopostne
Jako że Wielki post jest czasem pokuty, wierni uczestniczą podczas niego w rekolekcjach. To uczestnictwo jest świadectwem wiary w Jezusa Chrystusa. Wyjazdy na rekolekcje wielkopostne są organizowane przez szkoły dla swoich uczniów, ale oczywiście każdy może wziąć w tych rekolekcjach udział.
Środa popielcowa
Środa Popielcowa rozpoczyna Wielki Post. Nazwa ma duże znaczenie, gdyż podczas mszy ksiądz obsypuje głowy wiernych popiołem.
Z prochu powstałeś, w proch się obrócisz.
Gorzkie Żale (i kazania pasyjne) - Nabożeństwo ułożone na wzór dawnej przedsoborowej modlitwy kapłańskiej (brewiarza). Składa się z trzech części, których elementami są "Pobudka" i trzy modlitwy. Każdy fragment ma swoją własną melodię, a całość jest śpiewana. Przy okazji Gorzkich Żali często wygłasza się specjalne wielkopostne - pasyjne kazania. Jest to nabożeństwo czysto polskie, powstało przy kościele Świętego Krzyża w Warszawie ok. 1707 r.
Droga Krzyżowa i kalwarie - We wczesnym średniowieczu w Jerozolimie próbowano odtworzyć drogę krzyżową Chrystusa Pana. Zwyczaj pobożnego rozważania Jego cierpień przeszedł w XII / XIII w. do Kościoła Rzymskiego dzięki duchowości franciszkanów, dominikanów i mistyków cysterskich. Budowano kaplice - stacje utrwalające w pamięci poszczególne cierpienia Jezusa i tworzono tzw. kalwarie.
Niedziela palmowa
Niedziela Palmowa ma miejsce tydzień przed Wielkanocą i rozpoczyna Wielki Tydzień.
Liturgia Kościoła wspomina tego dnia uroczysty wjazd Pana Jezusa do Jerozolimy, o którym mówią wszyscy czterej Ewangeliści. Uroczyste Msze św. rozpoczynają się od obrzędu poświęcenia palm i procesji do kościoła. Zwyczaj święcenia palm pojawił się ok. VII w. na terenach dzisiejszej Francji. Z kolei procesja wzięła swój początek z Ziemi Świętej. To właśnie Kościół w Jerozolimie starał się bardzo dokładnie powtarzać wydarzenia z życia Pana Jezusa. W IV w. istniała już procesja z Betanii do Jerozolimy, co poświadcza Egeria (chrześcijańska pątniczka pochodzenia galijskiego lub hiszpańskiego). Autorka tekstu znanego jako Itinerarium Egeriae lub Peregrinatio Aetheriae ad loca sancta. Według jej wspomnień w Niedzielę Palmową patriarcha otoczony tłumem ludzi wsiadał na osiołka i wjeżdżał na nim do Świętego Miasta, zaś zgromadzeni wierni, witając go z radością, ścielili przed nim swoje płaszcze i palmy. Następnie wszyscy udawali się do bazyliki Zmartwychwstania, gdzie sprawowano uroczystą liturgię. Procesja ta rozpowszechniła się w całym Kościele. W Rzymie szósta niedziela Przygotowania Paschalnego początkowo była obchodzona wyłącznie jako Niedziela Męki Pańskiej, podczas której uroczyście śpiewano Pasję. Dopiero w IX w. do liturgii rzymskiej wszedł jerozolimski zwyczaj urządzenia procesji upamiętniającej wjazd Pana Jezusa do Jeruzalem. Z czasem jednak obie te tradycje połączyły się, dając liturgii Niedzieli Palmowej podwójny charakter (wjazd i pasja). Jednak w różnych Kościołach lokalnych procesje te przybierały rozmaite formy, np. biskup szedł pieszo lub jechał na oślęciu, niesiono ozdobiony palmami krzyż, księgę Ewangelii, a nawet i Najświętszy Sakrament. Pierwszą udokumentowaną wzmiankę o procesji w Niedzielę Palmową przekazuje nam Teodulf z Orleanu. Niektóre przekazy podają też, że tego dnia biskupom przysługiwało prawo uwalniania więźniów.
Niedziela palmowa Dzisiaj
Niedziela Palmowa ma miejsce tydzień przed Wielkanocą i rozpoczyna Wielki Tydzień.
