Wesele Stanisław Wyspiański cz2

Wernyhora

Upiór

Hetman

• Jakub Szela
• Przywódca chłopów w rabacji galicyjskiej w 1846 r., czyli zbrojnym powstaniu przeciwko szlachcie.
• Ukazuje się Dziadowi, który pamięta doskonale krwawe wydarzenia sprzed lat i nieufnie patrzy na zbratanie klas społecznych.
• Podczas rabacji ucierpieli członkowie rodzin Tetmajerów i Rydlów, dlatego Dziad nie wierzy w solidarność chłopów i panów.

• Postać pół legendarna
• Lirnik i wróżbita, przepowiadający niepodległość Polski i jej pojednanie z Ukrainą.
• Odwiedza Gospodarza, wybierając go tym samym do roli przywódcy powstania.
• Odróżnia go od poprzednich zjaw fakt, iż nie przybywa wyłącznie do jednej postaci, a widzą go inni weselnicy.

• Franciszek Ksawery Branicki
• Hetman wielki koronny.
• Zdrajca ojczyzny.
• Uczestniczył w konfederacji targowickiej
• Sprzedawczyk
• Sojusznik Katarzyny II oraz jej zięć.
• Ukazując się Panu Młodemu, jest jego podświadomym wyrzutem sumienia w kwestii zdrady, której dopuścił się bohater, wchodząc do stanu chłopskiego.

CHOCHOŁ - to najważniejszy symbol obecny w dramacie, słomiana kukła okrywająca krzak róży. W akcie II sprowadza zjawy, w akcie III usypia weselników i wprowadza ich swoją muzyką, wygrywaną na drewnianym badylu w jednostajny taniec, w kręgu, z którego nie mogą sie wydostać. Chochoł może też nieść pierwiastki nadziei na lepszą przyszłość, ponieważ stanowi ochronę kwiatu, który rozkwitnie na wiosnę, kiedy będzie miał ku temu sprzyjające okoliczności. Potrzeba wolności drzemie więc w narodzie i da o sobie znać we właściwym momencie.

Symbolika

Chocholi taniec

Złoty róg

Czapka z pawimi piórami

Złota podkowa

Sznur

To przedmiot, który pozostał Jaśkowi po zgubieniu złotego rogu, oznacza zniewolenie narodowe.

Oznacza szansę na odzyskanie niepodległości. To podarunek od Wernyhory, przedmiot magiczny, dzięki któremu Gospodarz ma zwołać uczestników zrywu narodowowyzwoleńczego. Oddaje go jednak w ręce nieodpowiedzialnego Jaśka, który zachwyca się nim, ale gubi przez nieuwagę, schylając się po czapkę z pawimi piórami.

Materialny znak obecności Wernyhory. Symbolizuje szczęście, ale Gospodyni zabiera ją i zamyka w skrzyni, odkłada "na później".

Oznacza niemoc narodu, błędne koło, zamknięcie jakby w potrzasku idei, na którą być może jeszcze nie przyszedł odpowiedni czas,

Jest symbolem materializmu chłopów, ich pazerności, zamiłowania do powierzchowności. Chłopi lubili stroić się w pawie pióra.

Dzwon Zygmunta

Kosy postawione na sztorc

Bronowicka chata

Związany z dawną świetnością Polski jako Rzeczypospolitej Obojga Narodów, pojawia się w rozmowie Dziennikarza ze Stańczykiem, jest echem wielkości naszego kraju, symbolem chwały i dumy.

Echo wydarzeń spod Racławic, symbol gotowości chłopskiej do walki, ale i narzędzie skierowane być może przeciwko panom.

Miejsce weselnych zabaw i spotkanie przedstawicieli dwóch klas społecznych, symbol Polski, scena narodowa, na deskach której rozgrywa się dramat w sensie dosłownym i metaforycznym.

cytaty

Słynne

Coz tam, panie, w polityce? Chińczyki trzymają się mocno?

Wyście sobie, a my sobie. Każden sobie rzepkę skrobie.

Radczyni

Czepiec

Sami swoi, polska szopa

Trza być w butach na weselu

Ksiądz

Panna Młoda

W oczach naszych chłop urasta/ do potęgi króla Piasta

Topi się, kto bierze żonę

Radczyni

Poeta

Chłop potęgą jest i basta

Polska to jest wielka rzecz

Gospodarz

Poeta

Chopin gdyby jeszcze żył, toby pił.

