Motywowanie uczniów do nauki

MOTYWACJA i NAUCZENIE

Sandra Wilczyńska psycholog

ISkutki epidemii

IISamokontrola a samoregulacja

IIIOrganizacja uczenia się

IVMotywacja nasza i uczniów

VKonkretne strategie

Skutki epidemii

jak wpływa na nas samoizolacja?

W jakim miejscu jesteśmy?

Zjawisko pandemii wirusa jest czymś nadzwyczajnym. Sytuacja ta budzi silne emocje, a zwłaszcza lęk, który dezorganizuje nasze dotychczasowe życie. Uruchamiają się nasze mechanizmy obronne.

Kryzys

"Kryzys to stan dezorganizacji, w którym człowiek doświadcza poczucia lęku, szoku i trudności związanych z przeżywaniem określonej sytuacji. Kryzys jest równocześnie przeszkodą w realizacji celów życiowych."

(Pyżalski, 2020; za: Brammer, 1984)

Dynamika kryzysu

1. Doświadczenie napięcia jako konsekwencja narastających w nas emocji (lęku, niepewności, złości i gniewu itp.). Prowadzi to do uruchomienia naszych zwykłych reakcji adaptacyjnych (poszukiwanie informacji, racjonalizacja, poszukiwani wsparcia u bliskich, uciekanie w czynności zastępcze itp.). 2. Narastanie napięcia - sytuacja się nie zmienia. Coraz większe uczucie bezradności i frustracji. 3. Sięgamy po nadzwyczajne zasoby wewnętrzne i zewnętrzne - zmieniamy perspektywę spojrzenia na problem, weryfikujemy cele życiowe, szukamy oparcia w autorytetach lub instytucjach, staramy się zrobić coś pożytecznego dla innych, szukamy pomocy u specjalistów itp.). Powyższe działania dają nam poczucie stabilizacji i odzyskiwania kontroli nad życiem, objawy ulegają złagodzeniu. Rozpoczynamy proces przebudowywania celów (muszę polubić to, co mam). 4. Jeśli w trzecim etapie kryzys nie ulegnie złagodzeniu, to przechodzi on w ostrą fazę, która przyjmuje postać poważnych dysfunkcji w zachowaniu i/lub utratę kontroli emocjonalnej (marazm, bezradność).

(Pyżalski, 2020)

Najtrduniejsze w nauczaniu zdalnym jest dla mnie...

W jaki sposób mogę wykorzystać czas nauczania zdalnego

Zweryfikuj

1. Na jakim etapie znajduję się ja i moi uczniowie?

• Jakie emocje mi towarzyszą? Co sądzę o tej sytuacji?
• Jakie emocje towarzyszą moim uczniom? Co oni sądzą o tej sytuacji?

2. Jaka atmosfera panuje w trakcie lekcji prowadzonej przeze mnie?

3. Czego najbardziej potrzebuję ja i czego potrzebują moi uczniowie?

Prawdziwy kontakt z człowiekiem

ważna lekcjaPrawdziwy kontakt z człowiekiem jest czymś wyjątkowym, czymś czego nie jesteśmy w stanie zastąpić rozmową przez telefon, komunikator. Potrzebujemy innych ludzi, żeby się rozwijać, mieć dobre samopoczucie, dążyć do celów.

Samokontrola a samoregulacja

Samoregulacja jest procesem, który skupia się na odzyskiwaniu energii i dążeniu do równowagi.

tryb zamrożenia i przetrwania

Strefy regulacji

Jak ludzie radzą sobie w stresie?

tryb walki i ucieczki

Żeby móc się rozwijać, a co za tym idzie efektywnie się uczyć ludzie potrzebują czuć się bezpiecznie. Jeżeli jesteśmy w stanie zamrożenia, to nie potrzebujemy mobilizacji tylko znalezienia sposobu na odnalezienie poczucia bezpieczeństwa.

tryb kontaktu i rozwoju

tryb komfortu i spoczynku

Źródło: Self-Reg oraz Agnieszka Stein

Uczniowie są leniwi

mit samokontroli

Czy samokontrola to kwestia siły i charakteru? Kiedy ktoś ocenia nas jako osobę o niskiej samokontroli ("Jesteś leniem"), wywołuje to w nas niewypowiedziane poczucie winy i samooskarżanie. Jeśli ktoś nie znajduje się w trybie "kontaktu i rozwoju" (zielone pole), to niemożliwe jest efektywne uczenie się.

