Konflikty etniczne

konflikty etniczne na przykładzie katalonii i górnego śląska

Podobieństwa i różnice

konflikt etniczny

(pojęcie ogólne)

Konflikt etniczny to rodzaj konfliktu społecznego, w którym bez względu na przyczyny stronami są narody, mniejszości narodowe bądź grupy etniczne, funkcjonujące w społeczeństwach wielonarodowościowych i wieloetnicznych, bądź na pograniczu etnicznym.

co to jest mniejszość etniczna?

grupa etniczna, która jest osiedlona na terytorium innej zbiorowości i wyróżnia się odrębnym pochodzeniem i kulturą, a często także językiem i religią. Z jednej strony mniejszości etniczne zwykle starają się zachować swoją odrębność. Z drugiej strony zwykle podlegają procesom asymilacji kulturowej.

Ogólne przyczyny konfliktów etnicznych

• niewłaściwa polityka państwa prowadzona względem mniejszości,
• dążenia separatyczne niektórych regionów,
• znaczne różnice kulturowe pomiędzy poszczególnymi regionami danego państwa,
• tendecje do odzyskania autonomii przez regiony, które niegdyś były samodzielnymi państwami
• posiadanie tożsamości narodowej i chęć posiadania własnego państwa

konflikt etniczny

Przyczyny

Katalonia

Bez wątpienia kryzys kataloński ma swoje bardzo istotne przyczyny bieżące – zwolennicy niepodległości zdobyli sobie poparcie dzięki kryzysowi gospodarczemu i konieczności dokładania się do innych regionów, a także dzięki obecnej w dzisiejszym świecie tendencji do wspierania małych narodów i regionów. Do problemów przyczynił się też prawicowy rząd hiszpański, który nie próbował rozładować kryzysu, wolał natomiast wygrażać pięścią i iść na siłowe starcie z Katalonią. Jednak sprawa ma też swoje głębsze przyczyny, osadzone głęboko w historii.

Barcelona: masowy protest przeciwko surowym wyrokom (9-13 lat więzienia), na które skazano 14 października grupę katalońskich polityków i liderów. Fot. PAP/EPA/Jesus Diges

górny śląsk

Konflikt etniczny odmiennych kulturowo grup ludności polskiej wystąpił dopiero wówczas, gdy Śląsk został włączony do Polski. Po odzyskaniu niepodległości na Górnym Śląsku brakowało inteligencji. Społeczeństwo pozbawione warstw wykształconych było słabo zróżnicowane pod względem struktury społecznej. Do obsadzenia stanowisk urzędniczych i nauczycielskich trzeba było wykwalifikowanych sił z innych terenów Polski. Przybyła na Śląsk inteligencja pochodziła głównie z zaboru austriackiego, który miał nadwyżkę nauczycieli i urzędników. Z kolei inteligencja z byłego zaboru rosyjskiego obejmowała stanowiska w polonizującym się przemyśle.

Fot. Agata Grzybowska / Agencja Gazeta

Dlaczego duży napływ ludności miał wpływ na konflikt etniczny na górnym śląsku?

Po pierwsze dotyczyły one dostępu do miejsc pracy, stanowisk i podziału środków. Częściej kadra kierownicza rekrutowała się spośród pracowników napływowych, ze względu na lepsze formalne przygotowanie zawodowe (wykształcenie), a także przynależność do PZPR. Wymiana średniego i niższego kierownictwa zakładów na osoby spoza śląskiego kręgu kulturowego, które nie miały możliwości nauczyć się solidnej pracy i dyscypliny, powodowała osłabienie wartości związanych z etosem pracy

Po drugie konflikty związane były z podziałem dóbr, np. mieszkań. Pracownicy napływowi mieli pierwszeństwo w przydziale mieszkań, jako niezbędni do pracy w przemyśle (szczególnie górnictwie). Ludność miejscowa musiała długo czekać na przydział mieszkania w spółdzielniach mieszkaniowych.

