Mowa zależna i mowa niezależna

Jak poprawnie przekazać informację?

Mowa niezależna i mowa zależna

start

Na co dzień w rozmowach, wiadomościach tekstowych przywołujemy wypowiedzi innych osób. Czynimy to na dwa sposoby – w mowie niezależnej lub zależnej.

mowa zależna

mowa niezależna

To dosłowne przytoczenie czyjejś wypowiedzi. Zapisuje się ją w formie cytatu ujętego w cudzysłów lub dialogu wyodrębnionego za pomocą myślników (tzw. pauz dialogowych).

Mowa niezależna

Przykład:

Maciek zawołał: „Chodźcie! Musimy się pospieszyć”.

zdanie wprowadzające zacytowane słowa

Nowa wiadomość

przytoczona wypowiedź ujęta w cudzysłów

dwukropek przed cytatem

Mowa niezależna

Przykład:

– Chodźcie! Musimy się pospieszyć – zawołał Maciek.

przytoczona wypowiedź wyodrębniona za pomocą myślników

zdanie wprowadzające (wypowiedź narratora) po cytowanym tekście

To przywołanie czyjejś wypowiedzi własnymi słowami. W mowie zależnej przytoczone słowa stają się fragmentem naszej wypowiedzi, która przyjmuje kształt zdania złożonego podrzędnie.

Mowa zależna

Przykład:

Maciek powiedział, że muszą się pospieszyć.

Nowa wiadomość

zdanie nadrzędne wprowadzające zacytowane słowa

zdanie podrzędne przywołana wypowiedź

spójnik łączący zdanie nadrzędne z podrzędnym

Ustal, który z podanych tekstów zapisano w mowie zależnej, a który – w mowie niezależnej. Powiedz, co o tym świadczy.

- Chyba zgubiłem telefon... – powiedział drżącym głosem Kuba. -Sprawdzałeś, czy nie masz go w plecaku?- zapytał Igor. – Sprawdzałem, wszędzie sprawdzałem: w plecaku, w kieszeniach – mówił zdenerwowany Kuba. – Wydaje mi się, że mogłeś go zostawić po treningu w szatni. Wracajmy do klubu – odparł Piotr – musimy to sprawdzić. – Dzięki! Na Tobie zawsze mogę polegać! – dodał z nadzieją w głosie Kuba.

Kuba powiedział, że chyba zgubił telefon. Wtedy Piotr zapytał, czy Kuba sprawdził w plecaku. Kuba potwierdził, że sprawdził wszędzie: w plecaku, w kieszeniach. Piotr zasugerował, że Kuba mógł zosta- wić telefon po treningu w szatni i że trzeba w związku z tym wrócić do klubu, aby to sprawdzić. Kuba podziękował przyjacielowi i powiedział mu, że zawsze może na nim polegać.

W podanym tekście wskaż mowę zależną i mowę niezależną.

start

Sylwia zapytała Zosię, czy ma już prezent na urodziny mamy. – Nie mam – odparła Zosia. – Zastanawiałam się nad lasem w słoiku, ale taki słoik kosztuje 100 złotych. – O tak, mama uwielbia rośliny! – zawołała Sylwia. – Ja też nie mam takiej sumy, ale przecież możemy się złożyć i kupić prezent wspólnie. Zosia przyznała, że to dobry pomysł. Przecież urodziny są tylko raz w roku.

+ info

Nowa wiadomość

Mowę niezależną można przekształcić na mowę zależną. W tym celu należy cytowany tekst zamienić na zdanie podrzędne względem zdania wprowadzającego. Można to uczynić za pomocą spójnika (aby, by, że, żeby), zaimka (np. jaki, który, ile, kto, co) czy partykuły (np. czy). Zmienione powinny być także formy czasowników, zaimki oraz interpunkcja..

Kiedy przytaczając czyjeś słowa, stosujemy mowę niezależną, możemy oprócz samej treści wypowiedzi przedstawić także sposób mówienia danej osoby.

Jeśli zastosujemy mowę zależną i powiemy: Franek chętnie zgodził się mi pomóc ( nie wiadomo, jakich słów użył Franek) Mógł powiedzieć np. Spoko, ziomek, pewnie, że Ci pomogę lub Oczywiście, pomogę Ci z przyjemnością.

Praca domowa

Dziękuję!

Małgorzata Zawichrowska