Pan Tadeusz

PAN Tadeusz

Adam Mickiewicz

Spis Treści

1. Plan wydarzeń

2. Świat przedstawiony

3. Czas i miejsce akcji

4. Bohaterowie

5. Wątki

6. Szlachta

7. Zwyczaje i tradycje szlacheckie

8. Przyroda w utworze

9. Jacek Soplica

10. Wydarzenia historyczne

11. ,,Pan Tadeusz" jako epopeja narodowa

Plan wydarzeń

1. Powrót Tadeusza do Soplicowa. 2. Flirt z Telimeną. 3. Historia Gerwazego o zamku. 4. Grzybobranie. 5. Zauroczenie Tadeusza w Zosi. 6. Polowanie na niedźwiedzia. 7. Odnowienie sporu między rodami. 8. Namowy Gerwazego do najazdu na Soplicowo - zaścianek Dobrzyńskich. 9. Miłosne perypetie Tadeusza i Telimeny. 10. Zajazd na Soplicowo. 11. Rosjanie w Soplicowie. 12. Bitwa, Jacek Soplica na łożu śmierci. 13. Spowiedź Jacka Soplicy. 14, Wojsko polskie w Soplicowie. 15. Rehabilitacja Jacka. 16. Zaręczyny 3 par, koncert Jankiela, polonez.

Świat przedstawiony

"To jedno puste miejsce nęci go i mami Już nie puste, bo on je napełnił myślami."

Czas i miejsce akcji

Akcja utworu Pan Tadeusz rozpoczyna się w letnie piątkowe popołudnie i trwa do wtorku 1811r., a jej ciąg dalszy toczy się w wiosnę 1812 roku. Wydarzenia mają miejsce na Litwie w szlacheckim majątku Sędziego - Soplicowie, starym zamku Horeszków, karczmie Jankiela oraz w Dobrzynie (miejsce zamieszkania szlachty zaściankowej).

Świat przedstawiony

Bohaterowie

• Jacek Soplica/Ksiądz Robak
• Sędzia Soplica
• Tadeusz Soplica
• Hrabia Horeszko
• Gerwazy
• Stolnik Horeszko
• Zosia Horeszko
• Telimena
• Maciek nas Maćkami
• Podkomorzy
• Wojski
• Jankiel
• Protazy

Świat przedstawiony

Zamek Horeszków w wizji Andrzeja Wajdy

WĄTKI

Poboczne

Główne

• spór o Kusego i Sokoła

• romans Telimeny i Rejenta

• zajazd na Soplicowo

• miłosny

• patriotyczny

• sporu o zamek

,,Bo serce nie jest sługa, nie zna, co to pany,I nie da się przemocą okuwać w kajdany. "

Świat przedstawiony

Szlachta - podział

• magnateria i arystokracja (bogaci, żądni władzy, patrioci, pogardliwi dla mniej zamożnych) - Stolnik Horeszko, Hrabia

• średniozamożna, ziemiańska (patrioci, zainteresowani własnym zyskiem,żyją w zgodzie z tradycją, skłonni do kłótni i procesów) - Tadeusz, Jacek Soplica, Sędzia

• zubożała, drobna szlachta (nie mają swoich majątków, sprawują różne funkcje u innych szlachciców) - Gerwazy, Wojski, Protazy, Rejent, Asesor

• zaściankowa (żyją skromnie, są ubodzy,niewykształceni, zawistni wobec bogatszych) - Maciek nad Maćkami, Bartek Prusak, Maciek Konewka, Maciek Kropiciel i inni

Świat przedstawiony

cechy szlachty

Wady

Zalety

• duma
• pycha
• kłótliwość
• anarchia
• łamanie prawa
• skłonność do bijatyk
• pieniactwo
• procesowanie się

• patriotyzm
• waleczność
• solidarność
• gościnność
• przywiązanie do tardycji
• odwaga

Świat przedstawiony

Zwyczaje i tradycje szlacheckie

Sciśle określona kolejność zasiadania do stołu

Polonez na zakończenie i rozpoczęcie uroczystości

Grzybobranie

Gościnność

Polowania

Dbałość o gospodarstwo

Nie pokazywaie dziewcząt do 14 roku życia w towarzystwie szlachty

Bigos jako tradycyjna potrawa

Świat przedstawiony

„Słońce już gasło, wieczór był ciepły i cichy, Okrąg niebios gdzieniegdzie chmurkami zasłany, U góry błękitnawy, na zachód różany; Chmurki wróżą pogodę, lekkie i świecące, Tam jako trzody na murawie śpiące, Ówdzie nieco drobniejsze, jak stada cyranek.

