Wulkany i trzęsienia ziemi

Zjawiska wulkaniczne i trzęsienia ziemi.

Geneza zjawisk

Wulkanicznych:

Wulkanizmem nazywamy wszystkie zjawiska powiązane z wydostawaniem się na powierzchnię różnego rodzaju produktów wulkanicznych. Są one zewnętrzną oznaką procesów plutonicznych. Litosfera ziemska składa się płyt tektonicznych, które ciągle się przemieszczają. Prowadzą do tworzenia się głębokich rowów lub wypukłych grzbietów. Zarówno zderzanie się tych płyt jak i ich rozchodzenie daje dobre warunki do tworzenia się wulkanów. Wulkanizm występuje także w rejonach zwanych "plamami gorąca". Obrazują ten proces wyspy hawajskie. Są one porozrzucane na znacznym obszarze właśnie wskutek przemieszczania się płyty nad ogniskiem magmy. Topi się ona w tych rejonach wskutek nadmiaru ciepła we wnętrzu ziemi. Pod dużym ciśnieniem kieruje się ku górze i toruje sobie drogę na powierzchnię w mniej odpornych warstwach. Wylewa się na powierzchni tworząc stożki wulkaniczne. Procesy wulkaniczne w historii Ziemi zachodziły bardzo intensywnie w czasie ruchów górotwórczych w rezultacie zbieżnego ruchu owych płyt.

Trzęsienia ziemi

Trzęsienie ziemi, naturalny, krótki i gwałtowny wstrząs (lub ich seria) gruntu, powstały pod powierzchnią Ziemi (ognisko trzęsienia ziemi) i rozchodzący się w postaci fal sejsmicznych od ośrodka - epicentrum, znajdującego się na powierzchni, gdzie drgania są najsilniejsze. Ze względu na głębokość ogniska wyróżnia się trzęsienia ziemi: płytkie (do 50 km), średnio głębokie (50-300 km) i głębokie (300-700 km), natomiast ze względu na genezę: 1) tektoniczne, stanowiące ok. 90% wszystkich trzęsień ziemi, zachodzące na terenie związanym z występowaniem młodych ruchów górotwórczych, 2) wulkaniczne, powstałe w wyniku wdzierania się magmy w warstwy skalne i rozprężenia się gazów.

Rozmieszczenie zjawisk

Wulkany

Tereny aktywne wulkanicznie najczęściej znajdują się na obrzeżach płyt litosfery. W miejscu rozsuwania się płyt litosfery (najczęściej są to grzbiety oceaniczne) ma miejsce wulkanizm szczelinowy. Ze szczelin wypływa płynna lawa bazaltowa będąca budulcem dna oceanicznego. Wulkany występują również w okolicach rowów oceanicznych. Są to miejsca, gdzie następuje kolizja płyt litosfery (podsuwanie się jednej płyty pod drugą). Wydobywająca się z nich lawa jest bardziej kwaśna (najczęściej andezytowa). Tworzy strome stożki wulkaniczne. Wokół Pacyfiku istnieje tzw. pas ogniowy, w obrębie którego występuje wiele czynnych wulkanów. Poza obrzeżami płyt litosfery wulkany powstają nad tzw. plamami gorąca (np. na Hawajach). Są to miejsca, gdzie lawa przedostaje się przez cienkie dno oceaniczne. Jest to lawa bazaltowa.

Rozmieszczenie trzęsień ziemi:

Aktywność sejsmiczna rozmieszczona jest nierównomiernie na powierzchni kuli ziemskiej. Obszary występowania trzęsień ziemi przybierają często kształt wydłużonych stref, biegnących przez wiele tysięcy kilometrów. Trzęsienia ziemi występują najczęściej na obszarach strefy łuków, wysp i rowów oceanicznych. Ogniska drgań skorupy ziemskiej znajdują się tu na różnej głębokości od kilku do kilkuset kilometrów. Rozmieszczone są one wzdłuż płaszczyzny zwanej strefą Bienioffa. Trzęsienia ziemi związane są także z młodymi łańcuchami górskimi. Najgłębiej położone ogniska trzęsień występują w rejonie Himalajów. Zjawiska sejsmiczne, oraz wulkaniczne obserwuje się głównie na tych obszarach, gdzie zachodzą kolizje płyt litosfery. Geograficzne rozmieszczenie trzęsień ziemi pokrywa się z występowaniem wulkanów. W zależności od częstotliwości i siły wstrząsów można wyróżnić trzy rodzaje obszarów powierzchni Ziemi: obszary sejsmiczne, które występują w rejonach tych trzęsienia ziemi są częste i silne. obszary pansejsmiczne, na których wstrząsy odbywają się sporadycznie, bądź są częste ale bardzo słabe. obszary asejsmiczne, wolne od wstrząsów. Należą do nich stare platformy kontynentalne, jak również wielkie powierzchnie den oceanicznych.

Pozytywne skutki wybuchów wulkanów

• Powstawanie żyznych gleb
• Powstawanie energii geotermalnej
• Powstawanie nowych skał
• Powstanie atrakcji wulkanicznych (wulkany, jeziora wulkaniczne‑kalderowe)

Negatywne skutki wybuchów wulkanów

• Wulkaniczne trzęsienie ziemi
• Tsunami
• Lawiny piroklastyczne
• Gazy wulkaniczne
• Spływy popiołowe

Skutki trzęsień ziemi

• uskoki gruntu
• rysy i spękania na powierzchni ziemi
• obrywy
• zapadliska
• podniesienie wybrzeża i utworzenie klifu
• jeziora
• tsunami
• wodospady
• wybuchy wulkanów
• zjawisko upłynnienia gruntu
• kanów

Źródła:

https://geographicforall.com/pl/negatywne-i-pozytywne-skutki-zjawisk-wulkanicznych/ https://opracowania.pl/opracowania/geografia/rozmieszczenie-wulkanow-na-ziemi,oid,1611 https://geografia.na6.pl/trzesienia-ziemi https://www.bryk.pl/wypracowania/geografia/geografia-fizyczna/11202-wulkany-i-ich-geneza.html

Dziękujemy za uwagę

Paulina B. Gosia G.