Aleksander Fredro

„Tęskniłem za obozem. . . nudziłem się przeto / I ażeby coś robić, zostałem poetą”. Kilka słów o Fredrze.

M. Aleksander FredroD. Aleksandra Fredry C. Aleksandrowi Fredrze B. Aleksandra Fredrę N. Aleksandrem Fredrą Ms. Aleksandrze Fredrze W. Aleksandrze Fredro

Odmiana przez przypadki

Aleksander Fredro urodził się 20 czerwca 1793 roku w Surochowie koło Jarosławia. Szlachecka rodzina o wielowiekowych tradycjach, niezła sytuacja materialna rodziców i zapobiegliwy ojciec, który mimo rozmaitych perypetii zdołał pomnożyć majątek (a później zdobyć także dla swojej rodziny tytuł hrabiowski), zapewniły Aleksandrowi i jego rodzeństwu w miarę beztroskie dzieciństwo. Ostatecznie państwo Fredrowie zamieszkali z dziećmi w majątku Beńkowa Wisznia niedaleko Lwowa.

Narodziny

Młody Aleksander pobierał nauki w domu pod okiem cudzoziemskich i polskich nauczycieli. Mógł uczyć się tych przedmiotów, które go interesowały, rozwijać swoje talenty, a przy tym poznawać koncepcje z różnych stron świata. Dom Fredrów przepełniony był wolnością myśli, dlatego rodzice dawali dzieciom dużą swobodę, nie ingerując w ich przyjaźnie czy zaintersowania. Wraz z rodzeństwem przyszły komediopisarz nabrał umiejętności, które uchodziły za niezbędne w życiu. Młodzeż miała znać się na muzyce, rysunku, umieć tańczyć, oczywiście jeździć konno i władać bronią.

Duch rozwoju i wolności

Pisarz jako dziecko nazywany był „staruszkiem”. Ten przydomek nadali mu domownicy, gdyż młody Aleksander był skrytym i milczącym młodzieńcem.

Wygląd młodzieńca

„Łeb rudy, w loki jak w zawijane zrazy zafryzowany, mocno pudrem przykryty, frak brązowy z czarnym aksamitnym kołnierzem i dużymi złotymi guzikami, spodnie jasne, dość przestronne, jak była moda, i buty węgierskie, a czsem buty po kolana z dwunastocalowymi sztylpami”.

Niestety, w 1806 roku w domostwie Fredrów wybuchł pożar, który pochłonął w zgliszczach matkę poety - Mariannę z Dembińskich. Aleksander miał wtedy zaledwie 13 lat. Po tej tragedii rodzina przeniosła się na stałe do Lwowa - z wiejskiej sielanki do wielkiego miasta.

Tragedia i przeprowadzka

Dawniej bywało tak, że bogata szlachta spędzała wiele czasu na przyjęciach, balach, wszelakich spotkaniach. Co ważne, nieobecność członka rodziny na takich spotkaniach była przez towarzystwo źle odbierana. Młody Aleksander, niegdyś cichy i milczący, musiał składać wizyty, uczestniczyć w zabawach czy udawać się na wspólne przejażdżki konne. Z czasem miasto zmieniło go w człowieka towarzyskiego.

Lwów i zabawa

W wieku szesnastu lat w 1809 roku Fredro wstępuje do armii Księstwa Warszawskiego, by trzy lata później wziać udział w nieudanym przedsięwzięciu Napoleona, jego wyprawie na Moskwę.

Co ważne, ta „druga wojna polska”, jak nazwał tę operację Napoleon, zakończyła się likwidacją Księstwa Warszawskiego i abdykacją francuskiego męża stanu. Młody Fredro dostał się do rosyjskiej niewoli, gdzie zachorował na tyfus. Cudem przeżył. O noclegach w zaspach i nędzy niewoli pamiętał przez całe życia. W 1815 roku pisarz powrócił do rodzinnego domu.

16-latek w wojsku

Zastanów się jak najczęściej mówi się o wojnie w Polsce? Bohaterstwo, męstwo, wielkie cierpienie rodaków i chwała pokonanych. Za czasów Fredry tak właśnie było. Mówiono jedynie o heroicznych czynach, wychwalając tych, którzy prowadzą na śmierć. Aleksander Fredro w swym pamiętniku „Trzy po trzy” odważył się pisać o tym, o czym inni chcieli zapomnieć lub przemilczeć: o tchórzostwie, dezerterach, nieposłuszeństwie wojsk.