Warto pamiętać, że uczniowie w różny sposób radzą sobie ze stresem (np. nadmierną ilością materiału, zadaniami domowymi, nauką na sprawdziany, brakiem fizycznego kontaktu z ludźmi, przeciążeniem technologicznym) - jedni "uciekają" w gry, inni "walczą" agresywnym zachowaniem i buntem względem uczenia się, inni mają trudności emocjonalne - np. zamykają się w sobie, unikają kontaktu z ludźmi, nie logują się na lekcje.

Mózg trójjedyny

Paul MacLean

• mózg ssaka: wyższego ssaka (kora nowa) - wspiera wyższe funkcje (język, myślenie, czytanie w myślach, samokontrola)
• mózg kota: mózg limbiczny/ mózg emocjonalny - silne skojarzenia emocjonalne i popędy
• mózg jaszczurki: gadzi mózg - regulacja pobudzenia i czujności

Do efektywnego uczenia się potrzebujemy tzw. "mózgu ssaka", który odpowiada za wyższe funkcje psychiczne. Dlatego tak ważna jest samoregulacja i tworzenie pozytywnej atmosfery w trakcie uczenia się.

5 kroków Self-Reg

1. Odczytaj sygnały - rozpoznaj swoje objawy stresu.2. Zidentyfikuj stresory - dlaczego odczuwam stres teraz? 3. Zredukuj stresory - regulacja natężenia stresu. 4. Uświadom sobie, kiedy jesteś zestresowany - jaki jest mój wewnętrzny stan. 5. Zorientuj się, co pomaga ci się uspokoić - twoje strategie zmniejszenia napięcia.

Organizacja uczenia się

początek jest najważniejszy

Miejsce nauki

porządek na biurku lub stoliku

tylko potrzebne materiały

wywietrzony pokój

cisza

zmniejszamy ilość stresorów

Usuwamy to, co rozprasza

Ćwiczenie

Poproś uczniów, aby w trakcie uczenia się wynotowali pięć rzeczy, które im przeszkadzają w nauce (odciągają od tego, co mają robić). Następnym razem niech wyeliminują chociaż część tych zakłóceń.

Źródło: www.portal.librus.pl/rodzina/

Planowanie i czas

Istotne jest, by zadbać o systematyczność i powtarzalność w ciągu tygodnia.

Warto podzielić naukę na mniejsze partie i robić aktywne przerwy.

Schemat uczenia się:nauka - temat A (15 min) powtórka - temat A przerwa (5 min) nauka - temat B (15 min) powtórka - temat B przerwa (5min)

Planery

Co służy Twoim uczniom w trakcie nauki?

"Samoświadomość tego, jak potrafię się uczyć, co mi pomaga daje ogromne poczucie satysfakcji i sprawstwa."

Kreatywny mózg potrzebuje snu

"Niedobór snu upośledza zdolność do uzyskiwania glukozy z krwiobiegu. Konsekwencje niedoboru snu odczuwa mózg, a konkretnie kora przedczołowa odpowiedzialna za rozwiązywanie problemów, myślenie abstrakcyjne, planowanie i przewidywanie konsekwencji podejmowanych działań."

Minge, Minge (2012)

Po co nam elektrolity?

"Elektrolity to płyny wraz z rozpuszczonymi w nich jonami. Są podstawą funkcjonowania - bez nich niemożliwe jest przekazywanie impulsów nerwowych zarówno w obrębie układu nerwowego, jak i między nerwami a układem mięśniowym."

Minge, Minge (2012)

Niezbędne jest uzupełnianie elektrolitów podczas zwiększonego wysiłku fizycznego lub intelektualnego poprzez picie niewielkich ilości wody w niewielkich odstępach czasu.

Motywacja nasza i uczniów

co chcemy osiągnąć?

Co jest w życiu ważne?

Ćwiczenie

1. Zastanów się, co otrzymałeś w klasie III z dyktanda z "ż"?2. Jaką ocenę otrzymałeś za swoje pierwsze wypracowanie? 3. Jaką ocenę otrzymałeś z pierwszej klasówki z tabliczki mnożenia? To teraz: 1. Przypomnij sobie osobę ze wspólnej ławki z podstawówki, jak ją wspominasz? 2. Jak rodzice reagowali, kiedy dostałeś gorszą ocenę? 3. Czy wtedy chętnie rozmawiałeś z nimi o swoich problemach?

Mózg uczy się emocjonalnie i w kontakcie z drugim człowiekiem.

"Mózg emocjonalny"

ciało migdałowate

hipokamp

podwzgórze

Układ limbiczny odgrywa kluczową rolę w tworzeniu wspomnień i związanych z nimi skojarzeń emocjonalnych - zarówno pozytywnych, jak i negatywnych.

