Artyści od zawsze szukali sposobów, aby oddać stosunki przestrzenne na dwuwymiarowej płaszczyźnie. Stosowali różne metody na jej wyrażanie - zwane powszechnie PERSPEKTYWĄ. Ponieważ człowiek żyje w trójwymiarowej przestrzeni, szukał sposobu na takie przedstawienie świata, które przypominałoby faktycznie postrzeganą przestrzeń i znajdujące się w niej obiekty. W malarstwie jest to umiejętność ukazywania trójwymiarowych przedmiotów na płaszczyźnie, z zachowaniem naturalnych stosunków przestrzennych. Jednak nie wszyscy twórcy przedstawiali głębię. Cywilizacje prymitywne, sztuka egipska, sztuka wschodu, sztuka nowoczesna przyjmują za punkt wyjścia inny niż realistyczny sposób widzenia.
Istnieje wiele metod przedstawiania przestrzeni na dwuwymiarowej płaszczyźnie. Jednym z najbardziej znanych i powszechnie stosowanych sposobów sugerowania przestrzeni na płaszczyźnie jest odkryta w renesansie perspektywa zbieżna. W literaturze możesz spotkać się też z innymi określeniami tej perspektywy: perspektywa linearna, racjonalna, geometryczna.
Perspektywa
określenie stosowane w sztukach wizualnych, które odnosi się do sposobów przedstawiania iluzji przestrzeni na dwuwymiarowej płaszczyźnie. Perspektywa żabia
rodzaj perspektywy zbieżnej, w której punkt widzenia położony jest nisko. Perspektywa z lotu ptaka
rodzaj perspektywy zbieżnej, w której punkt widzenia położony jest wysoko.
Podstawy naukowe wykreślania perspektywy zbieżnej po raz pierwszy sformułował Filippo Brunelleschi. Odwołując się do zasad optyki, w 1420 roku zaprezentował płytki perspektywiczne. Na jednej z nich namalował baptysterium San Giovanni we Florencji, następnie obraz przedziurawił pośrodku, na linii horyzontu, w miejscu odpowiadającym punktowi obserwacyjnemu. Stojąc za obrazem i patrząc przez wycięty otwór na lustro umieszczone przed płótnem, obserwator mógł skonfrontować to, co było namalowane na obrazie z jego rzeczywistym widokiem. Ponieważ perspektywa ta wyraźnie odnosi się do widzenia jednoocznego, dlatego teoretycy sztuki często odwołują się do metafory łucznika, który, aby trafić do celu zamyka jedno oko.
Przyjrzyj się zamieszczonej niżej ilustracji, przedstawiającej sposób użycia płytki perspektywicznej. Po kliknięciu w interaktywny punkt zobaczysz współczesny widok baptysterium San Giovanni we Florencji.
Istotą perspektywy zbieżnej jest to, że przedmioty przedstawiane na obrazie powinny zmniejszać się w miarę oddalania od widza, a wszystkie linie prostopadłe do płaszczyzny obrazu, zbiegać w jednym punkcie. W ten sposób płaska powierzchnia obrazu sugeruje głębię, mającą wiele cech wspólnych ze sposobem, w jaki ludzie faktycznie postrzegają przestrzeń i umieszczone w niej obiekty.
Przyjrzyj się ilustracji, na której widać linie wyznaczające punkt zbiegu.
Przyjrzyj się poniższemu zdjęciu i zastanów się, gdzie jest punkt zbiegu. Po kliknięciu w fotografię zobaczysz linie go wyznaczające.
Zapoznaj się z przykładem dzieła, w którym zastosowano zasadę perspektywy zbieżnej. Po kliknięciu w reprodukcję zobaczysz jak zasadę tę zastosował Leonardo da Vinci w Ostatniej wieczerzy.
Leonardo da Vinci, „Ostatnia wieczerza”, 1495-1498, fresk, Santa Maria delle Grazie, Mediolan, Włochy, wikimedia.org, domena publiczna
Czy w prezentowanym dziele, zastosowano perspektywę zbieżną?
TAK
NIE
Meindert Hobbema, „Droga do Middelharnis”, olej na płótnie, 1689, National Gallery, Londyn, Wielka Brytania, wikimedia.org, domena publiczna
Czy w prezentowanym dziele, zastosowano perspektywę zbieżną?
