"Pan Tadeusz"

Pan tadeusz

Adama Mickiewicza

University Logo

Świat przedstawiony

Czas akcji: 1811 i 1812Miejsce akcji: Litwa, szczególnie dworek w Soplicowie i zaścianek Dobrzyn

Najważniejsze wątki

• miłość (Ewy i Jacka oraz Zosi, Tadeusza i Telimeny),
• spór o zamek między rodem Sopliców a Horeszków,
• zajazd na Soplicowo,
• historia Jacka Soplicy,
• przygotowywania księdza Robaka do powstania na Litwie.

Bohaterowie

• Wojski

• Jankiel

• Protazy

• Asesor

• Rejent

• Stolnik Horeszko

• Zosia Horeszkówna

• Telimena

• Maciek nad Maćkami

• Podkomorzy

• Jacek Soplica

• Sędzia Soplica

• Tadeusz Soplica

• Hrabia Horeszko

• Gerwazy

Plan wydarzeń

1. Przyjazd Tadeusza do Soplicowa.
2. Flirt z Telimeną.
3. Opowieść Gerwazego o historii zamku Horeszków.
4. Rozrywki gości i domowników Soplicowa: polowanie, grzybobranie.
5. Zauroczenie Tadeusza Zosią.
6. Polowanie na niedżwiedzia, Tadeusz i Hrabia w niebezpieczeństwie, triumfalny koncert Wojskiego na rogu.
7. Odnowienie dawnego sporu między rodami - kłótnia Hrabiego z Sędzią.
8. Gerwazy w zaścianku Dobrzyńskich - namowy do zajazdu na Soplicowo.
9. Miłosne perypetie Tadeusza i Telimeny.
10. Zajazd Gerwazego, Hrabiego i Dobrzyńskich na Soplicowo.
11. Rosjanie w Soplicowie - aresztowanie szlachty z Dobrzyna.
12. Bitwa, Jacek na łożu śmierci.
13. Spowiedź Jacka Soplicy.
14. Wojsko polskie w Soplicowie.
15. Rehabilitacja Jacka.
16. Zaręczyny Tadeusza i Zosi, koncert Jankiela, polonez.

Historia Jacka Soplicy

Upadek

Młodość

Pokuta

• Częste wizyty w zamku Stolnika.
• Fałszywa przyjaźń Stolnika.
• Odwzajemniona, ale tragiczna miłość do Ewy Horeszkówny.
• Podanie czarnej polewki.
• Wiadomość o ślubie Ewy z innym mężczyzną.

• Ślub z kobietą, której nie kochał.
• Alkoholizm.
• Śmierć żony z rozpaczy.
• Chęć zemsty na Stolniku.
• Zabójstwo Stolnika.
• Pragnienie śmierci - brak ucieczki przed pociskami Gerwazego
• Oskarżenie o zdradę.

• Ucieczka z kraju, wstąpienie do zakonu i przybranie imienia Robak.
• Tajna działalność jako emisariusz na rzecz wolności ojczyzny.
• Próby zorganizowania powstania przeciwko Moskalom na Litwie.
• Poświęcanie własnego życia, by uratować Hrabiego i Gerwazego.

Szlachta w Panu Tadeuszu

Pan Tadeusz to panoramiczny obraz szlachty polskiej z XIX wieku. Szlachta jest głównym bohaterem epopei. Mickiewicz przybliżył zwyczaje szlachty, przedstawił jej wady i zalety.

Informacje na temat szlachty

• stan szlachecki jest rozwarstwiony, wewnętrznie zróżnicowany,

• ważnym elementem życia szlachty są obyczaje,

• świat szlachecki w opisanym kształcie odchodzi już w niepamięć.

W Panu Tadeuszu występują cztery typy szlachty

• Magneria i arystokracja (Stolnik Horeszko, Hrabia)

• Szlachta średniozamożna, ziemiańska (Tadeusz, Jacek Soplica, Sędzia)

• Zubożała, drobna szlachta (Gerwazy, Wojski, Protazy, Rejent, Asesor, Podkomorzy)

• Szlachta zaściankowa (szlachta Dobrzyńska)

Historia Polski

Wydarzenia historyczne (konfederacja barska, powstanie kościuszkowskie, konstytucja majowa, wojny napoleońskie) nie tylko stanowią tło opowieści, lecz także mają istotny wpływ na życie mieszkańców Soplicowa i okolic. Są przywoływane we wspomnieniach bohaterów (Jacka Soplicy, Gerwazego), obecne w kulcie narodowych pamiątek (na ścianach dworu wiszą portrety bohaterów narodowych, zegar wygrywa Mazurka Dąbrowkiego), stanowią punkt zwrotny w życiu niektórych postaci (zabójstwo Stolnika podczas konfederacji targowickiej). Szlachta deklaruje miłość do ojczyzny i daje temu wyraz (walka w Legionach Polskich i działalność konspiracyjna księdza Robaka, bitwa z Rosjanami).

Przyroda

Przyroda w Panu Tadeuszu oddaje nastroje i przeżycia bohaterów, a także jest aktywnym uczestnikiem wydarzeń, które dzieją się w Soplicowie (krwisty wschód słońca w dzień zajazdu oddaje atmosferę niepokoju, burza po bitwie z Rosjanami sprawia, że porażka wojsk rosyjskich nie wychodzi na jaw, przyroda budząca się do życia wiosną 1812 roku podkreśla nadzieje Polaków na odzyskanie niepodległości). Natura bywa w utworze tajemnicza, ale nie jest groźna. Człowiek żyje z nią w harmonii. To ona wyznacza w Soplicowie rytm dnia i czas zajęć (pory posiłków, polowań, prac w gospodarstwie, rozrywek).

Cechy eposu w Panu Tadeuszu

• utwór pisany wierszem

• obszerny, wielowątkowy utwór

• zawiera inwokację

• dotyczy przełomowego wydarzenia dla danej społeczności

• pojawia się odzwierciedlenie obyczajów epoki

• zawiera elementy historyczne, a wydarzenia są przedstawione realistycznie

• pojawia się bohater jednostkowy, którego losy wiążą się z losem narodu

• ma bohatera zbiorowego

• napisany podniosłym stylem

• narrator jest wszechwiedzący