Przed egzaminem cz.3

Niezbędnik ósmoklasisty

Rodzaje i gatunki literackie

Szybka powtórka przed egzaminem ósmoklasisty

bibliotekawsteszew@gmail.com

Co to są rodzaje literackie?

Rodzaje literackie to sposób klasyfikacji (podziału) dzieł ze względu na posiadane cechy.

ABY ROZPOZNAĆ RODZAJE LITERACKIE, TRZEBA ZASTANOWIĆ SIĘ: 1. Jak wygląda utwór 2. Kto mówi w utworze? 3. O czym mówi utwór?

KAŻDY RODZAJ DZIELI SIĘ NA GATUNKI

Trzy rodzaje literackie

Podział na rodzaje to podstawowy sposób klasyfikacji dzieł literackich ze względu na formę i budowę utworu, wywodzący się on jeszcze z antycznej Grecji, a dokładnie od Arystotelesa. W swojej Poetyce wyróżnia trzy podstawowe rodzaje literackie, przyporządkowując im najbardziej charakterystyczne pojęcia: epikę (narrator, fabuła i świat przedstawiony), lirykę (podmiot liryczny, monolog) oraz dramat (akcja, dialogi, brak nadrzędnego podmiotu.

EPIKA

LIRYKA

DRAMAT

LIRYKA

Liryka [gr. lirykós – ‘odnoszący się do liry’] to jeden z trzech głównych rodzajów literackich (obok epiki i dramatu). Nazwa ta pochodzi od liry (lutni) – starogreckiego instrumentu muzycznego. Przy dźwięku liry poeci śpiewali swoje wiersze i pieśni.

Dziś na określenie utworów lirycznych używamy także wspólnego określenia – poezja, również pochodzącego z języka greckiego.

Utwory liryczne opisują przeżycia wewnętrzne, emocje i przekonania, zamknięte w raczej subiektywnej, monologowej wypowiedzi. Głównym elementem utworu lirycznego jest podmiot liryczny, czyli postać „mówiąca” w danym wierszu.

wersy

zwrotki

środki stylistyczne

Pisana WIERSZEM

sketchnotka

utwory

EPIKA

Epika – [gr. epikόs – ‘epos, słowo, opowieść, pieśń’] to jeden z trzech rodzajów literackich, który wywodzi się z ustnych opowiadań ludowych, podań, legend i mitów właściwych tradycji i folklorowi danego narodu.

W utworach epickich pojawia się narrator opowiadający wydarzenia i opisujący świat przedstawiony.

Epika wykształciła najwiękjszą liczbę gatunków literackich, z których najważniejszymi są:

epos

powieść

opowiadanie

nowela

baśń

bajka

anegdota

satyra

pamiętnik

Pisana PROZĄ (najczęściej). Zawiera wątki, fabułę, akcję.

sketchnotka

utwory

DRAMAT

Dramat [z gr. drȃma – ‘ruch, akcja’] to jeden z trzech rodzajów literackich (obok epiki i liryki), a zarazem jedyny na pograniczu teatru i literatury. Dopóki utwór rozpatrywany jest na płaszczyźnie literatury, można porównywać go z utworami epickimi i lirycznymi. Realizacja sceniczna tego tekstu należy już do sztuki teatru. .

Dramat ma swoje korzenie w starożytnej Grecji, w obrządkach ku czci Dionizosa, gdzie ewoluował w toku tworzenia przedstawień scenicznych. Dlatego też podstawowym założeniem dramatu jest jego przeznaczenie do wykonywania na scenie.

O wydarzeniach mówią bohaterowie. Dramat składa się na akty, sceny, odsłony z podziałem na role.

Tekst GŁÓWNY ( dialogi, monologi) Tekst POBOCZNY (didaskalia)

sketchnotka

utwory