M.C. Escher by Dawid P

Maurits Cornelis Escher

M.C. Escher

(1898-1972)

Holenderski grafik o wyjątkowej wyobraźni geometrycznej, przedstawiciel op-artu.

"Gwiazdy" – drzeworyt sztorcowy, 1948

"Wiry" – drzeworyt sztorcowy, 1957

"Węzły" – drzeworyt langowy, 1965

Dlaczego sztuka Eschera jest wyjątkowa?

"Jest to zapewne najbardziej kuriozalne dzieło, absolutnie niepowtarzalne, jakiego żaden inny artysta grafik na świecie (z całym szacunkiem) Ci nie zaprezentuje. Nie brzmi to zbyt skromnie, ale cóż na to poradzę. Takie to właśnie jest"

Sztuka Eschera ukazuje względność i subiektywność naszego postrzegania. Stawia pytanie, na ile możemy wierzyć naszym zmysłom, odzwierciedla dualizm naszej rzeczywistości - jej harmonię przy jednoczesnym całkowitym braku uporządkowania, jej ograniczenie z jednoczesną perspektywą nieskończoności, jej powtarzalność, a jednocześnie nieprzewidywalność.

Tak pisał Escher o swojej sztuce w liście do przyjaciela.

Wstęga Möbiusa - drzeworyt langowy, 1963

Cechy prac M.C. Escher

Escher proponuje widzowi zabawę architekturą, perspektywą i przestrzenią. W jego pracach odnajdujemy intrygującą rzeczywistość pełną sprzeczności i fantazji, absurdalnego poczucia humoru, ale i matematycznej logiki. Prezentując swoje fantastyczne wizje, artysta zawsze kieruje się żelaznymi zasadami matematyki, które rzadko kojarzymy z prawami estetyki. To właśnie matematyka jest dla niego głównym środkiem wizualnego przedstawienia wyobrażeń o rzeczywistości. Ukazuje ją w różnych perspektywach, świetnie wykorzystując zasady rzutu środkowego i równoległego, zaskakując niezwykłymi rozwiązaniami geometrycznymi w różnych wymiarach i w różnych geometriach, które jednak bazują zawsze na szczegółowych szkicach i matematycznych obliczeniach.

Figury niemożliwe

Escher zainspirowany przez prace brytyjskiego fizyka i matematyka Rogera Penrose’a zanteresował się także złudzeniami optycznymi i architekturą niemożliwą. W wielu jego grafikach można odnaleźć podstawowe figury niemożliwe, np. niemożliwy trójkąt Penrose’a, niemożliwy sześcian Neckera czy schody prowadzące donikąd.

Sześcian Neckera

Schody Penrose'a

Trójkąt Penrose'a

"W górę i w dół" – litografia, 1960

"Wodospad" – litografia, 1961

"Belweder" - fragment

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat. Ut wisi.

Efekt Droste'a

Jesteśmy tylko chwilowym produktem ewolucji, jak pisał Teihard de Chardin. Jeśli miał rację, ewolucja skończy się w tajemniczym "punkcie Omega" po milionach lat. Skoro tak, to dlaczego nie? - pisał Escher w liście do syna George’a w 1962 roku.

Do opisu występujących na takim obrazie zniekształceń wykorzystuje się wykładnicze funkcje zespolone.

Na rysunkach widzimy siatkę obrazu ze szkiców Eschera oraz podobną bardzo podobną siatkę uzyskaną przez Lenstra za pomocą funkcji zespolonych.

W skrócie...

Formy przestrzenne w jego pracach były ukazywane w sposób sprzeczny z doświadczeniem wzrokowym.

Naukę w malarstwie zaczął pobierać w szkole średniej. Studiował w Szkole Architektury i Sztuk Dekoracyjnych w Haarlem.

01

02

03

Grafik, który w swoich pracach wykorzystawał logikę matematyczną oraz podział plastyczny.

Nie zdał egzaminu końcowego w szkole średniej i rozpoczął lekcje architektury. Po tygodniu na uczelni stwierdził, że rzuca studia i skupia się na nauce grafika.

Duże wspracie w swojej decyzji o pożegnaniu arc hitektury otrzymał od swojego nauczyciela Sammuel Jesserm de Mesquita, któremu pokazał swoje rysunki i linoryty.

05

06

07

Urodził się w Leewarden jako 4 i najmłodszy syn.

08

09

Wystawa dzieł Eschera towarzyszyła Międzynarodowemu Kongresowi Matematyków w Amsterdamie w 1954 roku.

