Pan Tadeusz

"Pan Tadeusz" prezentacja

Radek Radzanowski 8 c

Świat przedstawiony

Miejsce akcji

Czas akcji

jest to oczywiście ponadczasowa, gościnna wieś Soplicowo. Jest to jednak niejako miniatura ojczyzny, a całe dzieło Mickiewicza jest świadectwem szlachty polskiej.

Świat przedstawiony składa się z takich elementów, jak: - czas akcji - właściwa fabuła dotyczy roku 1811 (kilka dni) oraz roku 1812 (jeden dzień). Jednak w retrospekcjach (dla przypomnienia, retrospekcja to wspomnienie o jakimś wydarzeniu, odwołanie się do przeszłości) pojawiają się także informacje o wydarzeniach sięgających poprzednich lat, nawet zeszłych wieków, na przykład wieść o najeździe szwedzkim, który miał miejsce w latach 1655 – 1660.

Bohaterowie

1. Tadeusz Soplica - młody, dwudziestoletni szlachcic powracający do Soplicowa z Wilna, gdzie się kształcił, bratanek Sędziego, syn Jacka Soplicy 2. Sędzia - stryj Tadeusza, brat Jacka, dobry gospodarz i poważany obywatel, hołdujący starym obyczajom 3.Ksiądz Robak (Jacek Soplica) - ojciec Tadeusza, w młodości nieszczęśliwie zakochany w Ewie Horeszkównie, upokorzony, po podaniu mu czarnej polewki na znak odmowy oddania ręki córki, zabija Stolnika, ojca Ewy, w czasie, gdy ten odpiera atak Rosjan na zamek; po swym haniebnym czynie stara się zrehabilitować: wyjeżdża z kraju, walczy w Legionach Polskich u boku Napoleona, wstępuje do zakonu bernardynów, zostaje emisariuszem rządu emigracyjnego, przygotowuje na Litwie powstanie 4. Zosia - wychowanica Telimeny, córka Ewy Horeszkówny, młodziutka dziewczyna wchodząca dopiero w życie 5.Telimena - daleka krewna Zosi, spowinowacona także z Soplicami, kobieta w średnim wieku, ale jeszcze bardzo piękna, zawzięcie polująca na męża 6. Hrabia - daleki krewny Horeszków (i to po kądzieli, czyli ze strony matki), marzyciel, wychowany z cudzoziemska 7. Wojski Hreczecha - przyjaciel Sędziego, daleki jego krewny, wirtuoz gry na rogu 8. Rejent Bolesta - przyjaciel Sędziego, należy do niego pies Kusy, przedmiot sporu z Asesorem - właścicielem charta Sokoła

Bohaterowie

1. Asesor - przyjaciel Sędziego2.Stolnik - ostatni z rodu Horeszków, zwolennik Konstytucji 3 maja, w 1792 r. przeciwnik Targowicy, zginął w czasie oblężenia Rosjan, zabity przez Jacka Soplicę.3.Ewa Horeszkówna - jedyna córka Stolnika, matka Zosi, ukochana Jacka Soplicy, wydana za mąż za wojewodę, zmarła na Syberii, gdzie udała się w ślad za zesłanym tam po powstaniu kościuszkowskim mężem, zostawiła w kraju córkę.4. Jankiel - właściciel karczmy w Soplicowie, Żyd - patriota, szanowany i lubiany przez wszystkich, niezrównany cymbalista, w swoim koncercie na cymbałach przedstawia całą historię Polski z lat 1791-1812 .5. Gerwazy Rębajło - stary i wierny sługa Horeszków, klucznik zamku, świadek śmierci Stolnika, wytrwały i zacięty mściciel zbrodni dokonanej na Stolniku .6. Podkomorzy - przyjaciel Sędziego, szanowany w okolicy obywatel, ma rozstrzygnąć spór o zamek .7.Maciej Dobrzyński - przedstawiciel i wódz rodu Dobrzyńskich, mądry, roztropny i rozważny.