Dzisiaj odnowiona liturgia zaleca, aby wierni w Niedzielę Męki Pańskiej zgromadzili się przed kościołem, gdzie powinno odbyć się poświęcenie palm, odczytanie perykopy ewangelicznej o wjeździe Pana Jezusa do Jerozolimy i uroczysta procesja do kościoła. Podczas każdej Mszy św., zgodnie z wielowiekową tradycją, czyta się opis Męki Pańskiej (według relacji Mateusza, Marka lub Łukasza - Ewangelię św. Jana odczytuje się w Wielki Piątek). Obecnie kapłan w Niedzielę Palmową nie przywdziewa szat pokutnych, fioletowych, jak to było w zwyczaju dawniej, ale czerwone. Procesja zaś ma charakter triumfalny. Chrystus wkracza do świętego miasta jako Król i Pan. W Polsce istniał kiedyś zwyczaj, iż kapłan idący na czele procesji wychodził przed kościół i trzykrotnie pukał do zamkniętych drzwi kościoła, wtedy drzwi się otwierały i kapłan z wiernymi wchodził do wnętrza kościoła, aby odprawić uroczystą liturgię. Miało to symbolizować, iż Męka Zbawiciela na krzyżu otwarła nam bramy nieba. Inne źródła przekazują, że celebrans uderzał poświęconą palmą leżący na ziemi w kościele krzyż, po czym unosił go do góry i śpiewał: „Witaj, krzyżu, nadziejo nasza!”.
Triduum pashalne
Triduum Paschalne
- Wielki Czwartek
- Wielki Piątek
- Wielka Sobota
Ostatnie dni Wielkiego Tygodnia to najkrótszy, najważniejszy i najbardziej uroczysty okres roku kościelnego. Nosi on nazwę Triduum Paschalnego.
Wielki czwartek
W Wielki Czwartek chrześcijanie wspominają Ostatnią Wieczerzę oraz ustanowienie przez Chrystusa sakramentów - Eucharystii i kapłaństwa. Tego dnia we wszystkich kościołach gasną wieczne lampki. Cichną także dzwony i muzyka. Liturgia Wielkiego Czwartku to nabożeństwo pełne symboliki. Niezwykle ciekawa pozostaje też tradycja ludowa. Dawniej, w tym dniu nie palono w piecu, tak by nie skrzywdzić duszy, która mogła się w nim schować. W domach zostawiano także nieumyte naczynia. W Wielki Czwartek kończy się Wielki Post.
Wielki Piątek
Wielki Piątek jest drugim dniem Triduum Paschalnego i upamiętnia śmierć Jezusa Chrystusa na krzyżu. Z tej okazji wieczorem w kościołach odprawiana jest nie msza, a wielkopiątkowa Liturgia Męki Pańskiej, podczas której ma miejsce adoracja krzyża. Kapłan w tym dniu ubrany jest w szaty mszalne czerwonego koloru.
Wielka sobota
Tego dnia nie tylko katolicy przychodzą do kościołów z koszykami wypełnionymi jajkami, chlebem, wędliną; w tzw. święconym lub inaczej święconce są też sól, czasem ciasta czy słodycze, bukszpanowe gałązki i bardzo często baranek - symbol zmartwychwstałego Jezusa. Księża święcą te pokarmy, które są przeznaczone na świąteczny stół. Tym samym w Kościele katolickim kończy się czas postu.
Do wieczora nie sprawuje się mszy świętych, bardzo popularny jest za to zwyczaj odwiedzania Grobu Pańskiego. We wczesnym chrześcijaństwie był to dzień ciszy i postu z powodu żałoby apostołów.
Dziękuję za uwagę
Zofia Pawlak
Wielki Post i Triduum Paschalne
zosiamalgosia7
Created on April 18, 2021
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Animated Chalkboard Presentation
View
Genial Storytale Presentation
View
Blackboard Presentation
View
Psychedelic Presentation
View
Chalkboard Presentation
View
Witchcraft Presentation
View
Sketchbook Presentation
Explore all templates
Transcript
Wielki post i triduum paschalne
Zofia Pawlak
Start
Czym jest wielki post dla wspólczesnych ludzi?
Wielki Post to czas pokuty, oczekiwania na najważniejsze chrześcijańskie święto - Wieklanoc. Zaczyna się w Środę Popielcową, trwa 40 dni i kończy w Wielki Czwartek Mszą Świętą Krzyżma. Nawiązuje do Jezusa poszczącego 40 dni na pustyni. W okresie Wielkiego Postu często chodzimy na rekolekcje. Rezygnujemy wtedy zazwyczaj z mięsa albo np. ze słodyczy, ale tak naprawdę można zrezygnować z czegokolwiek, bylebyśmy tą rzecz lubili.
Historia Wielkiego postu
Jak już wspomniałam, Wielki Post nawiązuje do czterdziestodniowego postu Jezusa na pustyni. Teraz zamierzam ten temat trochę rozwinąć. Bo skąd w ogóle wziął się Wielki Post?
