Pani Bovary

Pani BovaryGustaw Flaubert

oprac. Martyna Kamińska, 2021

Oczywiście książkę Flauberta można również czytać w tramwaju i przed zaśnięciem, ale śpieszny, ociężały duchowo czytelnik nie odkryje jej uroków i sekretów. Stwierdzi zapewne, że Emma jest „całkiem jak żywa”, ale powieść toczy się zbyt wolno, brak w niej napięcia i niespodzianek, a bohaterowie są rozpaczliwie niemodni, gdyż powinni nosić T-shirty i dżinsy (...). Taki czytelnik uzna, że panowie w cylindrach i panie w krynolinach niewiele mają mu do powiedzenia. I chyba się jednak pomylił; jeśli lubi myśleć i ma trochę wyobraźni, powinien powtórzyć lekturę, jego wysiłek nie pójdzie na marne

R. Engelking, Jak dziś czytać „Panią Bovary”, w: G. Flaubert, Pani Bovary. Z obyczajów prowincji, słowo/obraz, terytoria, Gdańsk 2005, s. 342

Ilustracja Pierre Brissaud do jednego z wydań Pani Boavry

Czy Twoim zdaniem ta ilustracja oddaje nastrój utworu?

Geneza i Recepcja

Książka została wydana w roku 1857. Na jej kształt wpływ miała wpływ podróż odbyta przez Flauberta – w ciągu półtora roku odwiedził on m.in. Grecję, Egipt, Syrię i Palestynę. Wówczas wykrystalizował się obraz bohaterki powieści. Po powrocie autor zamknął się w swojej pracowni we francuskim Croisset i przez 5 lat poświęcał pracy nad powieścią niemal 14 godzin dziennie. Ukończoną w kwietniu 1856 roku powieść znajomy redaktor Flauberta, Du Camp, zamieszczał we fragmentach w czasopiśmie „Revue de Paris”. Redaktor zażądał skrótów, gdyż fragmenty powieści były sprzeczne z obowiązującą wówczas ustawą prasową, grożącą represjami pismu, które naruszyłoby normy moralności. Mimo skrótów poczynionych przez autora, powieść wywołała skandal, który zakończył się procesem sądowym. Flaubert został uniewinniony.

Czas i miejsce akcji

Czas akcji to XIX-wieczna Normandia. Akcja toczy się w kilku miejscach: Rouen, Bertaux, Tostes, Yonville.

MAPA

Yonville

Rouen

Bertaux

Tostes

Paryż

Wymień motywy Obecne w powieści

W jakich jeszcze tekstach występują?

Wymień Bohaterów

Podziel ich na głównych i pobocznych

Bohaterowie

KAROL BOVARY

EMMA BOVARY

RUDOLF

LEON

PAN HOMAIS

JUSTYN

01

Portret Emmy Bovary

Emma na balu

Obejrzyj fragment filmu, zwróć uwagę na to, co znajduje się w kadrze. W jaki sposób przedstawiona jest Emma?

Opisz chronologicznie życie Emmy hasłami

Zadanie

Edmund Tarbell, The Blue Veil, 1898. Niebieska woalka pojawia się w scenie, gdy Emma po raz pierwszy dopuszcza się cudzołóstwa.

aby scharakteryzować emmę odpowiedz na poniższe pytania:

• W jakich warunkach wychowywała się Emma?
• Jakie miała wykształcenie?
• Na czym spędzała dnie jako młoda dziewczyna?
• Dlaczego wyszła za mąż?
• O czym marzyła?
• Jaką była matką dla Berty?

Wypisz cechy emmy, które popchnęły ją do zdrady

BOWARYZM TO:

Termin utworzony od nazwiska bohaterki powieści Gustawa Flauberta, oznaczający niezgodną z rzeczywistością postawę tytułowej bohaterki, czytelniczki sentymentalnych romantycznych powieści; mrzonki i marzenia wzięte za rzeczywistość.

