FELSEFE SUNUMU

DİN FELSEFESİ

· Din felsefesinin konusu

· Din felsefesinin soruları

· İnsanın tanrının varlığıyla ilgili düşünmesinin nedenleri nelerdir?

İçindekiler

· Teoloji nedir?

· Teoloji ve din felsefesi arasındaki ilişki

01

Din, felsefe gibi hayatı anlama ve anlamlandırma çabası içindedir. Felsefenin bakış açısı rasyonel tarzda şekillenirken din daha çok inanç boyutunda şekillenir. Bu iki faaliyetin insana temas ettiği noktalar arasında farklılık bulunması birbiriyle ilişkileri olmadığı anlamını taşımaz. Felsefe ve din, geçmişten bu yana ilişki içinde olan ve insanların ihtiyaçlarına cevap veren alanlardır. Felsefenin dine yönelmesiyle onun bir alt dalı olarak din felsefesi ortaya çıkmıştır. Din felsefesi, dinlere karşı çıkış veya onlardan yana olma tavrı içermez.

Din Felsefesi

Din felsefesi, dinin kendiliğinden varoluşsal hareketi için bir tür rasyonel bir meşrulaştırma sağlayan felsefe dalıdır. Kutsallık, Tanrı, kurtuluş, ibâdet, peygamber, kurban, dua, vahiy, ayin ve sembol gibi dinler tarihinin temel konularını analiz eden din felsefesi; dinin, dini tecrübenin ve onun ifadesinin doğasını belirler. Din felsefesi dini konu edinen, dinin insanın var oluşunun kaynağı, insanın doğasının ve kaderinin kaynağı ve değerleri ile ilgili sorunları ele alarak sorgulayan felsefe disiplinidir.

Din felsefesinin yapılabilmesi için, dinin de felsefi düşüncenin de belli bir seviyeye ulaşmış olması gerekmektedir. Örneğin Eski Yunan düşüncesinde felsefi düşüncenin üst bir noktada olduğunu görürüz. Ancak aynı şeyi din için söylememiz mümkün değildir. Yani Eski Yunan’da bizim bildiğimiz anlamda kurumsal bir dinden söz edilemez. Örneğin Platon, kitaplarında hem Tanrı’dan hem de tanrılardan söz etmektedir. Platon’un bu söylemleri o günkü dünyada bir problem doğurmamaktaydı. Çünkü bizim bildiğimiz şekilde bir kurumsal din bu dünyada olmadığı için Platon’un bu ifadeleri de bir problem doğurmamaktaydı. Nasıl ki tarih felsefesi yapılabilmesi için tarihin, hukuk felsefesinin yapılabilmesi için hukukun, bilim felsefesi yapılabilmesi için bilimin belli bir seviyede olması gerektiği gibi, din felsefesinin de yapılabilmesi için ortada kurumsal bir din olmak zorundadır ki, bu dinin üzerinde düşünsel bir faaliyet ortaya koyulabilsin.

Din felsefesinin konusunu din, yöntemini ise felsefe oluşturmaktadır. Dine dair tüm kavram ve çalışma alanlarını felsefi yöntem ve perspektifle ele alan bu disiplin; bilişsel bilimlerin inancı (İng: faith) ele alan çalışma alanlarıyla beraber din psikolojisi, din antropolojisi ve din sosyolojisi de dahil olmak üzere son yılların en hızlı gelişen alanlarından biridir. 60 yıl öncesine kadar din felsefesinde uzmanlaşmış profesyonel felsefeci sayısı görece az iken, bugün birçok alanda aynı anda hatırı sayılır çalışma yapan felsefeciler mevcuttur. (Graham Oppy, Paul Draper, Micheal Martin, William Lane Craig, Richard Swinburne, Alvin Plantinga vb.) Öyle ki din felsefesi, felsefenin en geniş kapsamlı alanlarından biri gibi görünmektedir.