Przyroda w utworze

Natura w Pana Tadeuszu pełni funkcje jednego z głównych elementów świata przedstawionego. Obraz Litwy Mickiewicz przedstawia jako arkadię, piękne miejsce. Dokonując tym samymy idealizacji.

Świat przedstawiony

,,pogórki leśne, łąki zielone" - zieleń ,,błękitny Niemen" - błękit ,,pola malowane zbożem rozmaitem, wyzłacane pszenicą, posrebrzane żytem" - złoto, srebro ,,bursztynowy świerzop" - odcień żółtego ,,gryka jak śnieg biała"- biel ,,panieńskim rumieńcem dziecięlina pała" - biel z różem ,,wszystko przepasane jakby wstęgą, miedzą zieloną" - zieleń ,, na niej z rzadka ciche grusze siedzą" - zieleń

Kolorystyka

Świat przedstawiony - przyroda

Jacek soplica

Jacek Soplica (ksiądz Robak) - to główny bohater książki. Należy on do bohaterów dynamicznych. Jest on ojcem Tadeusza i bratem Sędziego. Pełni funkcję kapłana z zakonu bernardynów. Umiera poprzez gangrenę spowodowaną otworzeniem starych ran.

Historia Jacka Soplicy

Po zabóstwie Stolnika Horeszki, Soplica przemienia się w księdza Robaka. Ksiądz Robak to dusza szlachetnie odrodzona. Przemiana w pokorną osobę to wielka metafora odnosząca się do przemian duchowych narodu polskiego.

Historia Jacka Soplicy

Przed przemianą:

Po przemianie:

Jacek soplica

• przedstawiciel szlachty, niezważającej na prawo, jak i dobro ogółu
• przedstawiony jako przystojny, popularny mężczyzna z wąsami
• odznacza się porywczością, nieokiełznanym i gwałtownym charakterem
• chętny zemsty, mściwy

• przedstawiciel zakonu bernardynów
• pragnący odkupienia, pokorny, skromny
• odznacza się swoją bohaterstwem, walecznością, jak i patriotyzmem
• unika rozgłosu, nie chwali się swoimi dokonaniami
• chce spłacić swój dług moralny
• podejmowane przez niego działania wykonywane są dla dobra ojczyzny i miłości oraz jego własnej rehabilittacji

Historia Jacka Soplicy

Koncert Jankiela

Koncert Jankiela ma charakter patriotyczny i jest muzyczną ilustracją dziejów rozbiorowych Rzeczypospolitej.. Obejmuje okres 1791–1797, od uchwalenia Konstytucji trzeciego maja do utworzenia Legionów Polskich we Włoszech.

Razem ze strun wiela Buchnął dźwięk, jakby cała janczarska kapela Ozwała się z dzwonkami, z zelami, z bębenki. Brzmi Polonez Trzeciego Maja! – Skoczne dźwięki Radością oddychają, radością słuch poją, Dziewki chcą tańczyć, chłopcy w miejscu nie dostoją – Lecz starców myśli z dźwiękiem w przeszłość się uniosły, W owe lata szczęśliwe, gdy senat i posły Po dniu Trzeciego Maja w ratuszowej sali Zgodzonego z narodem króla fetowali; Gdy przy tańcu śpiewano: Wiwat Król kochany! Wiwat Sejm, wiwat Naród, wiwat wszystkie Stany!

KONSTYTUCJA 3 MAJA

Jankiel, skocznymi dźwiękami poloneza, nawiązuje do Konstytucji 3 Maja z 1791 roku, głoszącej braterstwo wszystkich stanów oraz zasady demokracji (monarchia konstytucyjna).