Trzecią przyczynę konfliktów stanowił podział towarów i usług. Wobec powszechnych braków towarowych w realnym socjalizmie w latach 70., a szczególnie 80. przybysze byli traktowani jako konkurencja w prawie dostępu do tych dóbr. Ludność miejscowa uważała, że ma pierwszeństwo w dostępie do deficytowychtowarów i usług na swoim terenie.

konflikt etniczny

Skutki

Skutki konfliktu etnicznego w katalonii

- spadki cen akcji katalońskich firm na madryckiej giełdzie - 1820 spółek katalońskich przeniosło swoje siedziby do innych regionów - zmniejszyła się licznba firm które mogłyby gnerować dochody, gdyż Katalonia do tej pory była najbogatszą częścią kraju i wytwarzała aż 20% całego PKB Hiszpanii - spadek liczby turystów o 20%

Okres transformacji systemowych Polski (1989r.) spowodował załagodzenie konfliktu na Górnym śląsku. Pociągając za sobą następujące skutki:

• głęboki spadek produkcji w tradycyjnych gałęziach przemysłu - wydobycie węgla kamienego, przemysł hutniczy,

• restrukturyzacjia górnictwa węglowego, której skutkiem jest redukcja miejsc pracy,

• ujemne saldo migracji wewnętrzynch w tym obszarze,

• wyludnianie się regionu i odpływ ludności przyjezdnej,

Wraz z upływem czasu wyzej wymiennione skutki doprowadziły do:

• stabilizacja ludności,

• ujednolicenie się kulturowe populacji - młode pokolenie upodabnia się do rówieśników z pozostałych regionów kraju. Zwyczaje i obyczaje oraz znajomość gwary są kultywowane głównie w rodzinach autochtonicznych, jak również przez sporą część ludności napływowej. Następuje więc proces asymilacji ludności napływowej do obyczajowości śląskiej i dyfuzja kulturowa wartości śląskich,

• zanik konfliktów pomiędzy ludnością autochtoniczną, a napływową. Przenoszą się one w sferę ludyczną, żartów i kawałów,

konflikt etniczny

Przebieg

górny śląsk

Spór o to, czy istnieje śląski naród, śląska narodowość czy też Ślązacy są grupą etniczną rozgorzał w Polsce, ale przede wszystkim w województwie Śląskim, na zadziwiająco dużą skalę. Ten dosyć świeży spór, narastający od przełomu lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych XX wieku, czyli od początku procesów transformacyjnych w Polsce, toczy się w dyskusjach publicznych i mediach, a finał znajduje w sądach. Niektórzy uważają, że jego podłożem jest rozczarowanie przebudową regionu, jakiego doznali Ślązacy, restrukturyzacją bardziej likwidacyjną niż kreacyjną, zamykaniem kopalń i hut, czego skutkiem jest zubożenie mieszkańców województwa śląskiego, nagłe pojawienie się bezrobocia, a także brak, jak mówiono, „programu dla Śląska”, przy czym „dla Śląska” oznaczało, zgodnie ze stosowanym powszechnie skrótem, dla całego województwa śląskiego.

Katalonia

Katalończycy są trochę odrębni językowo, kulturowo, wynika to z tego, że w historii byli częścią raz Hiszpanii, a raz Francji. Ich język ma pewne francuskie naleciałości. By pokazać, jak duże to wszystko budzi emocje i spory, i jak wiele jest skrajnych opinii i ocen, trzeba tu powiedzieć, że w kwestii katalońskiego też niektórzy mają inne zdanie – uznawany on jest i za odrębny język, i za dialekt hiszpańskiego. Co ciekawe, we Francji po drugiej stronie granicy mamy język oksytański, który jest bardzo podobny do katalońskiego. A oksytański uważany jest za dialekt w ramach języka francuskiego. Na tym terenie przez wieki historii mieszały się wpływy Hiszpanii i Francji. Za czasów dyktatury Franco państwo miało charakter centralistyczny i miała miejsce silna hispanizacja tych rejonów. Ruch separatystyczny był bardzo mocno ograniczony. Z kolei w 1976 toku transformacja ustrojowa nadała regionom bardzo szerokie kompetencje. Tak jak Prowansja została włączona w obręb Francji, tak Katalonia weszła w skład królestwa Aragonii. Warto bowiem pamiętać, że w średniowieczu coś takiego jak Hiszpania nie istniało.