Co się komu w duszy gra, co kto w swoich widzi snach

Nos

Chochoł

Miałeś, chamie złoty róg [...] ostał ci się ino sznur

A to Polska właśnie

Poeta

Chochoł

Konfrontacja dwóch środowisk społecznych.Czy Polacy u progu nowego stulecia są w stanie zjednoczyć się i odzyskać niepodległość? Odpowiedź jest negatywna. Zdaniem Wyspiańskiego, tylko solidarność całego społeczeństwa i porzucenie wielowiekowych uprzedzeń może gwarantować odzyskanie niepodległości.

Problematyka

Inteligencja

krakowska

• Panowie, którzy traktują wieś w kategoriach terapeutycznych, szukają wytchnienia, zapomnienia, inspiracji do swych "wielkich" dzieł.
• Pan Młody to typowy wyznawca ludomanii, egzaltowany, wylewny artysta, który bardzo dużo mówi, ale słowa te nie są wykłanią czynu. Jego rozmowy z żoną dowodzą, że postrzega tylko zewnętrzną otoczkę rzeczywistości.
• Krakowski świat panów z miasta przesycony jest dekadentyzmem, marazmem, niemocą twórczą (Poeta).
• Jedyna nadzieja na cudowne odrodzenie leży w tężyźnie fizycznej chłopów, w autentyczności zachowań wiejskich bohaterów, w ich zapale do wszelkich działań, również do walki. Jednak chłopi potrzebują mądrych przywódców, ludzi, którzy obmyślą strategię, zapanują nad żywiołem, będą patronować wyzwoleńczej walce. Takich osób brakuje wśród weselnych gości.
• Panowie podziwiają chłopów, ale zachowują dystans, często ironizują. W konsekwencji sojusz inteligencko-chłopski jest złudny i fałszywy.

Bronowiccy

chłopi

• Chłopscy bohaterowie są zróżnicowani. Najważniejsze kryterium to wiek i stosunek do kwestii narodowowyzwoleńczych.
• Najstarsze pokolenie reprezentuje Dziad, który nie wierzy w pojednanie, gdyż żywo pamięta o krwawych wydarzeniach.
• Ojciec i Czepiec to chłopi w średnim wieku, wyróżnia ich świadomość społeczna i duma z wiejskiego pochodzenia. Ojciec nie dostrzega niczego niepokojącego w małżeństwie córki i pana z miasta. Nie chce wracać do przeszłości. Kwestia walki narodowowyzwoleńczej niezbyt go interesuje. Czepiec to chłop o zawadiackim usposobieniu. Interesuje sie polityką, dąży do porozumienia z panami.
• Jasiek, Kuba i Kasper to najmłodsze pokolenie chłopów, których charakteryzuje poczucie konieczności walki narodowowyzwoleńczej. Oni również nie mają kompleksów z racji swego pochodzenia, zauważają zainteresowanie, które okazują im panienki z miasta.
• Chłopi to ważna grupa społeczna, ich potencjał jest ogromny, niestety zaniedbany najwyraźniej przez izolowanie przedstawicieli wsi i konflikty społeczne.

Film

Malarstwo

Literatura

• Wesele reż. Andrzej Wajda
• Wesele reż. Wojciech Smarzowski
• Salto reż. Tadeusz Konwicki

• Jan Matejko Racławice
• Jan Matejko Stańczyk
• Jan Matejko Wernyhora
• Jacek Malczewski Melancholia
• Jacek Malczewski Błędne koło
• Włodzimierz Tetmajer Zaloty, Wesele krakowskie, Król chłopów, Wesele w Bronowicach
• Stanisław Wyspiański Chochoły
• Stanisław Wyspiański Portret artysty z żoną

• Adam Mickiewicz Dziady (Widmo zmarłego kochanka, walka narodowowyzwoleńcza wpisywana w rytm pór roku)
• Adam Mickiewicz Pan Tadeusz (wesele, na którym goszczą różne stany; idealizacja życia na wsi, wiązanie sprawy narodowej z awansem chłopów, wiosny z niepodległością)
• Zygmunt Krasiński Nie-Boska komedia
• Eliza Orzeszkowa Nad Niemnem
• Stanisław Ignacy Witkiewicz Szewcy
• Sławomir Mrożek Tango (symboliczny finałowy taniec, obraz podziałów w społeczeństwie)

Utwór można wykorzystać

w wypowiedziach dotyczących:

• obrazu Polski i Polaków
• motywu relacji szlachty i chłopów w literaturze
• ludu i wsi
• kompleksu chłopskiej krzywdy u polskich elit i inteligencji
• idei walki narodowowyzwoleńczej
• kocepcji solidaryzmu społecznego
• nawiązań do romantyzmu
• wykorzystywania gwary w literaturze
• młodopolskich technik i kierunków artystycznych, zwłaszcza symbolizmu
• mitów narodowych i ich rewizji

Dziękuję

Julia Rozmarynowska