Odwaga Fredry(pamiętniki)

Fredro przestał być żołnierzem po przypusowej abdykacji Napoleona, gdy polskie oddziały przeszły pod dowództwo rosyjskie. Bez konsekwencji opuścił wojsko i udał się do Paryża. Stał się stałym bywalcem nadsekwańskich teatrów. Po obejrzeniu wielu spektakli przyszły komediopisarz odkrył, że najważniejsza jest gra aktorska i to ona decyduje o sukcesie i odbiorze dzieła przez publiczność.

Paryż

Po powrocie do kraju Aleksander Fredro gospodaruje w małej wiosce Jatwięgi, gdzie uczy się pomnażania pieniędzy. Skupuje książki i gromadzi pierwszą biblioteczkę. Intensywna praca, lektura, rozwój intelektualny to zajęcia, jakim z pasją oddaje się młody weteran wojny. Pierwszą napisaną wierszem komedią była jednoaktowa „Intryga na prędce” (1815). Uznanie publiczności zdobyła trzyaktowa komedia „Pan Geldhab” (1818).

Wioska Jatwięgi

Słynny motyw: on kocha, ona kocha, ale nie mogą być razem, bo rodzice nie zgadzają się na ślub. Ona wychodzi za innego, by w potajemniej korespondencji i cichych westchnieniach marzyć o swym ukochanym, który jest gdzieś tam... daleko. To fragment życia naszego pisarza. Aleksander zakochał się szalenie w piętnastoletniej Zofii Jabłonowskiej, która wyszła za mąż za bogatego hrabiego. Po kilku latach młoda ukochana Fredry opuściła męża. Rozpoczęło się długoletnie czekanie na rozwód. Zakochani byli cierpliwi i po dziesieciu latach wzięli ślub! Byli zgodnym i szczęśliwym małżeństwem.

Miłość jak z powieści

W „Zemście” znajdziemy dużo humoru, miłości i rodzinnych więzi. To komedia, która miała bawić widzów. Jak to? - grzmieli romantycy, siedzący w swych mrocznych zamczyskach i obmyślający kolejny wiersz o polskim cierpieniu i niewoli. Jak możesz śmiać się, gdy naród w niewoli, a zaborca coraz silniej zaciska węzeł? Wielu romantyków zarzucało Fredrze brak ducha narodowego, zatracenie się we wpływach francuskich. Czy Fredro przejął się tymi zarzutami? Istnieją dwie wersje: 1. Tak, na wiele lat zarzucił pisanie dla publiczności, chowając swoje dzieła do szuflady. 2. Nie, pisarz był samodzielny, miał szczęśliwe życie, był bogaty, więc nie przejął się opinią swoich kolegów po piórze.

Poeta samotny

W 1848 roku rozpoczyna się w Europie Wiosna Ludów, a do walczącego na Węgrzech Legionu Polskiego dołącza syn poety - Jan Aleksander. Niestety, powstanie węgierskie rychło upada, a młody Fredro zostaje przez władze austriackie uznany za zdrajcę. Udaje się na emigrację do Francji. Rodzice z trudem znoszą rozłąkę z synem, dlatego wyruszają do stolicy Francji.

Ponowny pobyt w Paryżu (1850-1855)

Fredro wciąż poprawiał swoje dzieła, dbając o to, by nie tylko bawiły widza, wyśmiewając przywary rodaków, ale także wzbudzały w nas refleksję. Świat zawsze się zmieniał, zmienia się dziś, zmieniał się i za czasów autora „Zemsty”. Fredro zauważał pogoń człowieka za pieniędzmi, wszędobylską obłudę i zakłamanie, raniące konwenanse. Czy pisarz wchodził na piedestał, grzmiał i karcił? Nie, on zasiadał przy kominku i śmiał się z tego, przyjacielsko machając palcem takiemu „grzesznikowi”, jednocześnie zapraszając go do wspólnej biesiady.

Pisarz pracujący

Ciepło komedii Fredry, humor pamiętników czy zabawne morały bajek sprawiły, że pisarz zyskał wielkie uznanie wśród czytelników i widzów. Nie tylko za czasów Fredry wystawiano jego dzieła na teatralnych deskach. Dzisiaj możemy obejrzeć współczesną ekranizację utworu w reżyserii Andrzeja Wajdy (2002 rok), a w teatrach wciąż wystawia się jego sztuki, co świadczy o tym, że Fredro jest wciąż aktualny i nadal chcemy go czytać i oglądać. Co więcej, już za życia poety jego dzieła były tłumaczone na inne języki!

Aleksander fredro zmarł 15 lipca 1876 roku we Lwowie.