10

We Włoszech poznał żonę Jett Umiker z którą miał dwóch synów. Para osiadła w Rzymie, gdzie M.C. kupił dom.

Od roku 1921/1922 mieszkał we Włoszech, gdzie powstała ponad połowa jego prac.

"Metamorfozy" – drzeworyt langowy, 1937

Metamorofzy

Ulubionym motywem Eschera są niezwykłe metamorfozy, w których odbiorze łatwo się zagubić. Widz traci orientację w przestrzeni, nie wie, gdzie jest podłoga, ściana, a gdzie sufit, co jest wklęsłe, a co wypukłe i czym w istocie jest dany kształt.

"Gady" – litografia, 1943

"Rysujące ręce" – litografia, 1948

Z tych dzieł emanuje uporczywe dążenie do osiągnięcia matematycznej precyzji, którą autor uważał za niedościgłą. O swojej popularnej litografii "Belweder" powiedział: Ten rysunek nie zasłużył sobie na wysoką ocenę. Jak przypuszczam dlatego, że zrezygnowałem w nim z matematycznej dyscypliny. Zdaniem matematyków moje i ich królestwa sąsiadują ze sobą, ale się nie pokrywają. Szkoda!

"Belweder" – litografia, 1958

"Cykl" – litografia, 1938

Tesselacje

Szczególnym obszarem zainteresowań Eschera stały się tesselacje (od ang. tessellation), czyli parkietaże płaszczyzny lub posadzki. Artysta tak pisał w liście do bratanka w 1944 rokuNa pierwszym miejscu w pracy stawiam dopełniający się bez reszty regularny podział płaszczyzny. We wszystkich rysunkach z ostatnich kilku lat pokrywam ją całkowicie przystającymi figurami, nie pozostawiając ani kawałka wolnej przestrzeni; moje rysunki nie maja końca i powtarzają się na nich bez przerwy te same elementy.

Model Poincarego geometrii hiperbolicznej

Od spotkania na Międzynarodowym Kongresie Matematycznym w 1954 roku Escher korespondował ze znanym kanadyjskim geometrą H.S.M. Coxeterem. Ogromne wrażenie wywarł bowiem na nim rysunek z jednej z prac Coxetera przedstawiający pokrycie płaszczyzny trójkątami hiperbolicznymi, od tego czasu szczególnie zainteresowały Eschera parkietaże koła z ornamentem malejącym w miarę zbliżania się do brzegu figury.

Douglasa Dunhmana "Hyperbolic art and poster pattern"

"Granice koła II" - drzeworyt langowy, 1959

"Granice koła IV" albo "Niebo i piekło" – drzeworyt langowy, 1960

Podsumowanie

01

02

W swoim życiu Escher wykonał 448 litografii i drzeworytów oraz ponad 2000 rysunków i szkiców.

W 1924 r. osiedlilł się w Rzymie, gdzie przebywali do 1935 r. W ciągu tych 11 lat Escher, co roku, podróżował po Włoszech, szkicując różne obrazy, które wykańczał po powrocie do domu.

Włochy opuszcza wraz z nastaniem reżimu Benitta Mussoliniego. Przenosi się do Szwajcarii, jednak po dwóch latach w 1937 r. powraca do Holandii.

04

03

05

Życie i twórczość Mauritsa było anonimowe do 1951 r. ,kiedy postanowił sprzedawać swoje drzeworyty i litografie

Od 1954 r. w pracach Mauritsa zaczęła się pojawiać stała geometria

Bawił się architekturą, perspektywą i obrazami niemożliwymi. W jego pracach odnajdujemy rzeczywistość pełną sprzeczności i fantazji, absurdalnego poczucia humoru, ale i matematycznej logiki. Prezentując swoje fantastyczne wizje, artysta zawsze kieruje się żelaznymi zasadami matematyki, które rzadko kojarzymy z prawami estetyki.

M.C. Eschera fascynowały tesselacje. Przez lata w Szwajcarii i podczas drugiej wojny światowej energicznie realizował swoje hobby, rysując 62 ze wszystkich 137 rysunków tesselacji, które wykonał za życia.

07

06

Dom Sary Winchester

W pracach Mauritsa Eschera można się łatwo zagubić, podobnie jak w przypadku domu Winchester, którego budowę zleciła wdowa Sarah Winchester, aby dusze zabite z karabinu Winchester zaznały spokój w jej domu. Budowa domu trwała nieustannie przez 38 lat, 7 dni w tygodniu i 24 godziny na dobę. Wszystkimi pracami kierowała bezpośrednio pani Winchester, aż do swej śmierci 5 września 1922 roku.

Dziękuję