O kompozycji słów kilka

kompozycja

co to takiego?

Z czym kojarzy Wam się kompozycja?

Z muzyką?

Z układaniem kwiatów?

Z nakryciem stołu?

A jak to jest w plastyce?

Kompozycja

To sposób powiązania elementów dzieła tak, aby tworzyły całość zgodną z intencją twórcy i decydujący o tym, w jaki sposób będziemy odczytywać to dzieło.

Ze względu na sposób ułożenia elementów, wyróżniamy różne rodzaje kompozycji:

otwarta

zamknięta

Ale co to znaczy?

statyczna

dynamiczna

symetryczna

asymetryczna

rytmiczna

Kompozycja zamknięta ma ściśle określone ramy i nic poza nie nie wychodzi.

Autor stara się ściśle powiązać elementy dzieła, tak że zdają się one tworzyć figury/ bryły geometryczne. Wszystki elementy dzieła umieszczone są wewnątrz niego i nie musimy szukać treści poza dziełem.

Na obrazie obok układ postaci tworzy trójkąt

Kompozycja otwarta jest przeciwieństwem kompozycji zamkniętej. Elementy tej kompozycji często wystają poza krawędzie bazy lub są “poucinane”.

Pobudza to do wykorzystania wyobraźni i wyobrażenia sobie, co “dzieje się dalej” poza krawędziami.

Zobaczcie, mimo że Rafael musiał dopasować swój obraz do powierzchni i kształtu ściany, mamy wrażenie, że to tylko widoczny dla nas fragment większej sceny.

Kompozycja statyczna to kompozycja, w której przeważają uporządkowane elementy pionowe i poziome. Mamy wrażenie równowagi, spokoju i bezruchu

Zobaczcie, chociaż Rafael namalował duże grupy ludzi, żywo ze sobą dyskutujących, które tworzą wyraźne poziome pasy, to przeciwstawił im pionowe linie ścian. To pozwoliło mu zachować równowagę i spokój w obrazie.

Kompozycja dynamiczna to kompozycja, w której przeważają skosy, linie łamane, krzywizny lub łuki. Mamy wrażenie ruchu.

To nie jest kompozycja dynamiczna... jeszcze

Trudno znaleźć wśród renesansowych obrazów kompozycję dynamiczną, ponieważ artyści dążyli do uzyskania idealnych proporcji, harmonii i piękna. Dlatego bardziej odpowiadała im równowaga kompozycji statycznych. I chociaż Michał Anioł namalował postaci Adama i Boga ukośnie to efekt dynamiki psują ich wyciągnięte ręce, które tworzą linię poziomą.

Kompozycja dynamiczna jest charakterystyczna dla sztuki baroku, czyli nieco późniejszego stylu.

Łatwiej zauważyć różnicę, gdy porównamy obrazy Rafaela i Michała Anioła z malarstwem Rubensa. U Rubensa postaci nie tylko wykonują wiele dramatycznych gestów i obracają się w różne strony, ale wszystkie elementy obrazu tworzą układ ukośnych linii, biegnących w różnych kierunkach.

Kompozycja symetryczna to taki układ elementów, który da się podzielić osią symetrii na dwie bardzo podobne części

Kompozycja symetryczna była chętnie wykorzystywana przez twórców renesansu, ponieważ wprowadzała element równowagi.

Kompozycja asymetryczna to nieregularne rozmieszczenie elementów. Prawa i lewa strona kompozycji się różnią.

Nie było to popularne rozwiązanie w renesansie, ponieważ zaburzało harmonię dzieła.Pieta Rondanini jest ostatnim dziełem Michała Anioła i widać w niej już zapowiedź przyszłych zmian stylistycznych

Kompozycja rytmiczna to regularne rozmieszczenie elementów, powtarzających się zgodnie z ustalonym przez artystę rytmem.

Posłużymy się tutaj starszym przykładem, ponieważ twórcy renesansu uważali tą formę kompozycji za anachroniczną.Można ją dostrzec jeszcze w kompozycjach ornamentalnych.

Są uznawani za największych geniuszy swoich czasów (i nie tylko swoich). Od nich uczyły się przyszłe pokolenia. Warto te nazwiska zapamiętać.

Chociaż w dziełach plastycznych, cechy kompozycji mieszają się ze sobą, chciałabym was prosić, żebyście przygotowali 7 różnych kompozycji.

Z przedmiotów, które znajdziecie w swoim pokoju spróbujcie ułożyć każdą z omówionych w tym materiale kompozycji. Sfotografujcie je i oddajcie zadanie w projekcie.