Din felsefesinin zihin felsefesi, bilim felsefesi, epistemoloji, etik ya da metafizik gibi diğer felsefi alanlarla doğrudan olarak; fizik, nöroloji gibi felsefe dışı disiplinlerle de dolaylı olarak ilişki içinde olmaması neredeyse imkansızdır. Bu nedenle din felsefecileri asgari düzeyde bahsedilen diğer alanlara dair de bilgi sahibi olmak konusunda dikkatli davranmışlardır.

Din felsefesi tabirini felsefe literatüründe ilk defa kullanan Hegel olmuştur. Hegel 1821 yılında Berlin Üniversitesinde vermiş olduğu derslerde bu tabiri kullanmıştır. Ancak bu Hegel’den önceki dönemlerde din felsefinin yapılmadığı anlamına gelmez. Nitekim yukarıda da ifade ettiğimiz gibi, dinin olduğu yerde din üzerinde düşünmede vardır. Örneğin İslam filozoflarının din ile felsefe arasında ortaya koydukları uzlaştırma girişimleri, din üzerine felsefi düşünmekten başka bir şey değildir. Bu filozoflar da din felsefesi yapmışlardır. Ancak onlar kitaplarında din felsefesi diye bir kavramı kullanmamışlardır. Bu kavramı ilk defa Hegel kullandığı için din felsefesi deyince akla hemen bu Alman filozofu gelmektedir.

Din Felsefesinin Ana Soruları

c) Evren'in yaratılıp yaratılmadığı sorusu:

Evren yaratılmış bir varlık mıdır? Yoksa yaratılmamış (ezelî ve ebedî) bir varlık mıdır?

d) Hatim imkânı sorusu:

Tanrı vahiyle insana bir takım bilgiler verebilir mi?

e) Ruhun ölümsüzlüğü sorusu:

Ölüm bir son mudur? Yoksa ölümden sonra bir hayat var mıdır? Sorularına cevap aranır.

a) Tanrı'nın varlığı sorusu: Tanrı var mıdır, yok mudur? Onun varlığını ya da yokluğunu gösteren bir takım kanıtlar gösterilebilir mi? b) Tanrı'nın temel niteliklerinin tanımlanması sorusu: Tanrının Evren'e aşkın ya da içkin olduğuna ilişkin yaklaşımlar görülür. Tanrı'nın ebedi ve ezeli oluşu, her şeye gücünün yetmesi, yaratılmamış olması, her şeyi bilmesi gibi nitelikleri üzerinde durulur.

Din Felsefesinin Diğer Soruları

• Eğer Tanrı var ise bunu nasıl bilebiliriz? Bunu bilmek mümkün müdür? • Tanrı’yı tanımlamak mümkün mü? Tanrı’ya sıfatlar yüklememiz makul mü? • Dini tecrübeler Tanrı’nın varlığını kanıtlar mı? • Mucize diye bir şey var mı? • Bilim ve din çatışır mı?

• İman ve akıl çatışır mı?• Eğer Tanrı iyi ve güçlü ise yeryüzünde neden kötülük vardır? • Tanrı’ya inanmayanlar nesnel bir ahlaka sahip olabilir mi? • Ölümden sonra hayat var mı? • Aynı anda birden çok din doğru olabilir mi?

Richard Swinburne

Paul Draper

Alvin Carl Plantiga

Graham Oppy

Paul Robert Draper, en çok din felsefesindeki çalışmaları ile tanınan Amerikalı bir filozoftur. Kötülüğün kanıtsal iddiası üzerine yaptığı çalışmalar geniş ölçüde etkili olmuştur. Halen Purdue Üniversitesi'nde profesördür. Stanford Felsefe Ansiklopedisi için din felsefesindeki konuların ortak editörüdür.

Alvin Carl Plantinga, esas olarak din felsefesi, epistemoloji ve mantık alanlarında çalışan Amerikalı bir analitik filozoftur.

Graham Robert Oppy, ana araştırma alanı din felsefesi olan Avustralyalı bir filozoftur.

Richard Swinburne, İngiliz felsefeci. Din felsefesi alanında birçok kitap yazmış ve analitik felsefe geleneğinde modern din felsefesinin öncüsü olmuştur.

İnsanın Tanrı'nın varlığıyla ilgili düşünmesinin nedenleri nelerdir?

