kruzenje materije

PROTICANJE ENERGIJE I KRUŽENJE MATERIJE

saša prazina

proticanje energije

• jedan deo Sunčeve energije se odbija od oblaka i vraća nazad u vasionu
• drugi deo apsorbuju molekuli koji se nalaze u atmosferi (O3, CO2, vodena para)

• Sunčevi zraci koji dospeju do površine Zemlje, oslobađaju toplotnu energiju
• zgrevanjem površine Zemlje i atmosfere gubi se energija- stalnim izračivanjem u obliku toplote odlazi u vasionu

• živim bićima nije dovoljna samo svetlosna i toplotna energija- potrebna im je određena količina unutrašnje energije
• energiju dobijaju preko hrane, a u hranu dospeva preko biljaka (fotosinteza)

CIKLUS AZOTA

• azot je vazan gradivni element (nukleinske kisleine, belančevine)
• čini 78% atmosfere
• veliki broj organizama ne može da koristi azot iz vazduha
• biljke koriste azot iz zemljišta ( u obliku nitrata i amonijum-jona - NH4+) koji prerade, pa kasnije formiraju amino-kiseline
• zatim se putem lanca ishrane azot, koji je sada u obliku amino-kiselina, prenosi

AZOTOFIKSACIJA

Neki azotofiksatori su uspostavili simbiozu sa biljkama ili drugim organizmima. npr. bakterija Rhizobium (saprotrof) može stupiti u kontakt sa ćelijama kore korena leguminoznih biljaka. prouzrokuju specifičan rast tkiva i formiraju se kvržice oko ćelija u kojima su povoljni uslovi za rast bakterija.

• azotofiksatori- prokariotski organizmi koji imaju sposobnost da usvajaju azot u gasovitom stanju
• redukuju gasoviti azot u amonijak pomoću vodonika iz NAD

• nakon smrti azotofiksatora i razgradnje njihovih ćelija, usvojeni azot prelazi u zemljište, koji kasnije koriste biljke

1. azotofiksacija
2. nitrifikacija i denitrifikacija

KRUŽENJE UGLJENIKA

• ugljanik se u prirodi nalazi u obliku CO2, rastvorenih hidrokarbonata (bikarbonata) u vodi i vezanih kabornata u stenama
• u procesu fotosinteze biljke vezuju ugljenik (iz CO2) i proizvode proste šećere koji se kasnije ugrađuju u značajne oragnske molekule
• ugljenik u tom obliku se prenosi putem lanca ishrane
• deo ugljenika se u procesu ćelijskog disanja vezuje za kisenik, pa se ponovo vraća u atmosferu u obliku CO2

jedan od sporednih oblika ugljenika koji se vraća u atmosferu je metan (CH4)- nastaje u procesu fermentacije u crevima mnogih biljojeda i u anaboličkim procesa fermetišućih bakterija. metan se u atmosferi fotohemijski oksidiše, pa tako ugljenik ponovo postaje dostupan za proces kruženja.

KRUŽENJE KISEONIKA

• gotovo sav kiseonik u atmosferi je nastao u procesu fotosinteze
• jedan deo kiseonika odlazi u najviše slojeve atmosfere i formira zaštitni sloj- ozon
• drugi deo ostaje u nižim slojevima- njega koriste živa bića u procesu ćelijskog disanja
• u procesu ćelijskog disanja se ugljenik , iz organskih molekula, vezuje za kiseonik, pri čemu se formira CO2- na taj način su procesi kruženja kiseonika i ugljenika povezani

KRUŽENJE VODE

• molekuli vode neprestano kruže između hidrosfere, litosfere, biosfere i atmosfere
• voda isparava sa svih vodenih površina i odlazi u više slojeve atmosfere, gde se kondenzuje i vraća se na zemlju u obliku vodenih taloga
• deo vode koji dospe na kopno, ponire i prelazi u podzemne vode koje, posebnim tokovima, ponovo dospevaju do mora i okeana- i tako se vraćaju u ciklus kruženja vode
• deo vode sa površine zemljišta ulazi u sastav živih bića, odakle isparavanje i izlučivanjem, ponovo napušta te sisteme