Dlatego najlepiej uczymy się podczas zabawy (pozytywne skojarzenia).

Konkretne strategie

a możliwości dziecka

Przypomnij sobie, co znajdowało się na pierwszym slajdzie przed rozpoczęciem wykładu.

• wzbudzenie naturalnego zainteresowania

• od konkretu do abstrakcji

• "zagadka" - co ma oznaczać to dziecko z brwiami? O co w tym chodzi?

• angażujemy uwagę mimowolną

W Tanzanii (plemię Sambaa) malutkim, kilkudniowym dzieciom malowane są brwi. W lokalnych wierzeniach zaznaczenie brwi odpędzi od dziecka zło i złych ludzi.

"Najważniejszy w każdym działaniu jest początek."

Platon

UWAGA

dowolna

mimowolna

niezamierzona koncentracja na czymś lub na kimś wywołana siłą bodźca

świadome, celowe skupienie się skoncentrowane na czymś

Dlatego uczniom tak trudno jest uczyć się ściany tekstu z podręcznika. Słowo pisane jest ABSTRAKCYJNE.

Źródło: Niezbędnik Dobrego Nauczyciela

Co pomaga pamiętać?

KONKRETY

OBRAZ

RUCH(akcja)

EMOCJE

>

OBRAZ SŁOWO

Morze Martwe - słone jezioro bezodpływowe położone w tektonicznym Rowie Jordanu, na pograniczu Izraela, Palestyny i Jordanii. Niezwykłe stężenie soli sprawia, że na powierzchni z łatwością unoszą się ludzie nieumiejący pływać.

Fanpage: EduKajti - czyli nauka jest cool

Źródło: EduKajti - czyli nauka jest cool

Źródło: EduKajti - czyli nauka jest cool

Myśl na papierze

• przetwarzanie głębokie
• wielozmysłowo = więcej śladów pamięciowych
• na konkrecie

Notatka metodą Cornella

Od konkretu do abstraktu

Zaczynamy od konkretu - wzbudzamy naturalne zainteresowanie. Przed danym tematem prezentujemy uczniom zdjęcie (nietypowe, kontrowersyjne, dziwne) dotyczące konkretnego zagadnienia. Zadajemy pytania - jak myślą, o czym będziemy rozmawiać? - co ich interesuje w tym zdjęciu?

Udawany błąd

Powtarzasz z uczniami konkretny materiał i nagle robisz błąd - uczniowie automatycznie będą chcieli udowodnić, że zrobiłeś błąd (jednocześnie weryfikujesz, czy nauczyli się tematu w sposób pogłebiony). Plus wzrost satysfakcji i motywacji - "to ja poprawiłem nauczyciela".

Fiszki w toalecie

Metoda np. do uczenia się słówek z języka obcego. Poproś uczniów o robienie 5 fiszek dziennie i umieszczanie ich w pudełku w toalecie ;)

Za każdym razem, gdy dziecko wchodzi do toalety losuje jedną fiszkę i próbuje przypomnieć sobie znaczenie słowa. Przy wyjściu z toalety robi drugą rundę. Metoda śmieszna, systematyczna i atrakcyjna dla dzieci.

Niespodziewane nagrody

Nigdy nie wiesz, kiedy dostaniesz nagrodę.Poproś uczniów o wykonanie zadania domowego, po zrobionym zadaniu daj uczniom jakąś małą nagrodę (np. możliwość nieodrobienia jednego zadania w przyszłości, zadecydowanie o temacie kolejnej lekcji itp.). Nagroda jest nieprzewidywalna - nie było obiecane, ale się pojawiło. "Warto się starać zawsze, bo może akurat coś dostanę"

Źródła

Literatura i wykład

Minge, N., Minge, K. (2012). Techniki samorozwoju, czyli jak lepiej zapamiętywać i uczyć się szybciej. Warszawa: Samo Sedno

Pyżalski, J. (red.) (2020). Edukacja w czasach pandemii wirusa COVID-19. Z dystansem o tym, co robimy obecnie jako nauczyciele. Warszawa: EduAkcja

Shanker, S., Barker, T. (2016). Self-Reg. Jak pomóc dziecku (i sobie) nie dać się stresowi i żyć pełnią możliwości. Warszawa: Mamania

Jacek Pyżalski - Kilkanaście małych sposobów na motywację ucznia

Dziękuję za chwilę uwagi dowolnej

Sandra Wilczyńska