TAK
NIE
August Macke, „Ludzie nad błękitnym jeziorem”, olej na płótnie, 1913, Staatliche Kunsthalle, Karlsruhe, Niemcy, wikimedia.org, domena publiczna
Czy w prezentowanym dziele, zastosowano perspektywę zbieżną?
TAK
NIE
Rafael Santi, „Zaślubiny Marii z Józefem” („Zaślubiny Marii”), farba olejna, 1504, Pinakoteka Brera, Mediolan, Włochy, wikimedia.org, domena publiczna
Czy w prezentowanym dziele, zastosowano perspektywę zbieżną?
TAK
NIE
Michał Rygielski, „Droga IV”, linoryt, 2017, kolekcja prywatna, UMK, CC BY 3.0
Czy w prezentowanym dziele, zastosowano perspektywę zbieżną?
TAK
NIE
Paul Cézanne, „Widok na Domaine Saint-Joseph”, olej na płótnie, ok. 1880, Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork, Stany Zjednoczone Ameryki, wikimedia.org, domena publiczna
Współcześnie wskazuje się również na perspektywę zbieżną z inaczej umiejscowionym punktem zbiegu. Przykładem jest tzw. perspektywa żabia, w której obserwator kieruje wzrok do góry, dlatego punkt zbiegu znajduje się wyżej niż w klasycznej perspektywie zbieżnej, oraz tzw. perspektywa z lotu ptaka, w której obserwator kieruje wzrok w dół, stąd punkt zbiegu znajduje się niżej.
Perspektywa żabia
rodzaj perspektywy zbieżnej, w której punkt widzenia położony jest nisko.
Perspektywa z lotu ptaka
rodzaj perspektywy zbieżnej, w której punkt widzenia położony jest wysoko.
Perspektywa
określenie stosowane w sztukach wizualnych, które odnosi się do sposobów przedstawiania iluzji przestrzeni na dwuwymiarowej płaszczyźnie. Perspektywa żabia
rodzaj perspektywy zbieżnej, w której punkt widzenia położony jest nisko. Perspektywa z lotu ptaka
rodzaj perspektywy zbieżnej, w której punkt widzenia położony jest wysoko.
Przyjrzyj się zamieszczonej fotografii Florencji z widoczną Dzwonnicą Giotta, stojącą przy katedrze Santa Maria del Fiore i baptysterium San Giovanni (fragment budowli po lewej). To współczesny widok miejsca, w którym swoje eksperymenty z płytkami perspektywicznymi przeprowadził w XV w. Filippo Brunelleschi.
Dzwonnica Giotta, Florencja, flickr.com, CC BY-ND 2.0
Oto widok Dzwonnicy Giotta w dwóch różnych ujęciach – w perspektywie żabiej i z lotu ptaka. Po kliknięciu w fotografie możesz zobaczyć linie wyznaczające punkt zbiegu.
Wskaż zdjęcie w którym zastosowano perspektywę żabią.
Wskaż zdjęcie w którym zastosowano perspektywę z lotu ptaka.
Topografia to ukazanie przestrzeni na płaszczyźnie „z lotu ptaka”, przy jednoczesnym pokazaniu obiektów widzianych z boku, co umożliwia wyeksponowanie ich najbardziej charakterystycznego widoku. Obiekty są rozmieszczane w sposób zbliżony do schematu mapy.
„Ogród”, ok. 1380 p.n.e., fresk, Egipt
Wskaż zdjęcie w którym zastosowano perspektywę topograficzną.
https://jamboard.google.com/d/1DYVfHSWlL-7ZAqrDtKvtc-Kp_rlfSYwB4BVQWhGAf6I/viewer?f=0
Perspektywa rzędowa to płaszczyzna podzielona na poziome pasy, odpowiadająca planom w obrazie. Najniżej zamieszczone jest to, co znajduje się najbliżej. Im wyższy rząd, tym dalsza odległość. Taki sposób przedstawiania tego, co dalej i bliżej stosowali między innymi Egipcjanie.
Malarstwo ścienne, Egipt, userscontent2.emaze.com, CC BY 3.0
Wskaż zdjęcie w którym zastosowano perspektywę pasową.
