,,Zemsta" - Geneza

,,zemsta''

Geneza utworu

Co to właściwie jest geneza ?

Czynniki literackie, mające wpływ na powstanie dzieła literackiego. Rozpatrywana bywa z różnych punktów widzenia. Można badać proces formowania tekstu. Bada wpływ życiorysu pisarza na jego utwór, a zwłaszcza oddziaływanie na dzieło sytuacji historycznej, społecznej, w jakiej powstaje.

Krótko o autorze

"Fredry chodzili na głowach i nie można się było nigdzie obrócić, żeby się nie natknąć na Fredrę. Trzeba się było chować przed nimi, bo i z ołtarza by zdjęli, a do tego jeszcze i takie wiersze pisali, że nawet starszym uszy od nich trzeszczały" - pisał Zygmunt Kaczkowski, naoczny świadek wypadków.

Fredro był samoukiem. Sam o sobie pisał: "Nigdy mi się nad książką nie zmarszczyło czoło, trąbka myśliwska w kniei była moją szkołą".

Pochłaniało go też pisanie. Stał się samotnikiem i odludkiem, bywał hipochondrykiem, ulegał atakom amnezji. Kazimierz Wyka pisał o Fredrze, że jest on "rzadkim przykładem zupełnego samotnika literackiego, którego nikt nie nauczył jego sztuki i od którego nikt się nie nauczy".

Info

data Powstania

,,Zemsta" powstała w początku lat 30. XIX wieku. Pierwsze wydanie książkowe miało miejsce w 1838 roku we Lwowie. Oba rękopisy dramatu przechowywane są w Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich we Wrocławiu

Inspiracje

Fredro był właścicielem zamku w Odrzykoniu, który wniosła w posagu jego żona. Zamek miał swoje tajemnice - w jego archiwum piarz odnalazł akta sądowe z procesu dawnych właścicieli: Piotra Firleja i Jana Skotnickiego. Ich długotrwała nienawiść zakończyła się z chwilą, kiedy młody Firlej poślubił córkęSkotnickiego. Ta historia zainspirowała autora do napisania Zemsty.

Info

Zamek w Odrzykoniu.

Dokładniejsze informacje

Literackie tworzywo Fredro miał zatem pod ręką. Zemstę napisał w roku 1833, jako twórca już czterdziestoletni, mający w dorobku sporo komedii i innych utworów. Prapremiera Zemsty odbyła się w 1834 roku we Lwowie, edycja książkowa miała miejsce dopiero cztery lata później, w 1838. Słowo “zemsta” było używane za czasów Fredry w kontekście “zemsta na wrogu”, dlatego carska cenzura nakazała po warszawskiej premierze w sierpniu 1845 r. rozszerzyć tytuł na “Zemsta na mur graniczny”.

Lektura na Teams :)

Piosenka Papkina

Dziękuję za uwagę :)