Najstarszą formą przygotowania do świętowania Paschy - Wielkanocy był post. Praktykowano go przez dwa dni poprzedzające Wielkanoc, to jest w Wielki Piątek i Wielką Sobotę. Post ten, trwający czterdzieści godzin, nazywano postem paschalnym, ponieważ wiązał się z przeżywaniem Paschy Chrystusa i godnym jej sprawowaniem. Z tego prawzoru przygotowania do świętowania Wielkanocy poprzez „post paschalny” zaczął się rozwijać okres długiego „postu paschalnego”. Okres ten trwał najpierw jeden tydzień, bezpośrednio poprzedzający Wielkanoc (tak było w Egipcie w III wieku). Sobór nicejski w 325 r. określił czas do czterdziestu dni postnych. Zasadniczy kształt, choć jeszcze nieostateczny, przygotowania do Wielkanocy, jako okres czterdziestodniowy, znany był w Kościele Zachodnim w IV wieku. Dni postne obliczano od Wielkiego Czwartku wstecz - tak więc początek postu przypadał na szóstą niedzielę przed Wielkanocą, czyli pierwszą niedzielę Wielkiego Postu. Liczbę czterdziestu dni postu przejął Rzym od Kościoła Wschodu. Ponieważ niedziele były wolne od postu jako tygodniowej Paschy, stąd dni postnych było tylko 34, a dodając Wielki Piątek i Wielką Sobotę - 36 dni rzeczywistego postu. Na przełomie VI i VII wieku dla uzyskania liczby czterdziestu dni rzeczywistego postu dodano brakujące cztery dni, przesuwając początek Wielkiego Postu z niedzieli na środę, zwaną Środą Popielcową.
Rekolekcje wielkopostne
Jako że Wielki post jest czasem pokuty, wierni uczestniczą podczas niego w rekolekcjach. To uczestnictwo jest świadectwem wiary w Jezusa Chrystusa. Wyjazdy na rekolekcje wielkopostne są organizowane przez szkoły dla swoich uczniów, ale oczywiście każdy może wziąć w tych rekolekcjach udział.
Środa popielcowa
Środa Popielcowa rozpoczyna Wielki Post. Nazwa ma duże znaczenie, gdyż podczas mszy ksiądz obsypuje głowy wiernych popiołem.
Z prochu powstałeś, w proch się obrócisz.
Gorzkie Żale (i kazania pasyjne) - Nabożeństwo ułożone na wzór dawnej przedsoborowej modlitwy kapłańskiej (brewiarza). Składa się z trzech części, których elementami są "Pobudka" i trzy modlitwy. Każdy fragment ma swoją własną melodię, a całość jest śpiewana. Przy okazji Gorzkich Żali często wygłasza się specjalne wielkopostne - pasyjne kazania. Jest to nabożeństwo czysto polskie, powstało przy kościele Świętego Krzyża w Warszawie ok. 1707 r.
Droga Krzyżowa i kalwarie - We wczesnym średniowieczu w Jerozolimie próbowano odtworzyć drogę krzyżową Chrystusa Pana. Zwyczaj pobożnego rozważania Jego cierpień przeszedł w XII / XIII w. do Kościoła Rzymskiego dzięki duchowości franciszkanów, dominikanów i mistyków cysterskich. Budowano kaplice - stacje utrwalające w pamięci poszczególne cierpienia Jezusa i tworzono tzw. kalwarie.
Niedziela palmowa
Niedziela Palmowa ma miejsce tydzień przed Wielkanocą i rozpoczyna Wielki Tydzień.
Liturgia Kościoła wspomina tego dnia uroczysty wjazd Pana Jezusa do Jerozolimy, o którym mówią wszyscy czterej Ewangeliści. Uroczyste Msze św. rozpoczynają się od obrzędu poświęcenia palm i procesji do kościoła. Zwyczaj święcenia palm pojawił się ok. VII w. na terenach dzisiejszej Francji. Z kolei procesja wzięła swój początek z Ziemi Świętej. To właśnie Kościół w Jerozolimie starał się bardzo dokładnie powtarzać wydarzenia z życia Pana Jezusa. W IV w. istniała już procesja z Betanii do Jerozolimy, co poświadcza Egeria (chrześcijańska pątniczka pochodzenia galijskiego lub hiszpańskiego). Autorka tekstu znanego jako Itinerarium Egeriae lub Peregrinatio Aetheriae ad loca sancta. Według jej wspomnień w Niedzielę Palmową patriarcha otoczony tłumem ludzi wsiadał na osiołka i wjeżdżał na nim do Świętego Miasta, zaś zgromadzeni wierni, witając go z radością, ścielili przed nim swoje płaszcze i palmy. Następnie wszyscy udawali się do bazyliki Zmartwychwstania, gdzie sprawowano uroczystą liturgię. Procesja ta rozpowszechniła się w całym Kościele. W Rzymie szósta niedziela Przygotowania Paschalnego początkowo była obchodzona wyłącznie jako Niedziela Męki Pańskiej, podczas której uroczyście śpiewano Pasję. Dopiero w IX w. do liturgii rzymskiej wszedł jerozolimski zwyczaj urządzenia procesji upamiętniającej wjazd Pana Jezusa do Jeruzalem. Z czasem jednak obie te tradycje połączyły się, dając liturgii Niedzieli Palmowej podwójny charakter (wjazd i pasja). Jednak w różnych Kościołach lokalnych procesje te przybierały rozmaite formy, np. biskup szedł pieszo lub jechał na oślęciu, niesiono ozdobiony palmami krzyż, księgę Ewangelii, a nawet i Najświętszy Sakrament. Pierwszą udokumentowaną wzmiankę o procesji w Niedzielę Palmową przekazuje nam Teodulf z Orleanu. Niektóre przekazy podają też, że tego dnia biskupom przysługiwało prawo uwalniania więźniów.