Perspektywa kulisowa
Artyści nowożytni, odwołując się do dzieł starożytnych, studiowania natury i własnej intuicji, coraz częściej wprowadzali sposoby mające sugerować widzenie zgodne z faktycznym spostrzeganiem świata trójwymiarowego, dlatego właśnie odwoływali się do takich sposobów jak np. perspektywa kulisowa. Perspektywa kulisowa (krycie)
Perspektywa kulisowa to zakrywanie przedmiotów dalszych przez te znajdujące się bliżej.
Wayne Thiebaud, „Wybór ciast”, 1981, cake.mcatering.co, CC BY 3.0
Wskaż zdjęcie w którym zastosowano perspektywę kulisową.
Zastosowanie stosunków wielkości, określanych też jako perspektywa hieratyczna (intencjonalna), opiera się na ukazaniu na obrazie osób ważnych jako większych od mniej znaczących, czyli eksponowanie człowieka poprzez jego wielkość. Postacie największe zawsze będą postrzegane jak te będące bliżej. Zasada ta powszechnie stosowana była w średniowieczu, a wcześniej w niektórych kulturach starożytnych, np. w Egipcie.
Jakub Dębiński, „Święta Trójca”, 1520, kościół w Dębnie k. Brzeska, mnk.pl, CC BY 3.0
Mistrz legendy Św. Jana Jałmużnika, "Poliptyk św. Jana Jałmużnika", scena centralna, 1502, Muzeum Narodowe, Kraków, pwn.pl , CC BY 3.0
Perspektywa barwna (malarska, kolorystyczna) wykorzystuje właściwości barw, a raczej sposób ich odbierania przez nasz mózg. Pozwala wyrazić przestrzenność za pomocą złudzenia, że barwy ciepłe (żółty, oranż, czerwony) przybliżają malowany obiekt, a barwy zimne (niebieski, fioletowy) - oddalają.
Pieter Bruegel - Upadek Ikara
Roelandt Savery- Pejzaż z ptakami
Perspektywa powietrzna polega na tym, że barwy bledną wraz z odległością od obserwatora, a kontrasty pomiędzy nimi są coraz słabsze.
PERSPEKTYWA - klasa 6
agnieszka.kutera
Created on April 8, 2021
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
Explore all templates
Transcript
Artyści od zawsze szukali sposobów, aby oddać stosunki przestrzenne na dwuwymiarowej płaszczyźnie. Stosowali różne metody na jej wyrażanie - zwane powszechnie PERSPEKTYWĄ. Ponieważ człowiek żyje w trójwymiarowej przestrzeni, szukał sposobu na takie przedstawienie świata, które przypominałoby faktycznie postrzeganą przestrzeń i znajdujące się w niej obiekty. W malarstwie jest to umiejętność ukazywania trójwymiarowych przedmiotów na płaszczyźnie, z zachowaniem naturalnych stosunków przestrzennych. Jednak nie wszyscy twórcy przedstawiali głębię. Cywilizacje prymitywne, sztuka egipska, sztuka wschodu, sztuka nowoczesna przyjmują za punkt wyjścia inny niż realistyczny sposób widzenia.
Istnieje wiele metod przedstawiania przestrzeni na dwuwymiarowej płaszczyźnie. Jednym z najbardziej znanych i powszechnie stosowanych sposobów sugerowania przestrzeni na płaszczyźnie jest odkryta w renesansie perspektywa zbieżna. W literaturze możesz spotkać się też z innymi określeniami tej perspektywy: perspektywa linearna, racjonalna, geometryczna.
Perspektywa określenie stosowane w sztukach wizualnych, które odnosi się do sposobów przedstawiania iluzji przestrzeni na dwuwymiarowej płaszczyźnie. Perspektywa żabia rodzaj perspektywy zbieżnej, w której punkt widzenia położony jest nisko. Perspektywa z lotu ptaka rodzaj perspektywy zbieżnej, w której punkt widzenia położony jest wysoko.
