Jak rozmawiać z nastolatkiem?

Jak rozmawiać z nastolatkiem?

W wieku dojrzewania w organiźmie dziecka zachodzą gwałtowne zmiany. Powoduje to w wielu przypadkach chwiejność nastrojów, nerwowość, czasem zniechęcenie, a nawet agresję. Do tego dołącza się rosnące pragnienie podkreślenia własnej niezależności. W jego życiu dzieje się tak wiele, że trudno mu sobie z tym wszystkim poradzić. Całym sobą zdaje się krzyczeć: "Staję się dorosły, mam swoje zdanie i swoje potrzeby". Jeśli do tej pory rodzice mieli dobry kontakt z dzieckiem i ufali mu, to teraz także powinni mu ufać. Oczywiście nie na wszystko powinni się zgadzać. Jednak każdy zakaz powinien być uargumentowany, a najgorszą odpowiedzią na pytanie "Dlaczego?" jest "Bo nie". Ważna jest rozmowa i szacunek. To także taki moment w życiu nastolatka kiedy koledzy zaczynają być ważniejsi. Dziecko niechętnie opowiada nam o swoich problemach czy kłopotach. Rodzice przeżywają wtedy fale złości, irytacji i smutku. Często sami nieświadomie powodują to, że nastolatek zamyka się na kontakt krytykując, uporczywie wypytując oraz nadmiernie kontrolując. Nastolatek, który buduje własną tożsamość, odsunie osoby, które nie rozumieją go i nie dają mu oparcia.

Zaakceptuj prywatność dzieckaTwoje dziecko kształtuje swoją tożsamość, sprawdza różne możliwości i opcje. Czasem przyjdzie do ciebie po poradę, czasem też będzie chciało zachować coś dla siebie — pozwól mu na to. Paradoksalnie im więcej przestrzeni do „niemówienia” mu zostawisz, tym chętniej będzie Ci mówić o swoich przeżyciach z własnej woli.Nie karz dziecka za komunikacjęZachęcając dziecko do mówienia dbaj o to aby nie zostało ono przez to ukarane. W jaki sposób? Wyobraź sobie na przykład taką rozmowę:Mama: Co robiłeś po szkole?Syn: A poszliśmy z Krzyśkiem pograć w kosza.Mama: Pograć w kosza? A przecież narzekałeś wczoraj że masz tyle nauki i musisz przysiąść do egzaminów, a tu Krzysiek Cię wyciąga na kosza. Co zamiast tego można powiedzieć? Wyrazić swoją troskę w niekarzący sposób. Na przykład:„ To dobrze że odpocząłeś po lekcjach. Myślisz że zdążysz się przygotować do egzaminu? Mówiłeś wczoraj że masz jeszcze nieco pracy".

Dziel się z dzieckiem swoimi trudnościami Jeśli chcesz, by nastolatek dzielił się z Tobą swoimi trudnościami, podziel się z nim własnymi. Oczywiście w odpowiedniej skali. Możesz opowiedzieć dziecku o trudnym kliencie, z którym musiałeś załatwiać interesy lub o tym, że coś Ci się nie udało. Twoje dziecko wyrosło już z czasów, kiedy byłeś dla niego ideałem i bardziej wiarygodny będziesz dla niego jako rodzic, któremu też coś czasem nie wychodzi. Bierz na poważnie to co mówi dziecko Jeśli Twoje dziecko chce Ci się z czegoś zwierzyć, nie bagatelizuj jego problemu nawet jeśli Twoje doświadczenie życiowe podpowiada Ci, że sprawa jest przejściowa i mało ważna. Wspieraj dziecko i pytaj czy możesz mu w czymś pomóc. Zdania typu „Takie jest życie”, „Wyrośniesz z tego", „Zbytnio się przejmujesz” — zwłaszcza na początku rozmowy mogą urwać kontakt między Wami. Jeśli nastolatek mówi Ci o czymś, czego nie możesz zaakceptować ,postaraj się nagrodzić go za to, że Ci o tym powiedział. Dopiero kiedy okażesz wsparcie, porozmawiaj o tym dlaczego nie możesz zaakceptować tej sytuacji. Mów o swoich uczuciach — nie odwołuj się do moralności czy prawa.

Zasady dobrej komunikacji z nastolatkiem

• Poproś lub zaproponuj wybór - nie wydawaj rozkazów.
• Pokaż swoje uczucia, mów o swoich uczuciach - nie atakuj.
• Skup się na konkretnej sytuacji - nie obwiniaj dziecka za wszystko.
• Unikaj kazań - staraj się mówić krótko i konkretnie.
• Nie "przesłuchuj" zadając za dużo pytań, cierpliwie słuchaj odpowiedzi.
• Przedstaw swoje oczekiwania - nie krytykuj.
• Chwal nastolatka, nawet za drobiazgi.
• Traktuj nastolatka jak partnera do rozmowy - nie mów jak do małego dziecka.
• Zawsze pozwól przedstawić mu/jej swój punkt widzenia - nie podnoś głosu.
• Traktuj poważnie wybory nastolatka dotyczące jego nowej sympatii, czy sposobu załatwienia jakiejś sprawy - nie ośmieszaj i nie bagatelizuj.
• Argumentuj swoje decyzje - nie wydawaj bezwzględnych zakazów i nakazów.
• Daj przestrzeń i zaufanie - nie bądź nadopiekuńczy.
• Wsłuchaj się w potrzeby dziecka, pozwól mu mieć własne zainteresowania i pasje.
• Nie zgadzaj się, by nastolatek tobą manipulował.

Bezwzględnie unikaj wydawania wyroków! Zakazane zwroty:• Wiedziałam, że ci się nie uda... • Nie mam ochoty ci tego wyjaśniać, bo i tak nie zrozumiesz... • Nigdy się tego nie nauczysz... • Z tobą wcale nie można się dogadać... • I tak nic do ciebie nie trafia... • Nie obchodzi mnie, co zrobisz... • Rób, co chcesz, i tak będzie źle... • Stale się za ciebie wstydzę...

Rozmowa z dr Aleksandrą Piotrowską

Rozmawiaj sercem!

Dziękujemy! Urszula GabaraEdyta Szkudlarek