Konstytucja 3-go maja

KONSTYTUCJA3 MAJA

Opracowała Beata Pielesz - Gurdek

Spis treści

Co to jest konstytucja?

Quiz

Wstęp

Postanowienia cz. 1

"Witaj majowa jutrzenko!"

Obraz Jana Matejki

"Historia prosto z zamku"

Postanowienia cz. 2

Ciekawostki

10

Bibliografia

Ostatnia wola i testament gasnącej Ojczyzny

Od rana, 3 maja w okolicach Zamku Królewskiego gromadził się tłum mieszczan. Zamek otoczyły też oddziały wojska dowodzone przez Księcia Józefa Poniatowskiego. Wieść o nadzwyczajnych wydarzeniach w Sejmie spowodowała, że zapełniły się galerie dla publiczności. W wyniku burzliwych obrad 3 maja 1791 roku Sejm Czteroletni przyjął przez aklamację ustawę rządową, która przeszła do historii jako Konstytucja 3 Maja.

Wstęp

Dzień 3 Maja 1791 roku został uznany Świętem Konstytucji 3 Maja. Obchody tego święta były zakazane podczas rozbiorów, a ponownie jego obchodzenie zostało wznowione w II Rzeczypospolitej w kwietniu 1919 roku. Święto Konstytucji 3 Maja zostało zniesione przez hitlerowców i sowietów podczas okupacji Polski w czasie II wojny światowej, W styczniu 1951r. święto 3 maja zostało oficjalnie zdelegalizowane przez władze komunistyczne. W roku 1981 ponownie władze świętowały uchwalenie majowej konstytucji. Po zmianie ustroju, od kwietnia 1990 r. Święto Konstytucji 3 Maja należy do uroczyście obchodzonych polskich świąt.

3 Maja obchodzimy rocznicę uchwalenia Konstytucji z 1791 r. Była to pierwsza w Europie i druga na świecie (po amerykańskiej z 1787 r.) konstytucja uchwalona przez tzw. Sejm Wielki zwany także Sejmem Czteroletnim. Za jej autorów uważa się króla Stanisława II Augusta Poniatowskiego, wielkiego marszałka litewskiego Ignacego Potockiego oraz ks. Hugona Kołłątaja. Ustawa zasadnicza zniosła liberum veto, wprowadziła trójpodział władzy, ograniczyła rolę senatu. Zniosła wolną elekcję i wprowadziła dziedziczność tronu. Zagwarantowała również tolerancję religijną. Uchwalenie Konstytucji 3 Maja uważa się za jedno z najważniejszych i przełomowych wydarzeń w historii państwa Polskiego. Mimo późniejszych rozbiorów, dokument ten pomagał kolejnym pokoleniom podtrzymać dążenia do niepodległości.

Subtitle

Konstytucja 3 Maja 1791 roku Obraz Jana Matejki powstawał od stycznia do października 1891.

Przypomnijmy sobie skąd wzięła się Konstytucja 3 maja

Strona tytułowa pierwszego wydania Konstytucji 3 maja

Konstytucja 3 maja 1791 r.1791 r.

Została uchwalona przez Sejm Wielki, zwany również Czteroletnim. Była to najważniejsza reforma tego Sejmu. Autorami konstytucji był król Stanisław August Poniatowski, Ignacy Potocki oraz Hugo Kołłątaj. Konstytucja była Ustawą Rządową – regulowała prawa i obowiązki ogółu mieszkańców oraz zasady organizacji władzy państwowej.

Postanowienia Konstytucji 3 maja 1791 r.

Konstytucja tak naprawdę była Ustawą Rządową– regulowała prawa i obowiązki ogółu mieszkańców oraz zasady organizacji władzy państwowej. W tym rozumieniu tego słowa był pierwsza ustawą rządową w Europie, drugą na świecie (po amerykańskiej). Utrzymano unię polsko – litewską, została ona jednak zacieśniona. Władza została podzielona zgodnie z zasadą Monteskiusza na ustawodawczą (stanowienie prawa), wykonawczą (wykonywanie prawa) i sądowniczą.

Szczegóły dla zainteresowanych

Kliknij na żaróweczki!

Postanowienia Konstytucji 3 maja 1791 r. dotyczyły:

• Władzy ustawodawczej
• Władzy wykonawczej
• Uprawnień króla
• Władzy sądowniczej
• i innych

Sprawdź, ile wiesz o Konstytucji 3 maja!

Kliknij w pinezkę!

"Witaj majowa jutrzenko!"

Pieśń znana też jako: "Mazurek 3 Maja", "Trzeci Maj", "Trzeci maj Litwina" Pieśń związana z Konstytucją 3 Maja, ze słowami wiersza Rajnolda Suchodolskiego. Tekst został napisany w czasie powstania listopadowego, którego Suchodolski był uczestnikiem. Melodia jest stylizowana na mazurka.. Po upadku powstania listopadowego Richard Wagner użył melodii tegoż mazurka jako motywu uwertury „Polonia”.

Ciekawostki

Ograniczała immunitety prawne oraz przywileje szlachty zagrodowej tzw. gołoty. Celem tych ograniczeń było zapobieżenie możliwości przekupstwa biednego szlachcica przez agentów obcych państw.

Obrady Sejmu były burzliwe. W czasie obrad król Stanisław August Poniatowski przemawiał trzy razy, wskazując pilną konieczność naprawienia dawnego ustroju. Gdy podniósł rękę na znak chęci zabrania głosu po raz czwarty, odebrano ten gest przypadkiem jako wezwanie do przyjęcia projektu przez aklamację. Co rzeczywiście nastąpiło. Odezwały się wtedy okrzyki "Wiwat król!" "Wiwat Konstytucja!"

Konstytucja potwierdziła przywileje mieszczańskie nadane w akcie prawnym z kwietnia 1791 roku. Według tego aktu mieszczanie mieli prawo do bezpieczeństwa osobistego, posiadania majątków ziemskich, prawo zajmowania stanowisk oficerskich i stanowisk w administracji publicznej a także prawo do nabywania szlachectwa.

Król Stanisław August złożył od razu przysięgę na Ustawę Rządową na ręce biskupa krakowskiego, Feliksa Turskiego.

Została zniesiona również wolna elekcja. Zastąpiła ją władza dziedziczna, którą po śmierci Stanisława Augusta Poniatowskiego miał przejąć władca z dynastii Wettynów.

Miasta miały prawo do wysyłania na Sejm dwudziestu czterech plenipotentów jako swoich przedstawicieli, którzy mieli głos w sprawach dotyczących miast.

Konstytucja 3 maja znosiła liberum veto, konfederacje, sejm skonfederowany. Ograniczała też prawa sejmików ziemskich.

Wprowadzono stałą armię, której liczebność miała sięgać 100 tys. żołnierzy.

Ustanowiono podatki w wysokości 10% dla szlachty i 20% dla duchowieństwa. Gołota, mieszczanie i chłopi byli zwolnieni z płacenia podatków.

W dniu uchwalenia Konstytucji 3 maja przestała istnieć Rzeczpospolita Obojga Narodów a w jej miejsce została powołana Rzeczpospolita Polska.

BIBLIOGRAFIA

• Wikipedia
• epodreczniki.pl
• kopernik.bielsko.pl
• Zamek Królewski w Warszawie - Muzeum na youtube.pl

© Beata Pielesz - Gurdek Szkoła Podstawowa nr 1 w Czańcu