Podstawy naukowe wykreślania perspektywy zbieżnej po raz pierwszy sformułował Filippo Brunelleschi. Odwołując się do zasad optyki, w 1420 roku zaprezentował płytki perspektywiczne. Na jednej z nich namalował baptysterium San Giovanni we Florencji, następnie obraz przedziurawił pośrodku, na linii horyzontu, w miejscu odpowiadającym punktowi obserwacyjnemu. Stojąc za obrazem i patrząc przez wycięty otwór na lustro umieszczone przed płótnem, obserwator mógł skonfrontować to, co było namalowane na obrazie z jego rzeczywistym widokiem. Ponieważ perspektywa ta wyraźnie odnosi się do widzenia jednoocznego, dlatego teoretycy sztuki często odwołują się do metafory łucznika, który, aby trafić do celu zamyka jedno oko.
Przyjrzyj się zamieszczonej niżej ilustracji, przedstawiającej sposób użycia płytki perspektywicznej. Po kliknięciu w interaktywny punkt zobaczysz współczesny widok baptysterium San Giovanni we Florencji.
Istotą perspektywy zbieżnej jest to, że przedmioty przedstawiane na obrazie powinny zmniejszać się w miarę oddalania od widza, a wszystkie linie prostopadłe do płaszczyzny obrazu, zbiegać w jednym punkcie. W ten sposób płaska powierzchnia obrazu sugeruje głębię, mającą wiele cech wspólnych ze sposobem, w jaki ludzie faktycznie postrzegają przestrzeń i umieszczone w niej obiekty. Przyjrzyj się ilustracji, na której widać linie wyznaczające punkt zbiegu.
Przyjrzyj się poniższemu zdjęciu i zastanów się, gdzie jest punkt zbiegu. Po kliknięciu w fotografię zobaczysz linie go wyznaczające.
Zapoznaj się z przykładem dzieła, w którym zastosowano zasadę perspektywy zbieżnej. Po kliknięciu w reprodukcję zobaczysz jak zasadę tę zastosował Leonardo da Vinci w Ostatniej wieczerzy.
Leonardo da Vinci, „Ostatnia wieczerza”, 1495-1498, fresk, Santa Maria delle Grazie, Mediolan, Włochy, wikimedia.org, domena publiczna
Czy w prezentowanym dziele, zastosowano perspektywę zbieżną?
TAK
NIE
Meindert Hobbema, „Droga do Middelharnis”, olej na płótnie, 1689, National Gallery, Londyn, Wielka Brytania, wikimedia.org, domena publiczna
Czy w prezentowanym dziele, zastosowano perspektywę zbieżną?
TAK
NIE
August Macke, „Ludzie nad błękitnym jeziorem”, olej na płótnie, 1913, Staatliche Kunsthalle, Karlsruhe, Niemcy, wikimedia.org, domena publiczna
Czy w prezentowanym dziele, zastosowano perspektywę zbieżną?
TAK
NIE
Rafael Santi, „Zaślubiny Marii z Józefem” („Zaślubiny Marii”), farba olejna, 1504, Pinakoteka Brera, Mediolan, Włochy, wikimedia.org, domena publiczna
Czy w prezentowanym dziele, zastosowano perspektywę zbieżną?
TAK
NIE
Michał Rygielski, „Droga IV”, linoryt, 2017, kolekcja prywatna, UMK, CC BY 3.0
Czy w prezentowanym dziele, zastosowano perspektywę zbieżną?
TAK
NIE
Paul Cézanne, „Widok na Domaine Saint-Joseph”, olej na płótnie, ok. 1880, Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork, Stany Zjednoczone Ameryki, wikimedia.org, domena publiczna
Współcześnie wskazuje się również na perspektywę zbieżną z inaczej umiejscowionym punktem zbiegu. Przykładem jest tzw. perspektywa żabia, w której obserwator kieruje wzrok do góry, dlatego punkt zbiegu znajduje się wyżej niż w klasycznej perspektywie zbieżnej, oraz tzw. perspektywa z lotu ptaka, w której obserwator kieruje wzrok w dół, stąd punkt zbiegu znajduje się niżej.
Perspektywa żabia rodzaj perspektywy zbieżnej, w której punkt widzenia położony jest nisko.
Perspektywa z lotu ptaka rodzaj perspektywy zbieżnej, w której punkt widzenia położony jest wysoko.
Perspektywa określenie stosowane w sztukach wizualnych, które odnosi się do sposobów przedstawiania iluzji przestrzeni na dwuwymiarowej płaszczyźnie. Perspektywa żabia rodzaj perspektywy zbieżnej, w której punkt widzenia położony jest nisko. Perspektywa z lotu ptaka rodzaj perspektywy zbieżnej, w której punkt widzenia położony jest wysoko.