Najważniejsze wątki

życie i obyczaje polskiej szlachty, miłość Zosi i Tadeusza, życie miłosne Telimeny, spór o zamek, pokuta księdza Robaka

Plan Wydarzeń

9. Miłosne perypetie Tadeusza i Telimeny. 10. Zajazd Gerwazego, Hrabiego i Dobrzyńskich na Soplicowo.11. Rosjanie w Soplicowie - aresztowanie szlachty z Dobrzyna. 12. Bitwa, Jacek na łożu śmierci.13. Spowiedź Jacka Soplicy.13. Spowiedź Jacka Soplicy.14. Wojsko polskie w Soplicowie.15. Rehabilitacja Jacka.16. Zaręczyny Tadeusza i Zosi, koncert Jankiela, polonez.

1. Przyjazd Tadeusza do Soplicowa. 2. Flirt z Telimeną3. Opowieść Gerwazego o historii zamku Horeszków. 4. Rozrywki gości i domowników Soplicowa: polowanie, grzybobranie 5. Zauroczenie Tadeusza Zosią.6. Polowanie na niedźwiedzia, Tadeusz i Hrabia w niebezpieczeństwie, triumfalny koncert Wojskiego na rogu.7. Odnowienie dawnego sporu między rodami - kłótnia Hrabiego z Sędzią. 8. Gerwazy w zaścianku Dobrzyńskich - namowy do zajazdu na Soplicowo.

Szlachta

Obraz szlachty jest w Panu Tadeuszu bogaty w szczegóły i różne typy konkretnych postaci reprezentujących w utworze ten stan. Szlachcicami są przecież zarówno Soplice, Hrabia, Podkomorzostwo, jaki i Gerwazy z Protazy oraz Dobrzyńscy i im podobni szlachcice zaściankowi. O tym, jakie środowisko będzie ukazane w epopei swiadczy już sam podtytuł dzieła, w którym czytamy o „historii szlacheckiej”. Wymienione postaci stanowią reprezentację kolejnych typów szlachty: magnaterii, szlachty średniozamożnej i zaściankowej. Przedstawiciele pierwszego typu to: Podkomorzostwo i Hrabia, ale także wspomniani tylko Wojewoda i Stolnik. Są oni ukazani z dużą sympatią – widać żal, iż przedstawicieli tego typu szlachty jest już coraz mniej. Wszak Podkomorzy to „ostatni, co tak poloneza wodzi”. Ambiwalentnie oceniane jest jednak młodsze pokolenie magnaterii, które w utworze przedstawia Hrabia. Ostatecznie okaże się on bohaterskim żołnierzem, ale wcześniej przedstawia ukazywany jest jako przejaskrawiony przykład romantyka. Nie magnateria jest jednak główną grupą społeczną opisywana przez Mickiewicza.

Zwyczaje i obyczaje

1. Siadanie do stołu według starszeństwa i klasy2. Uroczysty obrzęd zaślubin 3. Rozstrzyganie sporów szlachecko-magnackich przez specjalne zjazdy 4. Czarna polewka - jako niezgoda na zamążpójście 5. Tańcem rozpoczynającym i kończącym uroczystości był polonez 6. Grzybobranie 7. Polowanie z nagonką, bigosem i grą na rogu 8. Staranne prowadzenie gospodarstwa 9. Rozpoczynanie pracy na polu wraz ze wschodem słońca, kończenie wraz z zachodem 10. Gościnność gospodarzy 11. Zakaz pokazywania dziewczyn do lat 14 w towarzystwie 12. Służenie kobietom przy stole, zaopatrywanie w jedzenie i zabawianie 13. Wyrażanie szacunku wobec osób starszych, kobiet i rodziców 14. Pojedynkowanie się 15. Zwoływanie sejmików szlacheckich 16. Śpiewanie patriotycznych pieśni