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat. Ut wisi enim ad minim veniam, quis nostrud exerci tation ullamcorper suscipit lobortis nisl ut aliquip ex ea commodo consequat consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy.

Teoloji Nedir?

– Teoloji, inanca dayanır; inancın sınırları dışına çıkmaz. Bu nedenle her dinin kendine özgü bir teolojisi vardır. Yani Teoloji, belli bir dini ve bu dine ait konuları ele alır. Her din açıklamalarını, inandığı kutsal kitaplarına, peygamberlerinin bildirdiklerine ve din büyüklerinin yorumlarına dayandırır. Teoloji bu çerçevede temellendirdiği dini öğretiyi, dogmatik ve otoriteye bağlı kalarak kabul eder ve yaymaya çalışır. Bu nedenle konularına taraflı biçimde yaklaşırlar. Dogmatik olduğu için eleştiriye yer yoktur. Teolojinin amacı inananların inançlarını güçlendirmek ve kuralları ile insan yaşamını düzenlemektir.

– Teoloji (Tanrı bilimi / ilahiyat) Tanrı’nın varlığını, niteliklerini insanın Tanrı karşısındaki yerini konu alan bir bilgi dalıdır. Teoloji, doğrudan doğruya inanca dayanır; inancın sınırları dışına çıkmaz. Bu nedenle her dinin kendine özgü bir teolojisi vardır. Buna göre her din açıklamalarını, inandığı kutsal kitaplarına, peygamberlerinin bildirdiklerine ve din âlimlerinin yorumlarına dayandırır. Teoloji bu çerçevede şekillenen dinî öğretiyi, dogmatik ve otoriteye bağlı kalarak kabul eder ve yaymaya çalışır. Bunun yanında din, kuralları ile insanın yaşamını düzenlemeyi amaçlar.

01

– Teoloji herhangi bir dinin kurallar sistemini inceleyen ve savunan bilgi dalıdır. Belli bir dinle ilgilenir. Bu nedenle de İslam teolojisi, Hristiyan teolojisi gibi adlar alır. Teolojiyle din felsefesinin konuları aynıdır. Her ikisi de din ve Tanrı’yla ilgilenir. Fakat teolojiyle din felsefesinin bu konuya yaklaşımları birbirinden farklıdır. Din felsefesi, dinleri genel olarak ele alır. Belli bir dinin kurallarına değil, genel olarak inanma olgusuna sistemli ve eleştirici biçimde yaklaşır. Oysa teoloji, ele aldığı dinin kurallar sistemini doğru olarak kabul eder ve akılla temellendirilmesine çalışır. Bu nedenle de ele aldığı dinin savunucusu durumundadır.Teoloji ile ilgilenen kişilere teolog, ilahiyatçı denir.

Din Felsefesi

Teoloji

İnanca dayanır.

Akla dayanır

Din ayrımı gözetmeksizin doğrudan doğruya din kavramı ile ilgilenir.

Her dinin kendine özgü teolojisi vardır.

Bütün açıklamalarını kutsal kitaplara ve peygamberlere dayandırır.

Bütün açıklamalarını aklı temel alarak yapar.

Din felsefesi dogmatizmden uzak, akılcılık temelinde, sistemli ve tutarlı bir şekilde dini sorgulayıp eleştirir Din felsefesi kural koymaz ve kesin sonuçlardan uzak durur.

Dini otoriteyi dogmatik ve otoriteye bağlı kalarak kabullenir; sorgulamaz, tartışmaz. Din olgusuna tek yönlü yaklaşır. İnsanların inançlarını güçlendirmek, din kurallarıyla insanların yaşantısına yön vermek amacındadır.

Din felsefesi, dini bütün yönleriyle ele alarak eleştirisini yapar.

KAYNAKÇA: https://www.felsefe.gen.tr/ https://evrimagaci.org/ https://tr.wikipedia.org/ https://dergipark.org.tr/

HAZIRLAYAN:ZEYNEP ÇÖREK EYLÜL ADA POLATDEMİR

TEŞEKKÜRLER