konflikt etniczny

Podobieństwa i różnice

Katalonia a Górny Śląsk

Katalonia i Górny Śląsk mają dużo podobieństw, ale i różnic. Ruch domaga się od polskiego rządu powstrzymania antydemokratycznych działań Madrytu. Przypomina, że w Polsce jest do załatwienia jedna sprawa. To prawicy się nie spodobało i już słychać, że Ruch Anatomii Śląska jest antypolską opcją i domaga się jego delegalizacji.

Przykład Katalonii można rozpatrywać w dwóch perspektywach. Krótkoterminowo należy podjąć kroki, zapobiec eskalacji konfliktu w Hiszpanii. Rząd w Madrycie wyczerpał możliwości dialogu. Potrzebne są mediacje Unii Europejskiej. W dłuższej perspektywie w Unii Europejskiej muszą zostać wypracowane mechanizmy rozwiązywania sporów między państwami, a regionami czy mniejszościami. To leży również w interesie Ślązaków, którzy w świetle spisów powszechnych są najliczniejszą mniejszością etniczną w Polsce. Pozostają jednak nieuznawani

Sceny brutalnego traktowania Katalończyków, którzy zapragnęli referendum niepodległościowego, bulwersują. Rannych zostało kilkaset osób.

konflikt etniczny

Podsumowanie

konflikt etniczny

Katalonia

Górny Śląsk

W okresie 150 lat intensywnej industrializacji Śląska miały miejsce procesy migracyjne, które były przyczyną konfliktów etnicznych. W tym czasie pojawiło się określenie „gorol”, oznaczające napływowego mieszkańca Śląska.

W momencie gdy Hiszpania objęta została kryzysem gospodarczym, spora część mieszkańców regionu uznała, że gdyby Katalonia jako najbogatszy region była osobnym krajem, nie musiałaby płacić podatków na biedniejsze hiszpańskie regiony, takie jak Estremadura czy Andaluzja i w związku z tym poziom życia w Katalonii byłby wyższy.

inne przykłady konfliktów etnicznych

wojna w Kosowie w 1999r.

ludobójstwo w Rwandzie (1994)

wojna w Bośni w 1992 roku

Działania te określane są dziś mianem czystki tożsamości. W znacznym stopniu utrudniły one identyfikację i kontrolę powracających po wojnie ludzi. Strona serbska twierdzi, że od czasu zakończenia wojny, na teren Kosowa przeniosło się około 300 tysięcy ludzi, podających się za byłych mieszkańców regionu

ludobójstwo w Rwandzie, w czasie którego członkowie plemienia Hutu prowadzili kampanię przeciw etnicznej mniejszości Tutsi, co pochłonęło ok. 800 tys. ofiar (w ciągu ok. 3 miesięcy) i zmusiło 2 mln osób do emigracji z Rwandy

tocząca się w latach 1992–1995 wojna domowa, będąca najkrwawszym konfliktem w Europie od zakończenia II wojny światowej.

Oś czasu

2011

1999

1994

1993

1992

Kryzys gospodarczy w Hiszpanii

Wojna w Kosowie

Ludobójstwo w Rwandzie

Ujemne saldo migracji w województwie aż do dzisiejszych czsów

Wojna w Bośni

grupa 2

wiktoria szymik

Aleksandra Matuszna

martałodziana

michałworek

aleksandrachowaniec

Dziękujemy za uwagę