Koncert Jankiela

Mistrz coraz takty nagli i tony natęża, A wtem puścił fałszywy akord jak syk węża, Jak zgrzyt żelaza po szkle – przejął wszystkich dreszczem I wesołość pomięszał przeczuciem złowieszczem. Zasmuceni, strwożeni, słuchacze zwątpili, Czy instrument niestrojny? czy się muzyk myli? Nie zmylił się mistrz taki! on umyślnie trąca Wciąż tę zdradziecką strunę, melodyję zmąca, Coraz głośniej targając akord rozdąsany, Przeciwko zgodzie tonów skonfederowany; Aż Klucznik pojął mistrza, zakrył ręką lica I krzyknął: «Znam! znam głos ten! to jest T a r g o w i c a!» I wnet pękła ze świstem struna złowróżąca; Muzyk bieży do prymów, urywa takt, zmąca, Porzuca prymy, bieży z drążkami do basów.

Konfederacja Targowicka

Konfederacja targowicka (1792) była spiskiem magnackim zawiązanym przeciwko reformom Sejmu Czteroletniego (1788 - 1792) i Konstytucji 3 Maja.

Koncert Jankiela

Powstanie kościuszkowskie

Słychać tysiące coraz głośniejszych hałasów, Takt marszu, wojna, atak, szturm, słychać wystrzały, Jęk dzieci, płacze matek. – Tak mistrz doskonały Wydał okropność szturmu, że wieśniaczki drżały, Przypominając sobie ze łzami boleści R z e ź P r a g i, którą znały z pieśni i z powieści, Rade, że mistrz na koniec strunami wszystkiemi Zagrzmiał, i głosy zdusił, jakby wbił do ziemi

W dniu 4 listopada 1794 roku, po klęsce Kościuszki pod Maciejowicami, na Pragę uderzyły trzy korpusy rosyjskie pod dowództwem Suworowa. Gwałtowność ataku była tak wielka, że w ciągu czterech godzin Rosjanie zawładneli całą prawobrzeżną częścią stolicy, poddając jej ludność strasznej rzezi.

Koncert Jankiela

utworzenie legionów polskich

Ledwie słuchacze mieli czas wyjść z zadziwienia, Znowu muzyka inna – znów zrazu brzęczenia Lekkie i ciche, kilka cienkich strunek jęczy, Jak kilka much, gdy z siatki wyrwą się pajęczéj. Lecz strun coraz przybywa, już rozpierzchłe tony Łączą się i akordów wiążą legijony, I już w takt postępują zgodzonymi dźwięki, Tworząc nutę żałosną tej sławnej piosenki «O żołnierzu tułaczu, który borem, lasem Idzie, z biedy i z głodu przymierając czasem,

Legiony Polskie we Włoszech – polskie formacje wojskowe, tworzone na terenie współczesnych Włoch, których celem była walka o niepodległość Polski. Walczące u boku wojsk francuskich i włoskich w latach 1797–1807, utworzone z inicjatywy Jana Henryka Dąbrowskiego przez Francuzów w północnych Włoszech.

Koncert Jankiela

pieśń ,,MAzurek dąbrowskiego"

Piosenka stara, wojsku polskiemu tak miła! Poznali ją żołnierze, wiara się skupiła Wkoło mistrza; słuchają, wspominają sobie, Ów czas okropny, kiedy na Ojczyzny grobie Zanucili tę piosnkę i poszli w kraj świata; Przywodzą na myśl długie swej wędrówki lata, Po lądach, morzach, piaskach gorących i mrozie, Pośrodku obcych ludów, gdzie często w obozie Cieszył ich i rozrzewniał ten śpiew narodowy. Tak rozmyślając, smutnie pochylili głowy!

Mazurek Dąbrowskiego – polska pieśń patriotyczna z 1797 roku, oficjalny hymn państwowy Rzeczypospolitej Polskiej.

Koncert Jankiela

,,Pan Tadeusz" jako epopeja narodowa

1. Inwokacja - utwór rozpoczyna się robudowaną inwokacją. Mickiewicz odwołuje się do wzoru antycznego eposu.
2. Narrator - w tekście mamy zastosowanie narratora trzecioosobowego, co jest charakterystyczne dla epopeji

dziękuje za uwagę

Julia Bakić