Jacek Soplica

Historia Jacka Soplicy

Jacek Soplica to ojciec bohatera tytułowego czyli Pana Tadeusza. Był zasłużonym szlachcicem. W młodości był znanym hulaką, który lubił wypić, dobrze zjeść i często szukał zwady. Poznał córkę Stolnika i zakochał się w niej z wzajemnością. Wtedy ujawniły się inne cechy Jacka ? czułość, troskliwość, pokochał ją szczerze. Mógłby to być początek prawdziwej szczęśliwej miłosnej historii, ale? Stolnik wcale nie zamierzał oddać mu swojej córki ? dopóki potrzebował Jacka ze względu na swoje interesy zręcznie omijał ten temat, w końcu jednak podał mu czarną polewkę. Ta sytuacja ugodziła w ambicję i miłość naszego bohatera. Postanowił wyjechać gdzieś na wojnę, do Moskwy lub na Tatarszczyznę. Przed wyjazdem pragnął się pożegnać ze starym przyjacielem Stolnikiem, miał nadzieję, że może zmięknie mu serce. Dowiedział się jedynie od Stolnika o jego planach wobec Ewy? ojciec chciał wydać ją za mąż za kasztelana. Aby zapomnieć o Ewie ożenił się ze szlachcianką lecz jej nie kochał. Miał z nią dziecko- Pana Tadeusza. Nie potrafił jednak pogodzić się z tą sytuacją, zaczął pić i unieszczęśliwiał żonę, która wkrótce po narodzinach Tadeusza zmarła. Wkrótce po podaniu czarnej polewki Soplica dowiedział się o zaręczynach Ewy Horeszko z kasztelanem. Jacek całymi dniami jeździł koło zamku, aż pewnego dnia był świadkiem napaści Moskali na Horeszków. Po bitwie triumfujący Stolnik wyszedł na ganek, a wtem Soplica chwycił broń jednego z Moskali i postrzelił Horeszkę. Gerwazy, w odwecie, próbował ranić Jacka, lecz chybił. Stolnik zmarł. Jacek Soplica postanowił uciekać z kraju i zostać kapłanem, Ewa natomiast, Ewa natomiast została wywieziona ze swoim mężem na Sybir i tam umarła młodo. Jacek zaopiekował się córką Ewy- Zosią, oddał ją na wychowanie Telimenie. Był dobrą duszą w Soplicowie. Wykazał się ogromną odwagą i kunsztem strzeleckim podczas polowania ? uratował Tadeusza i Hrabiego zaatakowanych przez niedźwiedzia, zabijając napastnika jednym celnym strzałem. Podczas najazdu Moskali na Soplicowo ocalił wszystkich dzięki podstępowi. Uratował życie ostatniemu z rodu Horeszków i Gerwazemu., ale sam został ranny. Wtedy właśnie ujawnił swe prawdziwe imię: Jacek Soplica. Wyspowiadał się przy swoim wrogu ? kluczniku, ten mu przebaczył i wyjawił, że Stolnik przed śmiercią też przebaczył swemu zabójcy. Tej nocy ksiądz Robak umarł.

Przyroda i historia

Epopeja narodowa

Przyroda

W „Panu Tadeuszu” Adama Mickiewicza przyroda pełni znaczącą rolę – jest ona jednym z głównych elementów świata przedstawionego. Mickiewicz opisuje przyrodę swego kraju ojczystego, którą idealizuje, przedstawia jako arkadię – krainę za którą tęskni i do której chciałby jeszcze wrócić. Już w inwokacji nakreśla piękno i wyjątkowość litewskiego krajobrazu nad Niemnem, jego opis jest bardzo plastyczny. Do każdej rośliny poeta przypisał epitet, mający na celu m.in. podkreślać i wyrażać jej piękno i niepowtarzalność. Poeta, dzięki doskonałemu posługiwaniu się środkami stylistycznymi sprawia, że przyroda ożywa. Mamy wrażenie, że jej świat patrzy na nas ; jest niezwykle sugestywny i plastyczny. W „Panu Tadeuszu” ramy dla codziennych wydarzeń stanowią wschody i zachody słońca. Ono przez swoją wędrówkę wytycza ludziom rytm dnia. Wstają oni wraz z jego pojawieniem się na niebie, a kończą dzień (oraz swoją pracę) wraz z zachodem słońca.Poeta, dzięki doskonałemu posługiwaniu się środkami stylistycznymi sprawia, że przyroda ożywa. Mamy wrażenie, że jej świat patrzy na nas ; jest niezwykle sugestywny i plastyczny. W „Panu Tadeuszu” ramy dla codziennych wydarzeń stanowią wschody i zachody słońca. Ono przez swoją wędrówkę wytycza ludziom rytm dnia. Wstają oni wraz z jego pojawieniem się na niebie, a kończą dzień (oraz swoją pracę) wraz z zachodem słońca.