02

Portret karola Bovary

Scharakteryzuj Karola

Weź pod uwagę:

• Wykonywany przez niego zawód
• Sposób, w jaki starał się o względy Emmy
• Stosunek do Emmy po ślubie
• Zainteresowania - w jaki sposób spędzał czas wolny?
• Gospodarowanie budżetem domowym
• To, co się stało z nim po śmierci żony

Cechy bohaterów

II. Wypisz cechy Karola

I. Wypisz cechy Emmy

• wrażliwa
• poszukująca doznań/wrażeń
• ekspresyjna
• niestabilna (popada w różne skrajne stany emocjonalne)
• marzycielka, idealista
• ma bujną wyobraźnię
• ma skłonność do depresji
• samotna, z poczuciem wyobcowaniem
• marzy o czymś lepszym - ambitna
• emocjonalna - łatwo ulega uczuciom (łatwowierna)
• skupiona na sobie
• piękna, dbająca o swój wygląd
• skłonna do oszustwa

• prosty
• nierogarnięty (problemy z gospodarowaniem budżetem)
• spokojny, łagodny, cierpliwy
• naiwny
• mało ambitny - wystarcza mu spokojne wierne życie
• pracowity
• stały w uczuciach
• stabilny emocjonalnie
• uczciwy, prostolinijny
• skupiony na innych ludziach, głównie na Emmie

Czego zabrakło w małżeństwie emmy i karola?

Dlaczego emma nie była szćzęśliwa?

Jakie błędy/pomyłki popełniła w życiu?

Czy mogła być szczęśliwa?

Pytanie dodatkowe

Jak sądzisz, czy karol Bovary był szczęśliWy w małżeństwie?

Zwróć uwagę na jego stosunek do żony po odkryciu, że zadłużyła ich rodzinę, po jej śmierci, a także po odkryciu jej zdrady.

Scharakteryzuj relację Emmy z:

Leonem Dupuisem

Rudolfem Boulangerem

Jaką rolę w powieści pełni Justyn?

Literackie trójkąty

Przypomnij sobie literackie miłosne trójkąty. Porównaj je z obecnym w "Pani Bovary".

Philippe Otto Rounge, "Nas troje", 1805

Emma A izabela łęcka - porównaj bohaterki

Cechy których bohaterów literackich nosi w sobie emma?

Zinterpretuj plakat

Wypowiedź reżysera o postaci Emmy Bovary

03

Scharakteryzuj Pana Homais

Czym się zajmuje? Jak mu się wiedzie?Kogo reprezentuje w powieści?

Aptekarz z Yonville, gdzie mieszkali państwo Bovary. Postać drugoplanowa, ale uważana za najwyrazistsze wcielenie typu francuskiego drobnomieszczanina, produktu postrewolucyjnego społeczeństwa - niezmiennie zadowolony z siebie racjonalista i antyklerykał, przeniknięty duchem postępu, pełen zapału i słusznych poglądów na wszystko, czerpanych głównie z lektury gazet.

Czy powinniśmy oceniać emmę? Czy Emma Jest postacią jednoznaczną?

Nie wolno oceniać Emmy Bovary. Wspólnie z Julią Holewińską próbujemy patrzeć na naszą główną bohaterkę z równą bezwzględnością i równą czułością co Gustave Flaubert. Emma Bovary nie jest intelektualistką, nie jest też poetką. A jednak zmaga się ze swoimi ograniczeniami i wciąż dąży do głębszych przeżyć, głębszych doznań. „Słowo ludzkie jest jak pęknięty garnek, na którym wybijamy melodie dla tańczących niedźwiedzi, choć chcielibyśmy poruszyć gwiazdy” – pisze Flaubert. Emma opowiada o swoich uczuciach kochankom, nieudolnie próbuje poruszyć gwiazdy. Przegrywa szybko, umiera młodo. Słowem ludzkim posługuje się zręcznie inny bohater powieści Flauberta – apologeta postępu, intelektualista, aptekarz Homais. I to on utwierdza się w przekonaniu, że posiadł wszystkie mądrości świata, a swoim umysłem „porusza gwiazdy”. W rzeczywistości jednak jest jeszcze jednym „tańczącym niedźwiedziem”, śmiesznym i pozbawionym wrażliwości megalomanem i oportunistą. I chyba z zestawienia tych dwóch postaci rodzi się głębia wizji Flauberta, a tragiczny rozstrzał ich losów nie pozostawia złudzeń: Emma umiera, Homais zostaje odznaczony krzyżem Legii.

reż. Jakub Kowalski

JakI wniosek można wyciągnąć z całej historii Emmy?