Niedziela palmowa Dzisiaj
Niedziela Palmowa ma miejsce tydzień przed Wielkanocą i rozpoczyna Wielki Tydzień.
Dzisiaj odnowiona liturgia zaleca, aby wierni w Niedzielę Męki Pańskiej zgromadzili się przed kościołem, gdzie powinno odbyć się poświęcenie palm, odczytanie perykopy ewangelicznej o wjeździe Pana Jezusa do Jerozolimy i uroczysta procesja do kościoła. Podczas każdej Mszy św., zgodnie z wielowiekową tradycją, czyta się opis Męki Pańskiej (według relacji Mateusza, Marka lub Łukasza - Ewangelię św. Jana odczytuje się w Wielki Piątek). Obecnie kapłan w Niedzielę Palmową nie przywdziewa szat pokutnych, fioletowych, jak to było w zwyczaju dawniej, ale czerwone. Procesja zaś ma charakter triumfalny. Chrystus wkracza do świętego miasta jako Król i Pan. W Polsce istniał kiedyś zwyczaj, iż kapłan idący na czele procesji wychodził przed kościół i trzykrotnie pukał do zamkniętych drzwi kościoła, wtedy drzwi się otwierały i kapłan z wiernymi wchodził do wnętrza kościoła, aby odprawić uroczystą liturgię. Miało to symbolizować, iż Męka Zbawiciela na krzyżu otwarła nam bramy nieba. Inne źródła przekazują, że celebrans uderzał poświęconą palmą leżący na ziemi w kościele krzyż, po czym unosił go do góry i śpiewał: „Witaj, krzyżu, nadziejo nasza!”.
Triduum pashalne
Triduum Paschalne
Ostatnie dni Wielkiego Tygodnia to najkrótszy, najważniejszy i najbardziej uroczysty okres roku kościelnego. Nosi on nazwę Triduum Paschalnego.
Wielki czwartek
W Wielki Czwartek chrześcijanie wspominają Ostatnią Wieczerzę oraz ustanowienie przez Chrystusa sakramentów - Eucharystii i kapłaństwa. Tego dnia we wszystkich kościołach gasną wieczne lampki. Cichną także dzwony i muzyka. Liturgia Wielkiego Czwartku to nabożeństwo pełne symboliki. Niezwykle ciekawa pozostaje też tradycja ludowa. Dawniej, w tym dniu nie palono w piecu, tak by nie skrzywdzić duszy, która mogła się w nim schować. W domach zostawiano także nieumyte naczynia. W Wielki Czwartek kończy się Wielki Post.
Wielki Piątek
Wielki Piątek jest drugim dniem Triduum Paschalnego i upamiętnia śmierć Jezusa Chrystusa na krzyżu. Z tej okazji wieczorem w kościołach odprawiana jest nie msza, a wielkopiątkowa Liturgia Męki Pańskiej, podczas której ma miejsce adoracja krzyża. Kapłan w tym dniu ubrany jest w szaty mszalne czerwonego koloru.
Wielka sobota
Tego dnia nie tylko katolicy przychodzą do kościołów z koszykami wypełnionymi jajkami, chlebem, wędliną; w tzw. święconym lub inaczej święconce są też sól, czasem ciasta czy słodycze, bukszpanowe gałązki i bardzo często baranek - symbol zmartwychwstałego Jezusa. Księża święcą te pokarmy, które są przeznaczone na świąteczny stół. Tym samym w Kościele katolickim kończy się czas postu. Do wieczora nie sprawuje się mszy świętych, bardzo popularny jest za to zwyczaj odwiedzania Grobu Pańskiego. We wczesnym chrześcijaństwie był to dzień ciszy i postu z powodu żałoby apostołów.
Dziękuję za uwagę
Zofia Pawlak