Rola Historii

Wydarzenia w Panu Tadeuszu rozgrywają się w czasie historycznym, bo w latach 1811-1812, w dobie walk napoleońskich, które dla Mickiewicza piszącego w latach 1832-1834 były już historią. A zatem główne wydarzenie historyczne utworu to ekspansja Napoleona na Rosję, z udziałem wojsk polskich. Występują w utworze autentyczne postacie historyczne: generał Dąbrowski, Kniaziewicz, wspominani są Napoleon, Kościuszko (po nim imię otrzymał tytułowy bohater), Rejtan, książę Józef Poniatowski. Ta historia tworzy jednak teraźniejszość utworu. Historia jeszcze wcześniejsza znajduje wyraz w słynnym koncercie Jankiela: radosne wydarzenia Konstytucji 3 maja, tragiczną Targowicę, rzeź Pragi (w czasie powstania kościuszkowskiego), utworzenie Legionów Polskich we Włoszech. Każdy z epizodów wyrażony jest w muzyce, to gra Jankiela jest osią konstruującą opowieść o losach kraju. Fakty, które przywołuje i zarazem interpretuje, mają przypomnieć czytelnikowi zdarzenia świetne i bolesne w historii Polski.

Tragizm Pana Tadeusza – utworu, który przecież sam w sobie jest wizją radosną, pełną humoru, a nawet sielankową – też istnieje. Razi nas zderzenie tej słonecznej panoramy szlacheckiej przeszłości z teraźniejszością autora: emigranta, wygnańca zniewolonej ojczyzny, tęskniącego za nią. Wyrazem tego jest Epilog – pisany we Francji „na paryskim bruku”, czyli w mieszkaniu przy Rue de Seine 63. Epilog jest utrzymany w innym nastroju: wypełniony tęsknotą, bólem po stracie ojczyzny, nadzieją na dobry los własnych dzieł, które mają trafić pod polskie strzechy. Jeszcze raz pojawia się alegoria ojczyzny – matki:

Pan Tadeusz jako epopeja narodowa

Utwór jest obszerny. Składa się z dwunastu pisanych wierszem ksiąg. Napisany został w epoce romantyzmu i wydany w 1834 roku. Powodem, o którym czytamy w inwokacji, była tęsknota autora do kraju dzieciństwa. "Pan Tadeusz łączy cechy liryki, epiki i dramatu, co upodabnia go do starożytnego eposu. W przeciwieństwie do innych dzieł Mickiewicza, przedstawia świat dobry, jasny i swojski. Istotą epopei jest ukazanie społeczności w momencie przełomowym. W "Panu Tadeuszu" przełomem tym jest nadejście wojsk napoleońskich i możliwość odzyskania niepodległości. Częścią wątku wyzwoleńczego są też liczne przywołania dziejów narodu - Sejm Wielki i Konstytucja Trzeciego Maja, powstanie Kościuszki, tułaczka Legionów Polskich. Bardzo ważną częścią utworu są opisy przyrody. Widok nieba, wschodów i zachodów słońca, lasu, zwierząt - wszystkie pomagają w przypomnieniu sobie przez czytelnika piękna swojego kraju i pokazaniu uczuć bohaterów. Z kart eposu Mickiewicza dowiadujemy się także, jak wyglądało zwykłe, codzienne życie w zamku, we dworze i w zaścianku. Charakterystyczną cechą epopei jest uroczysty wstęp - inwokacja. W eposach starożytnych była najczęściej wezwaniem do bogów i prośbą o natchnienie. W "Panu Tadeuszu" jest zwrotem do ojczyzny i ziemi przodków. Dzieło Mickiewicza nie posiada jednak głównego bohatera - herosa, która to cecha charakteryzowała starożytny epos. Jednak i tu występuje ciekawa, i chyba najważniejsza, postać Jacek Soplica / ksiądz Robak, dawniej szlachcic - hulaka, obecnie mnich i patriota. "Pan Tadeusz" jest utworem zasługującym na miano epopei narodowej. Budową odpowiada eposom starożytnym, a tematyka przypomina historię i budzi patriotyzm. Mickiewicz jest wieszczem i pamiętamy jego dzieła, na czele z "Panem Tadeuszem".

Dziękuję za uwagę!

:D