„Madame Bovary c’est moi!”— odrzekł ponoć Flaubert, zapytany przez Amelię Bosquet o to, skąd zaczerpnął inspirację do stworzenia postaci Emmy. Powiedział to, jak wspomina René Descharmes (...) bardzo zdecydowanie. „<<Madame Bovary>> nie ma w sobie nic z prawdziwego zdarzenia. Jest to historia całkowicie zmyślona; nie włożyłem tam nic ani z moich uczuć, ani z mego życia. Złudzenie (jeżeli jest) pochodzi z bezosobowości utworu. Jest to jedna z mych zasad: nie należy opisywać siebie”. — napisał z kolei w liście do panny Leroyer de Chantepie, zapewne równie zdecydowanie. Zadziwiające i schizofreniczne zarazem

https://www.wywrota.pl/literatura/18296-pani-bovary-to-ja-czyli-historia-pewnego.html

Kim jest Emma Bovary?

Emma Bovary - królowa konwenansu, nieszczęśliwa pani sztampy, uwikłana wraz z równie nieciekawymi towarzyszami w najbardziej chyba standardową historię znaną literaturze: zdradę małżeńską. Cóż w niej więc jest tak ciekawego, co wyjątkowego dostrzegł Flaubert w prowincjonalnej cudzołożnicy, by poświęcać jej pięć lat ze swojego życia? Odpowiedź jest równie niezaskakująca, co założenia fabularne powieści: potęga Emmy polega na jej uniwersalności, typowości; jej nastroje odzwierciedlają ogólne nastroje epoki, jej skłonności — słabości współczesnych pisarzowi kobiet. Tylko w tak przewidywalnej konstrukcji mógł Flaubert zobrazować epokę, będącą kwintesencją pospolitości. Ponadto — pani Bovary jest romantyczką, bardziej poetką, niż artystką, istotą pretensjonalną, o zdumiewającej zdolności do fabrykowania kiczu na niemalże wszystkich płaszczyznach swojego codziennego życia — od zachowania, przez literaturę, do prezentów, wręczanych kochankom. Materiał na bohaterkę wdzięczny, acz ogromnie kłopotliwy w obróbce: „[...]przewidziałem przy tym takie trudności w zrealizowaniu początkowej koncepcji, że lękałem się wziąć do niej”.

Ta sentymentalna natura posiada jednak pewną cechę, która mogła budzić współczucie i zrozumienie Flauberta — poczucie autentycznego nieszczęścia i upór w dążeniu do swojego ideału, do miłości wszechogarniającej, do przepychu, elegancji, wysmakowanych — w jej mniemaniu — przeżyć. Pani Bovary, mając czysto filisterski ogląd na wiele spraw, odrzuca jednak rzeczywistość, jaką przygotowała dla niej burżuazja, rutynę, pustkę, towarzystwo Homais’ów, Lhereux’ów. Jej niepokój, mimo tak podłego kostiumu, jest na poły faustowski. (...) Opinie na temat bohaterki są skrajne — od podziwu dla odwagi, z jaką próbowała walczyć o swoje szczęście — do jednoznacznego potępienia i podania w wątpliwość już tego, czy dla pani Bovary coś takiego jak szczęście jest osiągalne — ba! — czy w ogóle istnieje.

Czy Pani Bovary to Flaubert?

1) Flaubert jest Emmą w znaczeniu dosłownym2) Emma jest realizacją obserwacji Flauberta 3) Flaubert jest Emmą o tyle, o ile jest człowiekiem w ogóle 4) Flaubert to nie Pani Bovary, a „Pani Bovary” — utożsamia się z dziełem jako autor koncepcji, jedyny człowiek odpowiedzialny za dobór słów, konstrukcję całej misternej siatki, jaką jest struktura jego najsłynniejszego dzieła 5) Piąta - legendarność wypowiedzi pisarza 6) Domniemane słowa mogły być po prostu żartem, za którym nie stoją żadne teorie lub miała być to drwina z ludzi pochopnie utożsamiających autora z bohaterem

Pani bovary jako powieść:

Wymień elementy

Psychologiczna

Realistyczna

naturalistyczna

1. skupienie na procesach psychologicznych zachodzących w głównych bohaterach2. bogate portrety psychologiczne Karola, Emmy, a także innych osób 3. porównywanie motywacji, charakterów bohaterów 4. powściągliwość narracji 5. przeszłość bohaterów

1. szczegółowe opisanie bohaterów w celu uwiarygodnienia postaci2. szczegółowe opisanie miejsc akcji - wiarygodne realia (czas i miejsce) 3. narracja - "iluzja przezroczystości" 4. ścisłe związki przyczynowo-skutkowe w postępowaniu bohaterów

1. scena śmierci - drastyczność2. ukazanie ludzi przy pracy 3. wątek Hipotila - scena operacji i amputacji nogi 4. wątek Justyna płączącego na cmentarzu

budowa i kompozycja

Nieudane małżeństwo

Scenki rodzajowe, stanowiące tło

Kompozycja zamknięta (śmierć bohaterów)

Stwórz listę ksiąg zakazanych

Stwórz artykuł prasowy

Zadania w grupach

Tematem będzie wstrząsająca całą Francją powieść. Stwórz krótki wywiad z Flaubertem zatytułowany: "Madame Bovary to ja!", w którym pisarz opowie o genezie powstawania dzieła.

Powołując się na losy Emmy i innych bohaterów literackich napisz recenzje, w których zniechęcisz przechodniów do odwiedzenia miejskiej biblioteki

Stwórz akt oskarżenia przeciwko Gustawowi Flaubertowi

Przygotuj dla prasy anonimowe przemówienie, w którym przywołasz Emmę do porządku.

Dzieło Gustawa Flauberta zasiadło na ławie oskarżonych. Przygotuj akt oskarżenia i listę zarzutów, dzięki którym udowodnisz, że "Madame Bowary" to powieść niecna, skandalicza, psująca moralnie czytelników. Udowodnij, że zawiera oburzające wątki naturalistyczne.

Twoim zadaniem jest przedstawić historię Emmy Bovary z punktu widzenia moralisty. Kogoś, kto stoi na straży tradycyjnie rozumianych wartości, których należy bronić niezależnie od okoliczności i czasów, w jakich żyją ludzie. Moralista jest przekonany, że nic nigdy nie tłumaczy złamania norm stojących na straży porządku społecznego. Jak wybory Emmy wpłynęły na jej rodzinę?

Zadania do pracy w grupach

Przygotuj przemówienie w obronie Emmy

Madame Bovary u... psychiatry!

Czym jest syndrom Madame Bovary? Przedstaw zagadnienie, powołując się na losy Emmy. Stwórz wyimaginowany dialog Emmy z psychiatrą, w którym porozmawiają o jej problemach. Po śmierci Emmy zapiski doktora i medyczne dokumenty wyciekły do prasy!

Twoim zadaniem jest spojrzeć na historię Emmy Bovary z punktu widzenia feminizmu. Feminizm podkreśla rolę kobiety, chce widzieć w niej podmiot, nie przedmiot zdarzeń. Broni odrębności kobiet, podkreśla potrzebę samorealizacji kobiet, zachęca do walki ze stereotypami dotyczącymi kobiet oraz zachęca do odrzucenia ról, jakie społeczeństwo kobietom wyznacza.

Opisz Styl Flauberta

Styl pojmował Flaubert jako wyrażenie rzeczy we właściwych barwach, ruchu i natężeniu przez użycie słów z daną rzeczą tak zrośniętych, jak gdyby i rzecz sama, i słowo ją określające urodziły się razem. Była w tym pojęciu nieomal mistyczna wiara w jakiś byt zaginiony, w którym i słowa i rzeczy trwały we wspólnym uścisku, dopóki nie rozerwała ich wichura nowych światów. Zdanie stawało się precyzyjnym mechanizmem, jego części musiały być odszukane w olbrzymich składach języka, musiało się znaleźć ten jedyny rzeczownik, który był nazwą przedmiotu, ten jedyny przymiotnik, który dawał mu barwę, odcień, dźwięk, i ten jedyny czasownik, który przedmiot poruszał i ożywiał

Parandowski