Przyjrzyj się zamieszczonej fotografii Florencji z widoczną Dzwonnicą Giotta, stojącą przy katedrze Santa Maria del Fiore i baptysterium San Giovanni (fragment budowli po lewej). To współczesny widok miejsca, w którym swoje eksperymenty z płytkami perspektywicznymi przeprowadził w XV w. Filippo Brunelleschi.
Dzwonnica Giotta, Florencja, flickr.com, CC BY-ND 2.0
Oto widok Dzwonnicy Giotta w dwóch różnych ujęciach – w perspektywie żabiej i z lotu ptaka. Po kliknięciu w fotografie możesz zobaczyć linie wyznaczające punkt zbiegu.
Wskaż zdjęcie w którym zastosowano perspektywę żabią.
Wskaż zdjęcie w którym zastosowano perspektywę z lotu ptaka.
Topografia to ukazanie przestrzeni na płaszczyźnie „z lotu ptaka”, przy jednoczesnym pokazaniu obiektów widzianych z boku, co umożliwia wyeksponowanie ich najbardziej charakterystycznego widoku. Obiekty są rozmieszczane w sposób zbliżony do schematu mapy.
„Ogród”, ok. 1380 p.n.e., fresk, Egipt
Wskaż zdjęcie w którym zastosowano perspektywę topograficzną.
https://jamboard.google.com/d/1DYVfHSWlL-7ZAqrDtKvtc-Kp_rlfSYwB4BVQWhGAf6I/viewer?f=0
Perspektywa rzędowa to płaszczyzna podzielona na poziome pasy, odpowiadająca planom w obrazie. Najniżej zamieszczone jest to, co znajduje się najbliżej. Im wyższy rząd, tym dalsza odległość. Taki sposób przedstawiania tego, co dalej i bliżej stosowali między innymi Egipcjanie.
Malarstwo ścienne, Egipt, userscontent2.emaze.com, CC BY 3.0
Wskaż zdjęcie w którym zastosowano perspektywę pasową.
Perspektywa kulisowa Artyści nowożytni, odwołując się do dzieł starożytnych, studiowania natury i własnej intuicji, coraz częściej wprowadzali sposoby mające sugerować widzenie zgodne z faktycznym spostrzeganiem świata trójwymiarowego, dlatego właśnie odwoływali się do takich sposobów jak np. perspektywa kulisowa. Perspektywa kulisowa (krycie) Perspektywa kulisowa to zakrywanie przedmiotów dalszych przez te znajdujące się bliżej.
Wayne Thiebaud, „Wybór ciast”, 1981, cake.mcatering.co, CC BY 3.0
Wskaż zdjęcie w którym zastosowano perspektywę kulisową.
Zastosowanie stosunków wielkości, określanych też jako perspektywa hieratyczna (intencjonalna), opiera się na ukazaniu na obrazie osób ważnych jako większych od mniej znaczących, czyli eksponowanie człowieka poprzez jego wielkość. Postacie największe zawsze będą postrzegane jak te będące bliżej. Zasada ta powszechnie stosowana była w średniowieczu, a wcześniej w niektórych kulturach starożytnych, np. w Egipcie.
Jakub Dębiński, „Święta Trójca”, 1520, kościół w Dębnie k. Brzeska, mnk.pl, CC BY 3.0
Mistrz legendy Św. Jana Jałmużnika, "Poliptyk św. Jana Jałmużnika", scena centralna, 1502, Muzeum Narodowe, Kraków, pwn.pl , CC BY 3.0
Perspektywa barwna (malarska, kolorystyczna) wykorzystuje właściwości barw, a raczej sposób ich odbierania przez nasz mózg. Pozwala wyrazić przestrzenność za pomocą złudzenia, że barwy ciepłe (żółty, oranż, czerwony) przybliżają malowany obiekt, a barwy zimne (niebieski, fioletowy) - oddalają.
Pieter Bruegel - Upadek Ikara
Roelandt Savery- Pejzaż z ptakami
Perspektywa powietrzna polega na tym, że barwy bledną wraz z odległością od obserwatora, a kontrasty pomiędzy nimi są coraz słabsze.